NVMP-Nieuwsflits:
Op 22 januari 2026 is het exact vijf jaar geleden dat het Verdrag inzake het Verbod op Kernwapens (Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons, TPNW) in werking trad. Een belangrijke gebeurtenis, want voor het eerst in de geschiedenis werden kernwapens expliciet illegaal onder internationaal recht. Intussen werd het verdrag ondertekend door 99 landen en geratificeerd door 74.
Het bestaan van het TPNW is van groot belang. Net zoals eerdere verboden op chemische en biologische wapens, verandert dit verdrag de internationale norm en maakt het kernwapens moreel en juridisch onacceptabel. Het TPNW is mondiaal en alomvattend. Zo heeft het aandacht voor de klimatologische en humanitaire impact van kernwapens, bijvoorbeeld op de verschillende inheemse gemeenschappen die nog steeds de gevolgen dragen van de kernproeven die vorige eeuw werden uitgevoerd in hun leefgebieden.
In een wereld die gekenmerkt wordt door toenemende geopolitieke spanningen, ligt de controle over kernwapens bij een handvol kernwapenstaten, onder leiding van autoritaire leiders. 5 februari dit jaar verloopt bovendien het laatste mondiale kernwapenverdrag, New Start. Als dat niet verlengd wordt verdwijnt daarmee de laatste rem op een hernieuwde kernwapenwedloop.
De potentiële gevolgen van het gebruik van kernwapens zijn catastrofaal voor de hele planeet. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de inzet van kernwapens in een conflict – ook aan de andere kant van de wereld – kan leiden tot een nucleaire winter, wat het einde van de mensheid betekent.
De situatie is vandaag urgenter dan ooit
Na Poetin is er een nieuw gevaar, zo toont opinieonderzoek aan, de onwettige overval op Venezuela maar vooral de dreigementen over de annexatie van Groenland maken duidelijk dat de Verenigde Staten de EU niet meer als bondgenoot beschouwen. Dit maakt dat de lidstaten van de EU gezamenlijk voor hun eigen veiligheid moeten zorgen. De wereldorde is teruggevallen naar het recht van de sterkste. Grote machtsblokken die zich verder uitbreiden is de realiteit, met nieuwe conflicten en oorlogen over grondstoffen en botsende belangen. Wij moeten die ontwikkelingen niet het hoofd bieden door de weg van een wapenwedloop in te slaan en over te schakelen naar een ‘oorlogseconomie’. Willen we onze democratische waarden en mensenrechten beschermen, dan moet Europa samen met nieuwe democratische bondgenoten elders in de wereld, ook haar manier van denken veranderen en aanpassen en zorgen voor een fors tegenwicht.
IPPNW-delegatie bij de eerste meeting of states parties (MSP) van het TPNW in Wenen met rechts Dirk Hoogenkamp en IPPNW-European Vice presidents Angelika Claußen en Marianne Begemann
Nederland en het TPNW
Nederland steunt het Verdrag inzake het TPNW niet, met als reden dat het lid is van de NAVO, een nucleaire alliantie, en het verdrag onverenigbaar is met dit lidmaatschap. Nederland deelt wel het doel van een wereld zonder kernwapens (‘Global Zero’) maar blijft het nucleaire afschrikkingsbeleid van de NAVO trouw. Deze zogenaamde nuclear deterrence zou daadwerkelijke inzet voorkomen. Helaas gaat het daarbij om een schijnveiligheid die bovendien voorbij gaat aan het feit dat perfecte beheersing niet bestaat en het dus ieder moment door menselijk of technisch falen mis kan gaan.
De NVMP dringt er bij het te vormen nieuwe kabinet dan ook op aan werk te maken van het streven naar een kernwapenvrije wereld:
* Door bij kernwapenstaten aan te dringen op praktische, vertrouwenwekkende maatregelen (de-targeting, de-alerting, no-first-use-verklaringen) om zo het risico te verkleinen op onbedoelde nucleaire conflicten;
* Door het beëindigen van de aanwezigheid van Amerikaanse kernwapens op Nederlandse bodem (nuclear sharing) alsmede de Nederlandse kernwapentaak;
* En tenslotte door zich zo snel mogelijk aan te sluiten bij het VN-Verdrag inzake het verbod op kernwapens (TPNW).
Juist de huidige wereldsituatie, waarin we los raken van een vroegere bondgenoot, biedt kansen en vraagt om een eigen koers en krachtige stappen naar een nieuwe veiligheidsstrategie en wereldorde.
IPPNW-arts Walusungu Mtonga uit Zambia geeft in een video vijf redenen waarom het TPNW door alle landen getekend moet worden.
