1. De slag om de Straat van Hormoez
Trump heeft de regering van Iran ‘tuig’ genoemd (hoor wie het zegt) en heeft zo’n 80 doelen in Iran laten bombarderen. Iran heeft 85 keer teruggeslagen op Amerikaanse bases in Koeweit en Bahrein. Het doel is de straat van Hormoez vrij te maken van Iraanse invloed op het scheepvaart verkeer en de olie en het gas weer op topsnelheid door te laten varen. Hoe dat afloopt? Zie 5.
De NAVO-top van Ankara is afgesloten met een zespunts-verklaring. Zie 7.
Rutte zegt tevreden te zijn over de ferme verhoging van de defensiebegrotingen van een aantal NAVO-leden. Dat heeft volgens de man al geleid tot 200.000 banen in de Amerikaanse wapenindustrie. Zie 9.
Over de sfeer op de top van Ankara zijn vele artikelen geschreven. Hier het NRC met een enerzijds-anderzijds-artilel. Voor url’s naar een paar andere artikelen waaronder de kwalificatie ‘shitshow’ van BNR, zie verder onder 8. Zie 8.
In de kunst van het dealen van de Amerikaanse president heeft hij Oekraïne wapensteun beloofd voor luchtafweer-productie en toestemming voor aanvallen op Russische infrastructuur. Escaleren om te onderhandelen. Zie 6.
Turkije wil de Amerikaanse F-35. Israël wil dat niet. Wat zal er gaan gebeuren? 10.
In de Berlijnsen arbeiderswijk Wedding staat een munitiefabriek van Rheinmetall. Wat vindt de buurt hiervan. Wat is het programma van de actiedagen voor de fabriek? Zie 11.
De Nederlandse regering neemt voorzorgmaatregelen tegen voedseltekorten. Klimaatverandering, blokkade van bijvoorbeeld de Straat van Hormoez, de oorlog in Oekraïne. Wat is het plan? Zie 12.
Dagblad Trouw heeft hoofdredactionele bezwaren tegen de militarisering van de wetenschap. ‘Het mag niet vanzelfsprekend zijn.’ Zie 13.
Defensie kocht wat oude treinstellen om er ambulances van te maken. Alleen; er zit asbest en chroom 6 in. Wat te doen? Zie 14.
Modern personeelsbeleid om rekruten te werven. Met ‘beleving’, werkt dat? Zie 15.
De ontwikkelingen van 8 juli 2026 aan het front in Oekraïne volgens het ISW via de link
https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-july-8-2026/. Dit zijn hun hoofdconclusies:
- US President Donald Trump stated that the United States will grant Ukraine a license to produce an unspecified type of interceptor missile for Patriot air defense systems, which are critical for Ukraine’s ability to defend against Russian ballistic missiles.
- Ukrainian forces are intensifying strikes against Russian fuel tankers as Russia increasingly relies on seaborne transportation of gasoline to occupied Crimea from Russia.
- Ukrainian forces continued their long-range strike campaign against Russian oil infrastructure and military assets deep into Russia on July 7 and 8.
- Ukrainian forces conducted a second phase of Operation Auchan in June 2026 aimed at disrupting Russian offensive capabilities, specifically targeting Russian artillery.
- Ukraine’s Western partners continue to provide military aid to Ukraine, including through the purchase of US-produced weapons and joint drone production.
- Ukrainian forces recently advanced in western Zaporizhia Oblast, and Russian forces recently advanced north of Kharkiv City.
- Russian forces launched two Kh-31P anti-radar missiles, five Iskander-M and S-400 ballistic missiles, and 169 drones against Ukraine overnight.
- Herhaalbericht. Bovenkant formulier
Onderkant formulier
Recht voor Allen; EU & NAVO: Bondgenoten of rivalen? Met Ludo De Brabander
Vrijdag 10 juli on 19.30 bespreekt Ludo de Brabander de actuele situatie in de NAVO. En tevens over zijn vorige week gepubliceerde boek Mythes, macht, militarisme in you-Tube-kanaal Recht voor Allen; https://www.youtube.com/watch?v=UyyesWcoC5A
- Herhaalbericht: zaterdag 11 juli webinar over NAVO-top- ‘Tijd om er einde aan te maken’
De nabespreking van de top. Afgelopen dagen was de NAVO bijeen in Ankara,. Het internationale netwerk No to War – No to NATO houdt daar een webinar over. 11 juli 2026 om 15:00, Voor programma zie; https://us06web.zoom.us/meeting/register/FoaLoNR9SqOIhGiwDJVZTw#/registration Aanmelden via https://bit.ly/overcomethewarmachine-post-summit
- Herhaalbericht; Kom vrijdag 24 juli om 18 uur naar het Spui voor het 91e vredesprotest!
Met sprekers, dichters, muziek en twee minuten stilte protesteren we vrijdag 24 juli van 18.00 tot 19.00 uur opnieuw op het Spui in Amsterdam tegen het bloedvergieten, bombardementen op civiele en militaire installaties en onophoudelijk sterven in de loopgraven. Al meteen na de brute overval van Rusland op Oekraïne op 24 februari 2022 riepen wij onze Europese leiders op om in actie te komen en met onderhandelingen en diplomatie zo snel mogelijk een einde te maken aan het zinloze sterven en lijden.
Ruim vier jaar later organiseren we dit protest helaas voor de 91e keer. De muziek komt dit keer van Your Local Pirates. Zie voor verdere ontwikkelingen https://www.stopdeoorlogamsterdam.nl/.
- With Iran ceasefire “over,” Trump shifts to battle for Hormuz
AXIOS, 9 juli 2026, ‘The White House is preparing for what could become a multi-day or even multi-week exchange of fire with Iran over the Strait of Hormuz.’ Zie verder of
https://archive.ph/g83Xo#selection-373.0-863.181
- Trump says he supports Ukrainian long-range strikes deep inside Russia
Wall Street Journal, 8 juli 2026, ‘President Trump said he supported Ukraine striking targets deep inside Russian territory, calling it an escalation that could help end the war.’ Zie verder of https://www.msn.com/en-us/news/world/trump-says-he-supports-ukrainian-long-range-strikes-deep-inside-russia/ar-AA27tRlX.
- The Ankara Summit Declaration
NATO.com 8 juli 2026, ‘We, the Heads of State and Government of the North Atlantic Alliance, have gathered in Ankara to reaffirm our ironclad commitment to our collective defence under Article 5 of the Washington Treaty and to the transatlantic bond.’enz. Zie verder of https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2026/07/08/the-ankara-summit-declaration.
- Diplomatieke handgranaatjes of familieruzies die de band versterken: over de NAVO-top bestaan verschillende beelden
NRC, 8 juli 2026, ‘De Amerikaanse president Donald Trump kwam – weer – met klachten over de Europese bondgenoten. Die boden op verschillende manieren weerwoord. „Binnenskamers is het een heel constructief gesprek.” Zie verder of
https://archive.ph/XHYvf#selection-1221.3-5229.464) Zie ook ‘Navo-top in Ankara draait uit op shitshow: Trump wil praten over Iran, Europa over Rusland’ BNR, 9 juli 2026, https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10605827/navo-top-in-ankara-draait-uit-op-shitshow-trump-wil-praten-over-iran-europa-over-rusland (en Van welkomstparade tot chaotische slotspeech: hoe Donald Trump deze NAVO-top volledig naar zijn hand heeft gezet, VRT.be 8 juli 2026, https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/07/08/navo-top-ankara-donald-trump-mark-rutte-defensie/.
- Five NATO members seen to spend over 3.5% of GDP on core defence this year, alliance estimates show
Reuters, 7 juli 2026, The latest update shows that European Allies and Canada have significantly increased their core defence expenditure by nearly 20% in 2025 compared to 2024. In 2026, five Allies are already expected to meet the 3.5% guideline for core defence requirements and 17 Allies are predicted to meet the 1.5% guideline for defence- and security-related investments – well ahead of the 2035 deadline agreed on in The Hague.’ Zie verder of https://www.reuters.com/world/americas/five-nato-members-seen-spend-over-35-gdp-core-defence-this-year-alliance-2026-07-07/ (zie ook Defence Investment Update: Record Spending in Europe and Canada, 7 juli 2026, https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2026/07/07/defence-investment-update-record-spending-in-europe-and-canada).
- Trotz Warnungen aus Israel: Trump will F-35 an die Türkei verkaufen
Berliner Zeitung, 8 juli 2026, ‘Um die Türkei als wichtigen Alliierten bei der Stange zu halten, hat der amerikanische Präsident Donald Trump am Dienstag angekündigt, dass Washington die 2020 wegen des Kaufs russischer Raketenabwehrsysteme vom Typ S-400 durch Ankara verhängten US-Sanktionen gegen die Türkei aufheben werde. Gleichzeitig signalisierte er seine Bereitschaft, dem Nato-Partner F-35-Kampfjets zu verkaufen. Die Türkei ist ein Gegenspieler Israels im Nahen Osten.’ Zie verder of https://www.berliner-zeitung.de/article/trump-iran-10179451.
- Rheinmetalls Munitionsfabrik im Wedding – Was sagen die Menschen im Kiez?
junge Welt, 9 juli 2026, ‘Das ehemalige Pierburg-Werk von Rheinmetall wird schrittweise von einem Standort der Automobilzulieferindustrie zu einer Fabrik für Munitionskomponenten umgebaut. Künftig sollen dort Hülsen für Artilleriemunition gefertigt werden – mitten in einem dicht besiedelten Arbeiterkiez.’ Zie verder of https://www.jungewelt.de/artikel/525986.waffenproduktion-rheinmetalls-munitionsfabrik-im-wedding-was-sagen-die-menschen-im-kiez.html.
- Stroomstoring, cyberaanval of oorlog – zo wil het kabinet garanderen dat er genoeg voedsel beschikbaar blijft
NRC, 8 juli 2026, ‘Door de sluiting van de Straat van Hormuz wordt het voedsel in de supermarkt straks duurder, leert een nieuwe studie. Staatssecretaris Silvio Erkens (Voedselzekerheid, VVD) wil Nederland weerbaarder maken tegen zulke (acute) voedselcrises, desnoods door voedingsbedrijven te dwingen.’ Zie verder of
https://archive.ph/3IDtX#selection-1219.3-4821.260. (zie ook brief regering)
Aankondiging Strategische Agenda Voedselzekerheid, https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z15968&did=2026D35987)
- Samenwerking tussen Defensie en universiteiten mag niet vanzelfsprekend zijn
Trouw.nl, 8 juli 2026, ‘Er zijn talloze wetenschappelijke innovaties te bedenken die in oorlogsvoering volop gebruikt worden, maar waar wij zelf ook iedere dag ons voordeel mee doen. Wetenschap, innovatie, maatschappelijke vooruitgang en oorlogsvoering zijn al eeuwenlang verweven, dat ontkennen zou vreemd zijn. Maar het is net zo goed van levensbelang om ze niet op één hoop te gooien, en om de verschillen te blijven benadrukken in aard, motivatie en doel.’ Zie verder of https://www.trouw.nl/opinie/samenwerking-tussen-defensie-en-universiteiten-mag-niet-vanzelfsprekend-zijn~b85c83a5/
- Defensie koopt definitief oude NS-intercityrijtuigen voor ombouw tot ambulancetrein
Treinenweb.nel, 8 juli 2026, ‘Het ministerie van Defensie heeft via een openbare veiling oude intercityrijtuigen van NS aangekocht voor ombouw tot ambulancerijtuigen. De gunning van de rijtuigen vond al op 1 april plaats. Volgens SpoorPro moeten in de komende periode de rijtuigen worden aangepast voor gewondentransport.’ Zie verder of https://www.treinenweb.nl/nieuws/11943/defensie-koopt-definitief-oude-ns-intercityrijtuigen-voor-ombouw-tot-ambulancetrein.html.
- Hoe Defensie Basecamp twijfelende jongeren over de streep trok
Adformatie, 8 juli 2026, ‘Defensie moet 30.000 nieuwe medewerkers werven, maar kampt met een eenzijdig beeld van gevechtsfuncties. Het bekroonde recruitmentevent Defensie Basecamp liet bezoekers de rijke wereld achter het uniform ervaren en bewijst hoe strategie en spektakel elkaar kunnen versterken. De les van een bekroond recruitmentevent: vertrouwen win je via beleving.’ Zie verder of https://www.adformatie.nl/partner/idea-leading-agencies-in-live/hoe-defensie-basecamp-twijfelende-jongeren-over-streep-trok.
Voor meer berichten, met name over bewapening, als deze zie ook Vredessite.nl; https://vredessite.nl/index.php.
Bijlages:
Bij 5. With Iran ceasefire “over,” Trump shifts to battle for Hormuz
AXIOS, 9 juli 2026, https://archive.ph/g83Xo#selection-373.0-863.181
The White House is preparing for what could become a multi-day or even multi-week exchange of fire with Iran over the Strait of Hormuz.
- The length and severity of the new campaign hinge entirely on Tehran’s next moves, U.S. officials tell Axios.
Why it matters: A war that began with the goal of degrading Iran’s missile capabilities and destroying what remained of its nuclear program has evolved into an open-ended fight over the world’s most important energy chokepoint.
- A U.S. official said the current escalation could last a day or two, a week or a month, depending on whether Iran continues its attacks on commercial ships in the Strait of Hormuz.
- “We’re going to slap them a bit so they understand we’re not f*cking around,” the U.S. official said.
Driving the news: Diplomacy has stalled for now, and military pressure is back at the center of President Trump’s strategy.
- Trump said Wednesday the 60-day ceasefire outlined in the memorandum of understanding (MOU) was “over” after an exchange of fire triggered by Iranian attacks on commercial ships.
- The U.S. then launched a second round of strikes near the Strait of Hormuz, including attacks on infrastructure targets inside Iran for the first time in months.
- Iran retaliated with attacks on U.S. bases in Kuwait and Bahrain, while insisting it would not back down from its claim to control the strait.
Shortly after, Trump signaled the U.S. was ready to de-escalate, telling reporters on Air Force One that Iranian officials had “called a little while ago” and “want to make a deal.”
- It was unclear what call Trump was referring to, and Iranian officials did not immediately confirm any direct outreach.
- “I just don’t know if they’re worthy of making a deal. I don’t know that they’re going to do honor the deal,” Trump added. “They’re sort of crazy, to be honest.”
The other side: Iran’s top negotiator, Mohammad Bagher Ghalibaf, accused the U.S. of “bullying and breaking promises” and warned that the strait would only reopen on Tehran’s terms.
- “If you strike, you’ll get hit,” Ghalibaf wrote on X. “The Strait of Hormuz will only open with ‘Iranian arrangements,’ not American threats.”
The big picture: Reopening the Strait of Hormuz and restoring freedom of navigation for commercial ships has become a central goal for the Trump administration, mainly to stabilize global energy markets.
- For Iran, maintaining control over the strait has become a key objective in any deal to end the war.
- The issue was a central provision in the U.S.-Iran MOU, and conflicting interpretations of the strait clauses are now causing the deal to unravel.
- The MOU requires Iran to allow safe passage for ships through the Strait of Hormuz. But soon after it was signed, Iranian officials accused the U.S. of violating the deal by routing ships through a southern lane near the Omani coast without Tehran’s approval.
Between the lines: U.S. officials say the White House believes it has more room to escalate because hundreds of oil tankers have managed to leave the Gulf through the strait in recent weeks.
- That has eased concerns inside the administration that a renewed clash would immediately trigger a major oil price spike, the officials said.
Behind the scenes: A U.S. official claimed the current escalation stems from frustration among more radical elements inside Iran’s fractured leadership who believe the MOU has not delivered real benefits for Tehran.
- Iran saw its leverage in Hormuz slipping as hundreds of ships transited through the southern route close to the Omani coast, the official said.
- Despite U.S. sanctions waivers, Iran struggled to sell oil because financial institutions would not approve transactions and countries were reluctant to rely on temporary waivers.
- No Iranian frozen funds have been released because Iran has not yet taken nuclear steps required by the agreement.
- The framework agreement the U.S. brokered between Israel and Lebanon made the Lebanon portion of the MOU unnecessary, the official said.
What to watch: “Part of the Iranian leadership was not happy about all of those things,” the U.S. official said.
- “They started shooting and we decided it’s time to slap them back hard. It’s a process. We have patience. If we don’t feel we’re getting the deal we want, we are not going to do it.”
The bottom line: Vice President Vance said Wednesday the U.S. position is simple: the Strait of Hormuz must remain open.
- “If they try to close it down, there’s going to be a response from the American military,” Vance said.
- “They can either follow it, or they can have exactly what happened to them last night. It’s just going to keep on happening until they open up that lane and stop shooting at ships.”
Bij 6. Trump says he supports Ukrainian long-range strikes deep inside Russia
Wall Street Journal, 8 juli 2026, https://www.msn.com/en-us/news/world/trump-says-he-supports-ukrainian-long-range-strikes-deep-inside-russia/ar-AA27tRlX (zie ook
President Trump said he supported Ukraine striking targets deep inside Russian territory, calling it an escalation that could help end the war.
The comments mark his strongest praise yet of Ukraine’s military strategy and deal a significant blow to Russia’s efforts to keep Trump on its side in talks to end the war.
In a marked contrast to past meetings between the two leaders, Trump opened his press conference with President Volodymyr Zelensky by offering warm words and fresh promises of military cooperation with Ukraine, providing a major boon for Kyiv and its supporters in Europe. Trump praised Ukraine’s bravery, signaled he would consider granting Kyiv a license to produce U.S. Patriot missile interceptors and said he would consider traveling to Kyiv at the right time in peace talks.
Ukraine has run critically low on Patriot missiles, which have been used to intercept Russian ballistic missiles. The shortage left its capital and other cities exposed during deadly large-scale Russian attacks this summer. The path from licensing rights to standing up production lines for Patriot interceptors could take years, and Trump didn’t offer more specifics on the plan. “It’s an escalation, but it’s also an escalation that could help lead to an end,” Trump said of backing Ukrainian strikes deep inside Russian territory. He spoke during a session with the Ukrainian president at the NATO summit in Ankara, Turkey, on Wednesday.
Ukraine is also making a fresh push with the Trump administration to obtain Starlink access over Russia as it seeks to expand its strikes on energy and military infrastructure deep inside the country, officials familiar with the matter said.
Zelensky discussed the matter with U.S. lawmakers and other allied officials ahead of his meeting with Trump on Wednesday, the officials said.
Starlink, the satellite internet service of Trump ally Elon Musk, has become a crucial part of Ukraine’s war effort over Ukrainian-controlled airspace, including Crimea. Unfettered Starlink access over Russian airspace could allow Ukraine to strike targets with more precision, including potentially the sites of Russian ballistic missile launchers aimed at Ukraine as Kyiv’s stockpile of air defense interceptors dwindles.
Ukraine’s demand for access to Starlink comes as part of Zelensky’s strategy to pressure Moscow to sue for peace by stepping up strikes on military sites and oil production facilities deep inside Russian territory and Russian-occupied Crimea.
If Ukraine receives the support from Western allies that it needs, “we will swiftly create the conditions under which Russia will be forced to choose peace,” Zelensky said in June, referring to his previous discussions with allies at the Group of Seven summit in France last month.
During the more than four-year-old full-scale invasion, Ukraine and Russia have relied on Starlink satellite technology for battlefield communication and drone guidance, allowing them to maintain connections and withstand jamming at long distances.
Although Starlink isn’t activated in Russia, a black market for user terminals sprung up with middlemen shipping them to Russian forces. This partially eroded the battlefield communications advantage enjoyed by the Ukrainian forces earlier in the war.
In February, Elon Musk said that his company stopped the “unauthorized use” of the terminals by Russia after Ukraine appealed for help, saying the technology aided Russian drone attacks on civilian cities. The shutdown curbed Russia’s battlefield advantage in targeting Ukrainian logistics this winter and forced Russian forces to look for alternatives for battlefield communications. Starlink and the White House didn’t respond to requests for comment.
The meeting between Trump and Zelensky stood in contrast to the fiery encounter the two leaders held in early 2025 after Trump first returned to the White House. The new meeting indicated that the president is taking a much more pro-Ukraine tack in his efforts to end the war between Russia and Ukraine.
Trump has drawn criticism from European allies and both Republican and Democratic lawmakers over some of his past efforts to broker an end to the war with proposals that were seen as heavily favoring Moscow.
But Trump said the U.S. is maintaining pressure on Russia and he is in talks with Russian President Vladimir Putin to try to end the war. “We have a lot of pressure on President Putin. I don’t think he likes what’s going on,” Trump said. “But I talked to President Putin a lot. He wants to end the war.”
Senior European officials said Putin hasn’t altered his ambitions of subjugating Ukraine despite Russia suffering steep battlefield losses and significant economic woes as a result of the war.
Zelensky on Wednesday met with a group of both Republican and Democratic lawmakers who attended the summit before his meeting with Trump, including Sen. Jeanne Shaheen (D., N.H.), the top Democrat on the Senate Foreign Relations Committee and Sen. Lindsey Graham (R., S.C.), a top Republican ally of Trump on Capitol Hill who supports Ukraine.
Zelensky told the lawmakers that Russia is suffering more than 30,000 casualties per month and suggested the Russian people were increasingly turning against Putin as the war dragged on and casualties and economic losses mounted, according to people familiar with the meeting.
Republican and Democratic lawmakers alike have pushed Trump to ratchet up pressure on Putin through more military support for Kyiv and more economic sanctions on Russia, though a key bipartisan Russia sanctions bill has stalled in Congress for over a year.
NATO officials and lawmakers who met with Zelensky at the Ankara summit described a leader who was upbeat and confident that Ukraine had turned the tide of war against Russia. It marks a significant shift from the previous NATO summit one year ago, when a much more sober Ukrainian leader agonized over tensions with Trump and the prospect of losing ground in the war in the face of a drawdown in U.S. military aid.
Trump on Wednesday asked Zelensky if he would ever travel to Moscow as part of peace talks. Zelensky smiled and said “It’s difficult. There are lots of Ukrainian drones there.”
Bij 7. The Ankara Summit Declaration
NATO.com 8 juli 2026, https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2026/07/08/the-ankara-summit-declaration
- We, the Heads of State and Government of the North Atlantic Alliance, have gathered in Ankara to reaffirm our ironclad commitment to our collective defence under Article 5 of the Washington Treaty and to the transatlantic bond. An attack on one is an attack on all. Our unity, solidarity and collective strength remain the foundation of peace, security, and prosperity for the one billion citizens in our Alliance of free and democratic nations. We remain committed to our 360-degree approach to deterrence and defence.
- To counter the long-term threat Russia poses to Euro-Atlantic security and stability, and the persistent threat of terrorism, Allies are delivering on The Hague defence commitment. In 2025, European Allies and Canada increased their investments in core defence requirements by more than $139 billion. Our investments are delivering the capabilities we need while strengthening our industrial base and resilience. Today in Ankara, we announce more than $50 billion in new procurements and commit to expanding collective manufacturing capacity and working with industry to accelerate innovation. We will continue our work to eliminate defence trade barriers among Allies and leverage NATO’s partnerships to maximise defence industrial depth and cooperation.
- We are building the future: a stronger Europe in a stronger NATO – a modernised Alliance. European Allies and Canada, working with the United States, are assuming greater responsibility for the Alliance’s defence. NATO’s deterrence and defence rest on an appropriate mix of nuclear, conventional, and missile defence capabilities, complemented by space and cyber assets. We are committed to maintaining our combat advantage. We are investing in our ability to deploy, enable and sustain our armed forces and deliver our capability targets in all domains, including in deep precision strike, integrated air and missile defence, uncrewed systems, cutting edge technologies, and intelligence capabilities. We are developing an interoperable transatlantic warfighting cloud and adopting powerful AI models.
- Ukraine contributes to transatlantic security, and Allies stand united in our unwavering support for Ukraine in defending its freedom, sovereignty, and territorial integrity. European Allies and Canada now finance the vast majority of security assistance to Ukraine through bilateral and multilateral means. Allies underscore that this support must be equitable, predictable, and sustainable in the long-term. For 2026, Allies pledge €70 billion in military equipment, assistance and training for Ukraine and affirm their sovereign commitments to sustaining at least equivalent levels in 2027. To this end, we welcome the European Union’s decision to provide multi-year funding to Ukraine through the Ukraine Support Loan.
- The Alliance continues to respond and adapt to the strategic competition, pervasive instability, hybrid threats and recurrent shocks that define our broader security environment. Allies reiterate that Iran must never have a nuclear weapon and call on Iran to fully respect freedom of navigation in the Strait of Hormuz.
- We express our appreciation for the generous hospitality extended to us by Türkiye. We look forward to our next meeting.
Bij 8. Diplomatieke handgranaatjes of familieruzies die de band versterken: over de NAVO-top bestaan verschillende beelden
NRC, 8 juli 2026, https://archive.ph/XHYvf#selection-1221.3-5229.464) ‘Navo-top in Ankara draait uit op shitshow: Trump wil praten over Iran, Europa over Rusland’
BNR, 9 juli 2026, https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10605827/navo-top-in-ankara-draait-uit-op-shitshow-trump-wil-praten-over-iran-europa-over-rusland (zie ook Van welkomstparade tot chaotische slotspeech: hoe Donald Trump deze NAVO-top volledig naar zijn hand heeft gezet, VRT.be 8 juli 2026, https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/07/08/navo-top-ankara-donald-trump-mark-rutte-defensie/
De Amerikaanse president Donald Trump kwam – weer – met klachten over de Europese bondgenoten. Die boden op verschillende manieren weerwoord. „Binnenskamers is het een heel constructief gesprek.” De beelden waren moeilijk met elkaar te rijmen. De secretaris-generaal had op een NAVO-top nog nooit zoveel eensgezindheid gezien.
Buitenstaanders zagen vooral een nukkige grootaandeelhouder Trump die teleurgesteld was in bondgenoten, de handel met Spanje liet stopzetten en liet weten dat hij Groenland, deel van het Deense koninkrijk, nog steeds wil inlijven.
Secretaris-generaal Mark Rutte wuifde de confrontaties met president Donald Trump weg als familieruzies die de onderlinge band uiteindelijk alleen maar hechter maken. „Je hebt families waar ze altijd proberen alle conflicten onder het tapijt te schuiven. En dan weet je dat er op een gegeven moment een uitbarsting komt. En dan is er niks meer te repareren. Of je hebt families – en ik denk dat Trump meer van dat model is, ikzelf ook – waar als er irritaties zijn, je je uitspreekt en dan kun je er ook mee dealen. En dan kun je het vervolgens ook weer eens worden. Dat is precies wat vandaag gebeurde.”
Premier Rob Jetten, die eveneens na afloop van de tweedaagse top de eenheid roemde, zei dat het niet verstandig was om meteen op elke tweet, elke opmerking van Trump te reageren. Europa neemt defensie serieus en moet binnen het bondgenootschap met meer zelfvertrouwen opereren, vond hij. De Europese landen moeten tegen de VS zeggen: nee, Groenland is niet te koop en Spanje maakt deel uit van de EU.
Jetten: „Binnenskamers is het een heel constructief gesprek waarin we aan de Amerikanen duidelijk maken: Europa pakt zijn verantwoordelijkheid om ons eigen continent beter te beveiligen. En we verwachten ook een constructieve samenwerking van de Amerikanen.”
Zorgvuldig gepland charmeoffensief
Trump was op een weinig inschikkelijke toon aan de top in Ankara begonnen. Koud geland gooide hij niet één, niet twee, maar meteen drie diplomatieke handgranaatjes naar de bondgenoten. Hij herhaalde zijn wens om Groenland in te lijven, toonde zich opnieuw teleurgesteld in de Europese weigering om te assisteren in de oorlog tegen Iran en ‘dreigde’ zelfs even om alle Amerikaanse militairen uit Europa terug te trekken. Hij was, zei hij zittend naast de gastheer, de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, eigenlijk alleen voor hem gekomen .
Even leek het zorgvuldig geplande charmeoffensief dat Europese NAVO-partners voor Trump in petto hadden al bij het eerste contactmoment te verpieteren. Rutte had Trump herhaaldelijk geprezen, de defensie-uitgaven in Europa stijgen en de ministers van Defensie hadden met Europese en Amerikaanse defensiebedrijven een klein defensiefeestje gevierd om aan te tonen dat de hogere uitgaven zich vertalen in nieuw materieel. Allemaal voor niets?
Tijdens het traditionele diner was Trump met zijn hoofd vermoedelijk ergens anders. In de loop van de nacht verraste hij zijn Europese partners met nieuwe bombardementen op Iraanse doelen, als vergelding voor Iraanse aanvallen op drie olietankers in de Straat van Hormuz. Het staakt-het-vuren tussen Iran en de VS had de afgelopen weken de sfeer in de Atlantische verhoudingen enigszins verbeterd, bleek op een G7-top in Frankrijk. Oplaaiende gevechten zouden die dooi te niet kunnen doen.
Rutte liet zich niet van de wijs brengen. Voor aanvang van de vergadering woensdagochtend was hij zijn kenmerkende super opgewekte zelf. Hij betoogde dat de VS nog steeds gecommitteerd zijn aan de alliantie en dat de alliantie goed is voor de veiligheid van de VS. Hij herhaalde dat Europa steeds meer uitgeeft aan defensie en dat Europese uitgaven de Amerikaanse defensie-industrie 200.000 banen opleveren.
Terwijl Koeweit en Qatar Iraanse vergeldingsaanvallen meldden, noemde Rutte de Amerikaanse aanval op Iran noodzakelijk. „Ik denk dat het absoluut cruciaal is dat de VS krachtig reageren”.
De Deense premier Mette Frederiksen speelde geen mooi weer. Zij herhaalde bij aankomst op de top: „Groenland is natuurlijk niet te koop. We hopen dat iedereen, inclusief alle bondgenoten, het recht op zelfbeschikking van de inwoners van Groenland zullen respecteren. En we zijn soevereine landen en iedereen moet onze territoriale integriteit en onze soevereiniteit respecteren.” Frederiksen onderstreepte dat Denemarken bereid is om elke centimeter van de NAVO te verdedigen, „inclusief onze eigen grondgebied”. Mocht iemand Groenland aanvallen, dan vertrouwt ze erop dat de NAVO-bondgenoten hun beloften elkaar bij te staan zullen inlossen.
Opvallend toneelstukje
Toen Trump woensdag weer van zich liet horen tijdens een persmoment met Rutte voorafgaand aan de vergadering was hij niet bepaald milder gestemd. Trump gaf Rutte een compliment – „Mark is a great secretary-general of NATO” – maar zei in één adem dat hij niet te spreken was over diezelfde NAVO. „Ik ben niet blij met de NAVO over wat ze deden met Groenland en ik ben niet blij met de NAVO omdat ze niet wilden helpen met de grootste sponsor van terrorisme. Ik heb met Frankrijk gesproken, met Duitsland, met het VK, met Italië. Ik sprak niet met Spanje. Spanje is een verloren zaak.”
In een opvallend toneelstukje kreeg Madrid vervolgens de wind van voren. „Spanje stemt nergens mee in en jij zou ze niet moeten meenemen”, zei Trump tegen Rutte. Minister van Financiën Scott Bessent, ook aanwezig, kreeg ter plekke de opdracht meteen alle handel met Spanje stop te zetten. „Ik wil geen handel meer met ze, ok? Doe het onmiddellijk. Praat niet me ze. Ze zijn hopeloos. Het zijn slechte mensen.”
Spanje heeft zich als enige NAVO-land niet gecommitteerd aan de verhoging van de defensie-uitgaven die de bondgenoten op hun top vorig jaar hebben afgesproken. Bovendien viel het bij Trump verkeerd dat Madrid het gebruik van het luchtruim en Amerikaanse bases in de oorlog tegen Iran verbood.
De Spaanse premier Pedro Sánchez reageerde koel en zei dat hij een informeel gesprek met Trump had gehad over voetbal en dat er „absoluut geen spanning heerste”. Hij legde de nadruk op de goede verhoudingen „De relatie tussen de Verenigde Staten en Spanje is altijd erg positief in sociaal, cultureel, economisch en politiek opzicht.”
Traditionele oorlogsmuziek
De Turkse president Erdogan mag als gastheer in elk geval terugkijken op een succesvolle top zonder incidenten. De 32 NAVO-leiders werden dinsdag onder begeleiding van een Ottomaanse militaire kapel verwelkomd met traditionele oorlogsmuziek in het presidentiële paleis.
Voor Trump reisde Erdogan zelf af naar het vliegveld om hem een militaire ontvangst te geven. De bromance tussen de Amerikaanse en Turkse leiders loopt al langer. Trump prees de gastheer meermaals en noemt hem een sterke leider die Turkije vooruit heeft geholpen. Erdogan noemt Trump steevast dostum, ‘mijn vriend’.
Belangrijker dan de warme woorden van Trump zijn de politieke concessies die Ankara krijgt. Trump maakte bekend de sancties op te heffen die de Verenigde Staten Turkije oplegden na de aankoop van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem. „We willen onze bondgenoten geen sancties opleggen”, zei Trump. Ook zei hij dat hij zich ging inspannen om Turkije weer in het F-35 programma te krijgen. Turkije werd uit het programma voor het gevechtsvliegtuig gezet als reprimande voor de aanschaf van de Russische spullen. Het toverde een glimlach op het gezicht bij de Turkse president die zijn duim omhoog stak.
Erdogan hoopt ook bij Europese bondgenoten een voet tussen de deur te krijgen. Hij hield woensdag nadrukkelijk een pleidooi voor het opheffen van beperkingen en sancties die defensiesamenwerkingen tussen NAVO-bondgenoten belemmeren. Daarmee doelde hij vooral op exportbeperkingen voor en de uitsluiting van Turkse bedrijven uit Europese defensieprojecten. „Terwijl de Europese bondgenoten meer verantwoordelijkheid nemen voor de verdediging van het continent, moeten we afzien van maatregelen die de eenheid van het bondgenootschap en de trans-Atlantische betrekkingen kunnen ondermijnen”, zei hij.
De zwaarbeveiligde vesting met lege hoofdwegen in het centrum van Ankara mag na woensdag weer open voor iedereen. Maar wat er gebeurt met de mensen die in aanloop naar de top achter de tralies verdwenen, moet nog blijken.
Welk beeld van de top ook juist is, uiteindelijk verklaarden alle bondgenoten plechtig dat ze zich gecommitteerd hebben aan het principe dat de bondgenoten er in geval van nood voor elkaar zijn (Artikel 5) – ook de VS van Trump. En de nukkige grootaandeelhouder zelf, wat vond hij van de top? „Er was een geweldige liefde in die zaal. Er waren veel slimme mensen met een goed hart. Ze hebben een goed hart, geen slecht hart. Er was geweldige eenheid in die kamer.”
Bij 9. Five NATO members seen to spend over 3.5% of GDP on core defence this year, alliance estimates show
Reuters, 7 juli 2026, https://www.reuters.com/world/americas/five-nato-members-seen-spend-over-35-gdp-core-defence-this-year-alliance-2026-07-07/ (zie ook
Defence Investment Update: Record Spending in Europe and Canada, 7 juli 2026, https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2026/07/07/defence-investment-update-record-spending-in-europe-and-canada)
Defence investments ensure that Allies are able to meet their individual and collective obligations in accordance with Article 3 of the Washington Treaty. The latest update shows that European Allies and Canada have significantly increased their core defence expenditure by nearly 20% in 2025 compared to 2024. In 2026, five Allies are already expected to meet the 3.5% guideline for core defence requirements and 17 Allies are predicted to meet the 1.5% guideline for defence- and security-related investments – well ahead of the 2035 deadline agreed on in The Hague.
Five NATO members are projected to meet the alliance’s goal of spending 3.5% of gross domestic product on core defence already in 2026, according to updated NATO data published on Tuesday ahead of a leaders’ summit in Ankara, which also showed some members are still expected to spend only about 2%.
At a summit in The Hague last year, NATO leaders pledged to spend 3.5% of GDP on core defence items such as weapons and troops by 2035 – up from a previous goal of 2%.
They also agreed to invest a further 1.5% of GDP on broader defence-related investments such as boosting cybersecurity.
Alliance members have faced pressure from U.S. President Donald Trump to demonstrate they are stepping up on defence spending.
Data released on Tuesday put Lithuania as the alliance’s top spender as a percentage of economic output, with core defence expenditure estimated at 5.33% of GDP this year.
It was followed by Estonia (5.1%), Latvia (4.92%), Poland (4.68%) and Greece (3.65%).
The report showed that last year, three NATO members – Albania (1.48%), Slovenia (1.57%), and the Czech Republic (1.86%) did not meet the previous target of 2%.
It also showed that Albania and the Czech Republic are expected to spend over 2% this year, with a note included stating that Slovenia’s new government plans to spend more than 2%.
Some others are estimated to be at or slightly above 2%, including Belgium (2%), Portugal (2.1%), and Italy (2.1%).
The United States is estimated to be spending 3.17%, while Germany is at 2.69%, United Kingdon at 2.56% and France at 2.22%, according to the projections. In total, European NATO members and Canada are projected to spend 2.53% of GDP this year on core defence.
Bij 10. Trotz Warnungen aus Israel: Trump will F-35 an die Türkei verkaufen
Berliner Zeitung, 8 juli 2026, https://www.berliner-zeitung.de/article/trump-iran-10179451
Israel warnt Donald Trump vor Schmusekurs mit dem türkischen Präsidenten Erdogan.
Trotz Warnungen aus Israel: Trump will F-35 an die Türkei verkaufen
Um die Türkei als wichtigen Alliierten bei der Stange zu halten, hat der amerikanische Präsident Donald Trump am Dienstag angekündigt, dass Washington die 2020 wegen des Kaufs russischer Raketenabwehrsysteme vom Typ S-400 durch Ankara verhängten US-Sanktionen gegen die Türkei aufheben werde. Gleichzeitig signalisierte er seine Bereitschaft, dem Nato-Partner F-35-Kampfjets zu verkaufen. Die Türkei ist ein Gegenspieler Israels im Nahen Osten.
Ministerpräsident Benjamin Netanjahu sagte gestern, Israel sei der Ansicht, dass die Türkei keine F-35-Kampfjets oder Triebwerke für ihre Kampfflugzeuge erhalten solle, und er habe Trump in einem kürzlichen Telefonat von einem solchen Schritt abgeraten.
In einem Interview mit Fox News warnte Netanjahu Trump vor dem Verkauf der F-35 an die Türkei und bezeichnete die Türkei als „ein von der Muslimbruderschaft infiziertes Regime, einer extremistischen Bewegung, die Amerika hasst und ‚Tod den USA‘ skandiert“.
Trump sorgte mit einer weiteren Wortmeldung für Irritationen in Israel. Er kündigte laut der Times of Israel an, Syrien als staatlichen Terrorismus-Sponsor von der Liste des US-Außenministeriums zu streichen. Zuvor hatte Trump gesagt, Syrien sollte anstelle Israels im Libanon gegen die Hisbollah kämpfen.
Wieweit all diese Aussagen lediglich den Zweck erfüllen, die militärischen Gegner in die Irre zu führen ist nicht einzuschätzen.
Trump erklärte am Mittwoch jedenfalls die vereinbarte Waffenruhe mit dem Iran für beendet und kündigte neue Angriffe auf den Iran an. Er betrachte die Waffenruhe als beendet, sagte Trump am Mittwoch am Rande des Nato-Gipfels in Ankara.
„Ich werde sie etwas vorwarnen, wir werden sie heute Nacht richtig hart treffen“, sagte Trump am Rande seines Treffens mit dem ukrainischen Präsidenten Wolodymyr Selenskyj. „Sie verletzen das Abkommen jeden Tag“, sagte der US-Präsident mit Blick auf die Führung in Teheran und das Mitte Juni geschlossene US-iranische Rahmenabkommen. „Sie stimmen allem zu und dann geben sie eine Pressekonferenz und sagen, wir hätten nicht einmal darüber geredet. Die sind nicht ganz bei Trost, mit diesen Leuten stimmt etwas nicht“, sagte Trump weiter.
Nach dem Beschuss von drei Tankern im Bereich der Straße von Hormus hatte die US-Armee in der Nacht zum Mittwoch mehr als 80 Ziele im Iran angegriffen. Teheran reagierte mit Gegenangriffen auf US-Stützpunkte in der Region. Das U.S. Central Command erklärte, es habe als Reaktion auf iranische Angriffe auf Schiffe in der Straße von Hormus „schwere Schläge gegen den Iran“ durchgeführt. Die iranischen Revolutionsgarden gaben an, ebenfalls mit Raketen- und Drohnenangriffen am frühen Mittwochmorgen auf 85 Ziele des US-Militärs im Nahen Osten reagiert zu haben.
Trotz der eskalierten Spannungen deutete Trump an, dass die US-Unterhändler die Gespräche mit ihren iranischen Gesprächspartnern fortsetzen könnten. „Ehrlich gesagt, möchte ich meine Zeit nicht mit ihnen verschwenden. Ich lasse unsere hervorragenden Unterhändler gerne weiterreden, wenn sie wollen, aber ich sehe keinen Grund dazu. Ich mag diese Leute nicht“, sagte er.
Die Waffenruhe in den vergangenen Wochen war immer sehr brüchig gewesen. Der amerikanische Vizepräsident JD Vance hatte vor einigen Tagen in einem Interview erklärt, die Regierung in Washington habe die Pause unter anderem genutzt, um einigen Staaten die Möglichkeit zu geben, ihre Ölreserven wieder aufzustocken.
Bij 11. Rheinmetalls Munitionsfabrik im Wedding – Was sagen die Menschen im Kiez?
junge Welt, 9 juli 2026, https://www.jungewelt.de/artikel/525986.waffenproduktion-rheinmetalls-munitionsfabrik-im-wedding-was-sagen-die-menschen-im-kiez.html (zie eventueel ook Barricades in Berlin, https://www.abebooks.com/book-search/title/barricades-in-berlin/author/neukrantz-klaus/)
Das ehemalige Pierburg-Werk von Rheinmetall wird schrittweise von einem Standort der Automobilzulieferindustrie zu einer Fabrik für Munitionskomponenten umgebaut. Künftig sollen dort Hülsen für Artilleriemunition gefertigt werden – mitten in einem dicht besiedelten Arbeiterkiez. Der Umbau steht exemplarisch für den industriepolitischen Kurs der Bundesregierung: Während Milliarden in Aufrüstung, Bundeswehr und die Expansion der Rüstungsindustrie fließen, orientieren Unternehmen ihre Produktion zunehmend am militärischen Bedarf. Doch wie wird dieser Kurs im Kiez selbst wahrgenommen? Um dieser Frage nachzugehen, haben wir mit Anwohnerinnen und Anwohnern im Wedding gesprochen.
Für Rheinmetall ist der Standort Wedding dabei nur ein Baustein eines europaweiten Ausbaus der Munitionsproduktion. Gegen diese Entwicklung formiert sich seit Monaten Widerstand. Im Berliner Bündnis gegen Waffenproduktion haben sich Nachbarschaftsinitiativen, antimilitaristische Gruppen und Palästina-Solidaritätsorganisationen zusammengeschlossen. Sie kritisieren die Umwandlung des Werks als Symbol einer umfassenden Militarisierung von Wirtschaft und Gesellschaft und warnen davor, dass zivile Industrie zunehmend in die Kriegsproduktion eingebunden wird.
Nach Demonstrationen, Nachbarschaftsversammlungen und einer Besetzung des Fabrikdachs versuchten Aktivistinnen und Aktivisten Ende Mai erneut, die Werkseinfahrt zu blockieren. Die Polizei unterband die Aktion mit einem großen Aufgebot; Aufnahmen, die einen Beamten mit gezogener Schusswaffe gegen Protestierende zeigen, sorgten anschließend für breite Kritik. Am kommenden Wochenende soll der Protest weitergehen. Das Berliner Bündnis gegen Waffenproduktion ruft am 10. und 11. Juli zu Aktionstagen im Wedding auf.
Geplant sind Kundgebungen, Demonstrationen, Informationsveranstaltungen und kreative Protestformen gegen die Munitionsproduktion. Die Organisatorinnen und Organisatoren verstehen die Aktionen nicht nur als Widerstand gegen eine einzelne Fabrik, sondern als Protest gegen den politischen Kurs einer Gesellschaft, in der Rüstungsproduktion zunehmend als wirtschaftliche Zukunftsstrategie gilt und Krieg immer stärker zum Motor der Industriepolitik wird.
Bij 12. Stroomstoring, cyberaanval of oorlog – zo wil het kabinet garanderen dat er genoeg voedsel beschikbaar blijft
NRC, 8 juli 2026, https://archive.ph/3IDtX#selection-1219.3-4821.260 (zie ook brief regering
Aankondiging Strategische Agenda Voedselzekerheid, https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z15968&did=2026D35987)
Door de sluiting van de Straat van Hormuz wordt het voedsel in de supermarkt straks duurder, leert een nieuwe studie. Staatssecretaris Silvio Erkens (Voedselzekerheid, VVD) wil Nederland weerbaarder maken tegen zulke (acute) voedselcrises, desnoods door voedingsbedrijven te dwingen.
In de kelder van het ministerie van Landbouw (LVVN) liggen nog distributiebonnen uit de Koude Oorlog. Die konden gebruikt worden bij een calamiteit, als het voedsel op rantsoen zou moeten. Staatssecretaris Silvio Erkens (Voedselzekerheid, VVD) heeft er met meerdere ambtenaren over gesproken, vertelt hij: „Het gaat er niet van komen dat we voedselbonnen gaan uitreiken. Dat we hierover praten, laat wel zien dat we al heel lang niet meer zo serieus met voedselzekerheid bezig zijn geweest als nu.”
Erkens heeft woensdag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd met een „agenda” om de Nederlandse voedselproductie en -voorziening veilig te stellen in tijden van crisis. De Nederlandse voedselvoorziening moet veerkrachtiger worden, minder afhankelijk van landen buiten Europa en beter bestand tegen een calamiteit zoals een grootscheepse stroomuitval of cyberaanval. De komende maanden gaat Erkens in overleg met het bedrijfsleven werken aan de weerbaarheid tegen een acute crisis.
De vanzelfsprekendheid dat er altijd voedsel in de supermarkten ligt, is verdwenen door de geopolitieke spanningen. Erkens: „De coronapandemie en de inval in Oekraïne zijn een wake-upcall geweest.” Die gingen gepaard met – veelal tijdelijke – extreme prijsstijgingen van grondstoffen en energie. Daarnaast zijn er (dreigingen van) handelsblokkades, toenemend protectionisme en steeds extremer weer door klimaatverandering – met een grotere kans op misoogsten.
De recente afsluiting van de Straat van Hormuz is de jongste schok voor het voedselsysteem. Uit een quickscan van de Wageningen Universiteit, die als bijlage bij de Kamerbrief zit, blijkt dat met name de gestegen prijs van kunstmest boodschappen de komende maanden waarschijnlijk duurder maakt. De grote stroomstoring in Spanje vorig jaar toonde de kwetsbaarheid van supermarkten; klanten liepen met hun mobiel als zaklamp door de donkere gangpaden, gekoelde voorraden moesten massaal worden weggegooid.
Vooralsnog is de situatie niet alarmerend, stelt Erkens. „Nederland is vergeleken met veel andere landen relatief voedselweerbaar.” En mocht zich acuut een crisis voordoen: aan een noodscenario wordt gewerkt. De senaat stemde dinsdag in met de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke), die ook moeten leiden tot extra ‘voedselweerbaarheid’. Ook werkt Nederland aan het Landelijk Crisisplan Voedselzekerheid, dat begin 2027 klaar moet zijn.
Zwakke plekken
Hoewel „Nederland een relatief luxe positie” heeft, zegt Erkens, moet het toch zijn weerbaarheid vergroten. Hij richt zich daarbij op twee thema’s. Het ene is de beschikbaarheid van voedsel, die mede afhankelijk is van productie, distributie, voorraden en handel. Het andere: de stabiliteit van het voedselsysteem, oftewel het vermogen ontwrichtingen op te vangen. Erkens: „De wereld wordt steeds onvoorspelbaarder. We zijn weerbaarder als we gevarieerd produceren en innovatief zijn.”
Bedrijven in de voedingssector maant Erkens voorzichtig de weerbaarheid te versterken. Dat begint met een analyse van de zwakke plekken van onze voedselvoorziening: voor welk voedsel en welke grondstoffen is Nederland bijvoorbeeld te afhankelijk van andere landen? Dan gaat het met name om energie, om kunstmest(grondstoffen), veevoer en additieven daarvoor, zoals vitaminen en mineralen.
Vooral de soja uit Noord- en Zuid-Amerika, een zeer eiwitrijk bestanddeel van het voer voor de Nederlandse veestapel, is „een in het oog springende kwetsbaarheid”. De vleesindustrie is gefundeerd op de import van soja, een gewas waarvan Europa zelf niet genoeg kan verbouwen. Nederland streeft er al langer naar om de consument minder dierlijk en meer plantaardig eiwit (zoals bonen) te laten eten, omdat dit gezonder is en beter voor het klimaat. De zogeheten eiwittransitie zou ook de afhankelijkheid van importsoja verminderen.
Moet de eiwittransitie ook voor de voedselzekerheid niet sneller?
„Met een plantaardig dieet en meer plantaardige productie ben je minder kwetsbaar, en minder afhankelijk van andere landen. Dat klopt. Maar het is niet mijn keuze die overgang te versnellen met maatregelen. Om de afhankelijkheid van soja te verminderen, kun je meerdere dingen doen. De import van soja afbouwen, soja vervangen door producten als peulvruchten, en binnen Europa andere gewassen gaan telen die gebruikt kunnen worden als veevoer. En je kunt andere landen zoeken om soja van te betrekken, in het geval dat een land uitvalt als aanbieder. Maar inmenging in wat Nederlanders eten, zeg ik als liberaal, is geen optie.”
Hernieuwbare energie heeft de stijging van de elektriciteitsprijzen tijdens de sluiting van de Straat van Hormuz gedempt, schrijft Wageningen Universiteit. Is voedselzekerheid een extra reden voor verduurzaming?
„Voor duurzaamheid is een ander bewindspersoon verantwoordelijk. Over dit raakvlak gaan we overleg voeren.”
De additieven in veevoer worden niet meer binnen Europa gemaakt. Moeten we niet weer een fabriek bouwen en het zelf doen, zoals DSM tot voor kort deed?
„Alle opties liggen op tafel. Die gaan we de komende maanden uitwerken, met de sector. De productie hoeft niet per se binnen Nederland plaats te vinden. Dat kan ook in een ander Europees land.”
Supermarkten willen niet betalen voor voorzorgsmaatregelen als de bouw van een generator of aanleg van een voorraad. Wat is ondernemersrisico en wat is een taak voor de overheid?
„In het verleden is een crisis vooral als ondernemersrisico gezien, maar in tijden van geopolitieke spanning en globale ontwrichting komt er ook overheidsverantwoordelijkheid bij kijken. Niet om elk risico uit te sluiten, maar om de regie te nemen. Het doel is een weerbare keten te bouwen met een overheid die de juiste voorwaarden schept om dat mogelijk te maken.
„In twee Baltische staten en in Finland worden bijvoorbeeld strategische voorraden aangehouden. Dat zou ook in Nederland een van de uitkomsten kunnen zijn van het overleg. Bij het plan heeft de overheid een rol, die ook financieel kan zijn. Maar de verantwoordelijkheid ligt ook bij bedrijven zelf.”
Nederland heeft weinig ruimte. Waar zouden de voedselvoorraden moeten komen?
„Onderzoeksinstituut Clingendael zoekt uit wat de rol van een strategische voedselreserve zou kunnen zijn. Er wordt gekeken naar het ruimtevraagstuk en naar de kosten. Een uitkomst kan zijn om regionaal voorraden aan te leggen.”
Bij wie komt de rekening te liggen?
„Voorraadvorming heeft een prijsopdrijvend effect, maar dat kun je met gerichte maatregelen beperken. Toch is de boodschap dat je, als je voedselzekerheid serieus neemt, moet investeren en dat producten duurder kunnen worden.”
Zijn pieken in de energieprijzen een ondernemersrisico?
„Laat ik energie in de glastuinbouw als voorbeeld nemen. Bij de eerste gascrisis na de inval in Oekraïne was dat minder een ondernemersrisico, omdat je er minder vanuit kon gaan dat de energieprijzen zouden stijgen. Nu is dat anders. Door de inval in Oekraïne en de sluiting van de Straat van Hormuz kun je verwachten dat de prijzen voortdurend op en neer gaan.”
Wat kunnen of moeten bedrijven daaraan doen?
„Twee dingen. Inzetten op energiebesparing en langetermijncontracten afsluiten. Dan betaal je iets meer per maand, maar weet je wel waar je aan toe bent.”
U schrijft dat u bedrijven ook kunt verplichten afhankelijkheidsrisico’s te spreiden. Hoe zou dat werken?
„Dat is de laatste stap, pas als er geen vrijwillige afspraken te maken zijn. Als de boel uit elkaar valt, moeten we ervoor zorgen dat supermarkten bevoorraad worden. Voor de eerste dagen moet je een noodpakket thuis hebben, daarna moet de overheid de zaken geregeld hebben. Als dat niet van de grond komt, is een stap waarbij de overheid bedrijven verplicht in actie te komen, het overwegen waard.
„Supermarkten zeggen dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij hen kan worden gelegd. Andere partijen, gerelateerd aan import, export, productie, moeten ook een rol spelen. Dat vind ik niet onlogisch. Maar zeggen dat iets een verplichting kan worden, helpt misschien tot vrijwillige afspraken te komen.”
Wat is voor u de les van het Wageningen-rapport over sluiting van de Straat van Hormuz?
„Er ontstonden geen acute tekorten. Hogere prijzen in de supermarkten komen met een vertraging. De impact van geopolitieke ontwrichting wordt dus pas later duidelijk.”
Hogere prijzen raken vooral mensen met lage inkomens. Wil het kabinet daar iets aan doen?
„Daar gaat mijn plan niet op in. Het koopkrachtplaatje is een kwestie van het hele kabinet.”
Is het onvermijdelijk dat boodschappen duurder worden?
„Nee, want Nederland is innovatief. We kunnen steeds efficiënter omgaan met grondstoffen en opbrengsten verhogen. Dan kun je de kosten omlaag drijven. Anderzijds kunnen allerlei verstoringen de kosten opdrijven. De vraag is welke factoren zwaarder gaan wegen.”
Bij 13. Samenwerking tussen Defensie en universiteiten mag niet vanzelfsprekend zijn
Trouw.nl, 8 juli 2026, https://www.trouw.nl/opinie/samenwerking-tussen-defensie-en-universiteiten-mag-niet-vanzelfsprekend-zijn~b85c83a5/
Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.
Aan de Amerikaanse Johns Hopkins-universiteit ontstond rond 1957 het idee om satellieten te gaan gebruiken om te navigeren. Twee natuurkundigen rekenden zich suf, en ontwikkelden uiteindelijk in samenwerking met de Amerikaanse marine het eerste gps-systeem. Darpa, onderzoekscentrum van het ministerie van Defensie, was er als de kippen bij om het door te ontwikkelen.
Zo zijn talloze wetenschappelijke innovaties te bedenken die in oorlogsvoering volop gebruikt worden, maar waar wij zelf ook iedere dag ons voordeel mee doen. Wetenschap, innovatie, maatschappelijke vooruitgang en oorlogsvoering zijn al eeuwenlang verweven, dat ontkennen zou vreemd zijn. Maar het is net zo goed van levensbelang om ze niet op één hoop te gooien, en om de verschillen te blijven benadrukken in aard, motivatie en doel.
Staatssecretaris Derk Boswijk wil muren tussen Defensie en wetenschap afbreken, zo zei hij vorige week op bezoek bij de Technische Universiteit in Delft. Op de campus werd een nieuw innovatiecentrum geopend waar Defensie, het mkb en start-ups samen aan militaire innovaties kunnen werken. Niks nieuws aan die samenwerking, vond bestuursvoorzitter Ingrid Thijssen. De TU Delft werkt al sinds jaar en dag samen met Defensie, zei ze.
Maar wie breed in Nederland om zich heen kijkt, ziet wel degelijk intensivering en institutionalisering van die samenwerking: meerdere universiteiten en hogescholen hebben een nieuwe militaire minor, die onderwijs combineert met een opleiding tot reservist. Het ministerie van Defensie sloot een overeenkomst met onderzoeksfinancier NWO, en stelt 35 miljoen aan onderzoeksgeld beschikbaar. Defensie neemt zo gestaag een wat grotere rol in het Nederlandse wetenschapssysteem.
Groot spanningsveld
Nou en, zeggen sommigen. Universiteiten ontvangen geld van vele ministeries, en werken samen met talloze bedrijven. Dat is zo, maar brede maatschappelijke vooruitgang en het opleiden van kritische denkers zijn toch van een andere orde dan investeren in defensie en oorlogsvoering. In reactie op veranderende geopolitieke verhoudingen wil Nederland investeren in wapens, in strategische kennis, in technologieën, alles met als doel onze vrijheid te beschermen.
Daar zit een groot spanningsveld, op vele terreinen. Defensiedoelen gaan samen met serieuze ethische vraagstukken: in hoeverre gaan onze onderzoekers en studenten meewerken aan technologieën die mensen moeten doden? En universitaire waarden zoals vrij, ongebonden, internationaal en open onderzoek komen in het geding, wanneer militaire kennis achter gesloten deuren blijft.
Onderwijsminister Rianne Letschert schreef onlangs aan de Tweede Kamer dat ze in gesprek is over de randvoorwaarden voor kennisinstellingen om ‘beter aan te sluiten bij de kennis- en innovatieketen voor defensie-gerelateerd onderzoek’. De vraag is of daar niet nog een fundamenteler gesprek aan vooraf moet gaan.
Want voordat de samenwerking geleidelijk aan steeds verder uitgebreid wordt, liggen er nog wat netelige kwesties op tafel. Willen we dat universiteiten verstrengeld raken met de krijgsmacht, en in welke mate? Dat mag niet ten koste gaan van de academische vrijheid. Samenwerking tussen universiteiten en het ministerie van Defensie mag niet als een vanzelfsprekendheid beschouwd worden.
Bij 14. Defensie koopt definitief oude NS-intercityrijtuigen voor ombouw tot ambulancetrein
Treinenweb.nel, 8 juli 2026, https://www.treinenweb.nl/nieuws/11943/defensie-koopt-definitief-oude-ns-intercityrijtuigen-voor-ombouw-tot-ambulancetrein.html
Het ministerie van Defensie heeft via een openbare veiling oude intercityrijtuigen van NS aangekocht voor ombouw tot ambulancerijtuigen. De gunning van de rijtuigen vond al op 1 april plaats. Volgens SpoorPro moeten in de komende periode de rijtuigen worden aangepast voor gewondentransport.
Defensie verwacht de koopovereenkomst op korte termijn formeel te bekrachtigen, zodat de rijtuigen op 1 juli fysiek kunnen worden overgenomen van NS. Tijdens de voorbereiding van die overeenkomst is gebleken dat in de tweedehands rijtuigen stoffen aanwezig zijn waarmee onder strikte voorwaarden moet worden gewerkt, zoals asbest en de giftige stof chroom-6.
Asbest en chroom-6
Staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk schrijft aan de Tweede Kamer dat het volgens NS in ieder geval gaat om asbest en chroom-6. Defensie zegt maatregelen te nemen om risico’s voor medewerkers tijdens de werkzaamheden te beheersen. Daarbij wordt gewerkt met technische en organisatorische maatregelen en, waar nodig, persoonlijke beschermingsmiddelen. Het asbest zal tijdens de ombouw door gespecialiseerde externe partijen worden verwijderd.
Volgens Boswijk is bronaanpak in dit geval niet mogelijk. Voor het veilig uitvoeren van de werkzaamheden wordt daarom ingezet op aanvullende beschermingsmaatregelen. Over het aanwezige chroom-6 stelt Defensie dat de geplande werkzaamheden zich vooral richten op de bovenste lagen van het materieel, waardoor het risico op vrijkomen van de stof beperkt zou zijn.
Aanpassingen
Tijdens de verbouwing zullen de rijtuigen ingrijpend worden aangepast. Welke wijzigingen precies worden doorgevoerd, is echter nog niet bekend. “De eisen voor het ontwerp en de ombouw van de rijtuigen tot het gewondentransport worden nog uitgewerkt“, laat een woordvoerder van Defensie weten tegenover Treinenweb.nl.
Vanwege veiligheidsoverwegingen wil Defensie geen verdere informatie over de bestelling verstrekken. Ook het aantal overgenomen rijtuigen en de kosten van de verbouwing en aanschaf worden niet openbaar gemaakt en blijven uitsluitend bekend binnen Defensie en de overheid.
Aankoop van twee andere rijtuigen
De aanschaf van de ICR-rijtuigen is niet de enige koop die Defensie heeft gemaakt als het gaat om spoorwegrijtuigen. In maart nam Defensie al twee rijtuigen over van Deutsche Bahn, die bedoeld zijn als begeleidingsrijtuigen tijdens militaire transporten.
Bij 15. Hoe Defensie Basecamp twijfelende jongeren over de streep trok
Adformatie, 8 juli 2026, https://www.adformatie.nl/partner/idea-leading-agencies-in-live/hoe-defensie-basecamp-twijfelende-jongeren-over-streep-trok
De les van een bekroond recruitmentevent: vertrouwen win je via beleving.
Defensie moet 30.000 nieuwe medewerkers werven, maar kampt met een eenzijdig beeld van gevechtsfuncties. Het bekroonde recruitmentevent Defensie Basecamp liet bezoekers de rijke wereld achter het uniform ervaren en bewijst hoe strategie en spektakel elkaar kunnen versterken.
Hij sprak er meerdere die dagen. Ouders die hadden gezegd: ‘Mijn kind gaat niet naar Defensie’. Maar die toch meekwamen naar de carrièrebeurs Defensie Basecamp omdat hun zoon of dochter bleef aandringen. En die daarna tegen Robbert Strelitski, eventcoördinator bij Defensie, zeiden dat ze zich er bijna voor schaamden. Dat ze hun kind zo lang hadden tegengehouden, terwijl ze nu pas wisten wat de organisatie allemaal te bieden heeft.
Defensie staat voor een uitzonderlijke opschalingsopgave: van circa 70.000 naar 100.000 medewerkers in 2030. Dat groeitempo is niet de enige uitdaging. Defensie kampt ook met een eenzijdige beeldvorming: in de ogen van veel mensen is de organisatie vooral de gevechtsfunctie. Terwijl veruit de meerderheid van de krijgsmacht bestaat uit ondersteunend personeel: technici, ICT’ers, zorgprofessionals. Mensen die Defensie hard nodig heeft, maar die zich niet altijd herkennen in het beeld van de organisatie. Door hen zichtbaar te maken tijdens het evenement, zagen bezoekers wat er binnen Defensie ook voor hen mogelijk is.
Voelen wat Defensie betekent
Vanuit de wervingscampagne Tijd voor Defensie, ontwikkeld door Dentsu Creative, ontstond de wens om een ander beeld tastbaar te maken. ‘Om de stap te zetten richting een carrière bij Defensie is meer nodig dan alleen informatie’, zegt Strelitski. ‘Mensen willen ervaren of het bij je past, vertrouwen voelen. Daarom wilden we de mensen achter de uniformen laten zien en laten voelen wat Defensie betekent in deze tijd. Want het draait niet om functies en uniformen, maar om mensen, drijfveren en emoties.’
De doelgroep van Defensie Basecamp was breed: van bezoekers die al bijna zeker wisten dat ze wilden solliciteren tot jongeren die nog aan het oriënteren waren. Strelitski: ‘Het concept moest voor al die groepen werken en iedereen een stap verder brengen in het keuzeproces.’
Een missie van binnenuit beleven
Dat stelde specifieke eisen aan het ontwerp van het event. ‘Het moest opwindend zijn, ruimte bieden voor een verdiepend gesprek en reflectie’, zegt Nicole Bahlman, accountmanager bij IDEA-bureau Obsession. Die elementen kwamen samen in een spectaculaire liveshow. Via een speciaal geïnstalleerd surround-soundsysteem ervaarden bezoekers geblinddoekt hoe het was om onderdeel van een missie te zijn. Kort daarna daalden militairen abseilend neer uit het plafond. Maar ook: defensiemedewerkers die op het podium hun eerlijke verhaal deelden, inclusief de uitdagingen. Via led-polsbandjes konden bezoekers bij elk reflectiemoment stemmen en zo hun eigen positie steeds opnieuw in kaart brengen.
Van beleving naar beslissing
Na de liveshow volgde de beursvloer, waar alle defensieonderdelen aanwezig waren. Vervolgens liepen bezoekers door naar de banenmarkt voor een persoonlijk gesprek met defensiemedewerkers. En in de belevingsruimte konden ze drones besturen, een bompak dragen of een Apache-helikopter verkennen via virtual reality. De route eindigde bij het plein met recruiters, voor een eerste indicatie van selectie en keuring.
Strategische keuzes
Defensie Basecamp trok over twee dagen 4.846 bezoekers, meer dan verwacht. Het aantal sollicitaties na het event lag aantoonbaar hoger dan gemiddeld. Bij de Gouden Giraffe Awards 2026 won het event goud in de categorie Projectdesign. Bahlman: ‘Wat deze inzending zo sterk maakte, is dat elke keuze in het ontwerp direct terug te herleiden was naar: welke uitdagingen heeft deze doelgroep en hoe bouwen we aan vertrouwen en perspectief? Alle aspecten in het evenement zijn als lijntjes terug te trekken naar de strategische doelstellingen. Niet dingen doen omdat ze leuk of spectaculair zijn, maar omdat ze bijdragen aan het wegnemen van twijfels en het verbreden van het beeld van Defensie.’
Guido van Leemput
