Het Nieuws Vandaag: 17-08-2026

1. Wat betekent de neergang van de Amerikaanse wereldmacht voor Europa?

De Volkskrant pakt vandaag op de voorpagina uit met de lotgevallen van de bemensing van de Lincoln, een Amerikaans vliegdekschip dat al 250 dagen op zee is. Vorige week meldde ik de berichten uit de Amerikaanse militaire pers over gemor, protest en zelfdestructie van de bemensing. De Volkskrant laat de vele Nederlandse athletiek-medailles deze keer voor de sportpagina en vertelt de lezers uitvoerig wat er aan de hand is.

Dit nieuws is de aanleiding voor een analyse dat de ontwikkelingen in de oorlog in Iran aantonen dat de Amerikaanse regering haar hand heeft overspeeld. Wat betekent dat voor Europa vraagt de Volkskrant zich bezorgt af? Voor de grote concepten van wereldmacht en het idee van (atomaire) afschrikking waarin we altijd hebben moeten geloven? Daarvoor worden weer een paar bijna vergeten generaals b.d. (Osinga en Middendorp) afgestoft die ons waarschuwen voor een eventueel samengaan van boosaardige Russische en Chinese militaire politiek. Meest concreet voorbeeld; Binnen vijf jaar een operatie van ‘groene (Russische) mannetjes’ in Litouwen of zo? Een beetje vermoeiend verhaal na al die jaren en weinig creatief in het suggereren van politiek beleid. Zie 12.

De Amerikaanse pers onthult dat de Amerikaanse regering via Iraakse Koerden een achterdeurtje opende naar de terroristische Revolutionaire Garde om de onderhandelingen te bespoedigen en te snappen wie er in Iran aan de touwtjes trekken. Niets van terecht gekomen. Zie 11.

Het vliegdekschep Lincoln wordt inmiddels vervangen door het vliegdekschip de George Washington, die twee weken nodig heeft om uit Japan over te komen. Zie 7.

Dat leidt tot tal van bespiegelingen over het verlaten door de Amerikaanse macht van het Aziatische ‘theater’.   China zou wel eens… Zie 8.

Maar Trump heeft zelfs ook opdracht gegeven de Amerikaanse militaire aanwezigheid in een jaarlijkse gezamenlijke oefening met Zuid-Korea af te schalen. De oefening moet vandaag beginnen. Trump is boos over het feit dat Zuid-Korea niet wil bijdragen aan militaire aanwezigheid in de Straat van Hormoez. Niet echt het incasseringsvermogen van een wereldhegemoon, maar eerder een jaloerse regionale concurrent. Zie 9.

Noord-Korea heeft de (militaire) banden met Rusland aangehaald. Zie 10.

In Oekraïne en Rusland gaan de wederzijdse bombardementen door. Zeker 600 (of 800) Oekraïense drones werd in Rusland ingezet. Zie 4.

Defensieanalist Ko Colijn gelooft niet veel van het recente verhaal dat het tij voor Oekraïne is gekeerd. Nee, Rusland heeft het initiatief terug in de lucht. Zie 5.

Wat is nu het politieke en juridische voordeel  van een op te richten Oekraïne-tribunaal? Zie 6.

De ontwikkelingen van 16 augustus 2026 aan het front in Oekraïne volgens het ISW via de link https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-august-16-2026/. Dit zijn hun hoofdconclusies:

1. Ukrainian forces have struck seven of Wildberries’ 10 largest logistics centers since July 2026 as part of the ongoing Ukrainian strike campaign aimed at degrading the Russian defense industrial base (DIB) and dual-use logistics network.
2. Ukrainian forces struck a Russian defense industrial facility in Rostov Oblast on the night of August 15 to 16.
3. Neither Ukrainian nor Russian forces made confirmed advances on August 16.
4. Russia launched an unspecified number of Onyx anti-ship missiles, Iskander-M/S-400/KN-23 ballistic missiles, and Kh-59/69 cruise missiles, and 106 drones against Ukraine overnight.

 

2. Herhaalbericht Kom maandag 24 augustus om 18 uur naar het Spui Amsterdam voor het 92e vredesprotest!

Met sprekers, dichters, muziek en twee minuten stilte protesteren we maandag 24 augustus van 18.00 tot 19.00 uur opnieuw op het Spui in Amsterdam tegen het bloedvergieten, bombardementen op civiele en militaire installaties en onophoudelijk sterven in de loopgraven.

Al meteen na de brute overval van Rusland op Oekraïne op 24 februari 2022 riepen wij onze Europese leiders op om in actie te komen en met onderhandelingen en diplomatie zo snel mogelijk een einde te maken aan het zinloze sterven en lijden. Ruim vier jaar later organiseren we dit protest voor de 92e keer. Zie verder https://www.stopdeoorlogamsterdam.nl/

 

3. Herhaalbericht. Stop de oorlogskoorts

Zondag 27 september 2026, 13:00, De Dam, Amsterdam. Nationaal vredesprotest.

1. Stop de militarisering en de sociale afbraak; 2. Geen steun voor Amerikaanse en Israëlische agressieoorlogen, oorlogsmisdaden en genocide; 3. Vrede in Europa;

Voor een onafhankelijke Nederlandse vredespolitiek.

Wij eisen een radicale koerswijziging: weg van militarisering en escalatie, en richting vrede, diplomatie, sociale veiligheid en een onafhankelijke Nederlandse vredespolitiek. Zie verder voor veel meer; https://www.stopdeoorlogskoorts.nl/

 

4. Ukraine presses drone attacks on Moscow and Russian logistics

Financial Times, 16 augustus 2026, ‘Kyiv launches more than 600 drones at enemy capital in one of its largest assaults of the summer. Ukraine attacked Moscow with more than 600 drones overnight on Sunday, killing one person and setting ablaze another warehouse belonging to Wildberries, Russia’s largest ecommerce retailer.’ Zie verder de bijlage of

https://archive.ph/fqDIa. (zie ook Russian air defenses down 822 Ukrainian drones overnight, TASS, 16 augustus 2026, https://tass.com/defense/2173833)

 

5. Ko Colijn over hoe Rusland met raketten het momentum in de oorlog terugwint

Nu.nl, 16 aug 2026, ‘Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Deze keer bespreekt hij hoe Rusland met een golf aan raketaanvallen het initiatief in de oorlog probeert terug te pakken. Een volledige bezetting van Oekraïne door de Russen lijkt echter nog altijd onrealistisch.’ Zie verder de bijlage of https://www.nu.nl/spanningen-oekraine/6406257/ko-colijn-over-hoe-rusland-met-raketten-het-momentum-in-de-oorlog-terugwint.html.

 

6. Het Oekraïne-tribunaal kost Europa geld én geloofwaardigheid

Financieel Dagblad, Christine Van den Wyngaert

16 augustus 2026, ‘Het moet de verantwoordelijke Russische leiders gaan berechten voor misdaden in de oorlog tegen Oekraïne: het Speciaal Tribunaal voor de Misdaad van Agressie tegen Oekraïne. Het is een nieuwe internationale rechtbank, die nu in Den Haag wordt opgericht, naast het Vredespaleis en het Internationaal Strafhof (ICC).’ Zie verder de bijlage of https://fd.nl/opinie/1607339/het-oekraine-tribunaal-kost-europa-geld-en-geloofwaardigheid

 

7. U.S. Sending Fresh Aircraft Carrier to Middle East Amid Iran War Strain

Washington Post, 13 augustus 2026, ‘USS George Washington is set to replace the USS Abraham Lincoln, which has been deployed for more than 250 days. Lawmakers raised concerns about living conditions and deteriorating mental health aboard the USS Abraham Lincoln during its extended deployment.’ https://archive.ph/1Lfjh (Zie ook US pulls last aircraft carrier in Asia as Trump focuses on Iran and the Western Hemisphere, Associated Press, 16 augustus 2026, https://apnews.com/article/aircraft-carriers-trump-china-pacific-iran-war-87cfb838de8c13464fa3cab1840ad87d)

 

8. China may take advantage of US carrier’s absence

Associated Press, 16 augustus 2026, ‘Beijing sees the U.S. military presence in the region as a threat to China’s rise and an obstacle to its ambition to seize Taiwan, the self-governing island it claims as its own. But the United States has argued that the Pacific region is too important economically to lose.’ Zie verder of https://apnews.com/article/aircraft-carriers-trump-china-pacific-iran-war-87cfb838de8c13464fa3cab1840ad87d.

 

9. Trump says US will reduce military exercises with South Korea, citing lack of help with Iran

CNN, 16 augustus 2026, ‘President Donald Trump announced Sunday that the United States would reduce military exercises with key regional ally South Korea, just hours before that were due to get underway, citing his positive relationship with North Korean leader Kim Jong Un and Seoul’s lack of assistance with Iran.’ Zie verder de bijlage of https://edition.cnn.com/2026/08/16/middleeast/trump-south-korea-military-exercises. ( Trump vermindert militaire samenwerking met Zuid-Korea, zie verder ook https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/posts/117107215379637520.)

 

10. North Korea’s Kim, Russia’s Putin Reaffirm Ties on Korean Liberation Day

Moscow Times, Reuters, 16 augustus 2026, ‘North Korean leader Kim Jong Un reaffirmed the deepening of ties with Russia in a message to President Vladimir Putin as Pyongyang marked the anniversary of independence from Japan’s colonial rule, KCNA state news agency said on Sunday.’ Zie verder de bijlage of https://www.themoscowtimes.com/2026/08/16/north-koreas-kim-russias-putin-reaffirm-ties-on-korean-liberation-day-a93507.

 

11. Scoop: Inside Trump’s secret backchannel to Iran’s Revolutionary Guard

Axios, 16 augustus 2026, ‘In mid-May, U.S. negotiators trying to reach a deal with Iran to end the war ran into a problem: They couldn’t tell if the people across the table actually spoke for the country’s powerful Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC).’ Zie verder de bijlage of https://www.axios.com/2026/08/16/iran-backchannel-trump-gabbard-barzani-war.

 

12. Iraanse oorlog slaat enorme deuk in Amerika’s financiën, slagkracht en militaire reputatie – en dat heeft gevolgen voor Europa

Volkskrant, 16 augustus 2026, ‘Een half jaar nadat de VS een oorlog tegen Iran begonnen, probeert Amerikaans marinepersoneel overboord te springen en wordt Trump uit de Air Force One gesmokkeld uit angst voor Iran. Tot nu toe is geen enkel strategisch doel bereikt. Wat blijft er over van Amerika’s militaire reputatie en afschrikking?’ Zie verder de bijlage of https://archive.ph/f4QtT#selection-1345.0-1677.301.

 

Colofon: 

Vredespolitiek verschijnt elke werkdag en wordt samengesteld door Guido van Leemput met dagelijkse medewerking van Kees Kalkman en diverse los-vaste tipgevers.

Voor meer berichten, met name over bewapening, als deze zie ook Vredessite.nl; https://vredessite.nl/index.php.

 

Bij 4. Ukraine presses drone attacks on Moscow and Russian logistics

Financial Times, 16 augustus 2026, https://archive.ph/fqDIa

Ukraine attacked Moscow with more than 600 drones overnight on Sunday, killing one person and setting ablaze another warehouse belonging to Wildberries, Russia’s largest ecommerce retailer.

The attack was one of the largest Ukraine has mounted in its campaign of targeting Russian logistics and energy infrastructure this summer, Moscow region governor Andrei Vorobyov said.

An 83-year-old man died after a drone was shot down and struck a home near Ramenskoe, a Moscow suburb, Vorobyov said. Three people were injured in the town of Podolsk, home to the Wildberries warehouse hit in the attack, and a further three were hurt in other towns in the area, he added. Videos posted on social media showed an enormous cloud of smoke billowing over the town after the attack, stretching high into the air.

Russia’s defence ministry claimed it had shot down a total of 828 drones across western regions of the country and occupied areas of Ukraine. Five people died in the southern Rostov region on the border with Ukraine, according to the local governor, who said more than 150 drones had been shot down during the attack.

Another person died when a drone hit a bus in Belgorod region, officials said. Russian officials habitually do not acknowledge when Ukraine’s strikes hit their target and blame the damage on debris from drones they have shot down.

Ukrainian defence company Fire Point took credit for the attack on the Wildberries facility, saying its FP-1 long-range strike drones had hit one of the company’s largest logistics hubs. The retailer has found itself a major target for drone strikes after Kyiv accused Wildberries of selling components that could be used in drones and other dual-use equipment with military applications.

The warehouse in Podolsk, one of Wildberries’ main facilities serving the Moscow region, is the seventh of the company’s largest 10 sites to be hit this summer and was the largest still in operation, according to exiled independent Russian news site Agentstvo.

The attacks have destroyed billions of dollars in inventory, raising worries about Wildberries’ financial health and ruining the livelihoods of thousands of sellers who market goods on the platform. Wildberries has offered the most affected sellers some compensation, and Russia’s central bank has instructed lenders to restructure their debt on favourable terms.

The strike followed a Ukrainian cyber attack earlier in the week that was revealed on Saturday by Ukraine’s HUR military intelligence directorate. The agency said that on August 10 and 11, members of the Cyber Corps community had attacked the digital infrastructure of Wildberries, causing “large-scale disruption” to its services, including to its payment system.

Meanwhile in Kyiv on Sunday, the Ukrainian General Staff said its forces also struck a Russian missile unit in occupied Crimea and a railway bridge in the Moscow-controlled Zaporizhzhia region that is key for military logistics and ammunition warehouses in the Donetsk region.

Russian missiles and drones also struck Kyiv and several other cities. Ukraine’s Air Force reported shooting down 85 of 106 attack drones and three cruise missiles. But Kyiv failed to down any of the Russian ballistic missiles launched at industrial facilities in Kyiv and Kryvyi Rih, where two people were killed and 14 injured, according to the air force and local authorities.

The Pochaina metro station and a renowned book market were hit in northern Kyiv, resulting in fires and the destruction of numerous vendor stalls. The market had been an important cultural hub for generations of Ukrainians.

Kyiv’s air-defence crews have been left helpless during recent waves of Russian ballistic missile attacks after running out of Patriot interceptors, which are the only air-defence missiles capable of countering the barrages.

President Volodymyr Zelenskyy has pleaded with the Trump administration and European partners to share or sell Ukraine Patriot interceptors from their stocks, but they have hesitated due to a global shortage of the weapons amid the US war with Iran.

Zelenskyy said on Sunday that Russia this week alone had launched at Ukraine more than 1,550 attack drones, nearly 1,560 guided aerial bombs, and 62 missiles, most of them ballistic missiles of various types.

Russia’s defence ministry said its latest attacks targeted defence production facilities in Kyiv, an oil refinery in Kremenchuk, and the ArcelorMittal metallurgical complex in Kryvyi Rih. Moscow also said it conducted a drone strike on a bulk carrier in the port of Odesa that it claimed was carrying military supplies.

 

Bij 5. Ko Colijn over hoe Rusland met raketten het momentum in de oorlog terugwint

Nu.nl, 16 aug 2026, https://www.nu.nl/spanningen-oekraine/6406257/ko-colijn-over-hoe-rusland-met-raketten-het-momentum-in-de-oorlog-terugwint.html

Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Deze keer bespreekt hij hoe Rusland met een golf aan raketaanvallen het initiatief in de oorlog probeert terug te pakken. Een volledige bezetting van Oekraïne door de Russen lijkt echter nog altijd onrealistisch.

Een maand geleden was Oekraïne ineens de bovenliggende partij in de oorlog met Rusland, maar nu zijn dat de Russen weer door hun nietsontziende raketbombardementen. De krantenkoppen en deskundigen in de media bieden dagkoersen.

Aanleiding voor de machtsverschuiving zijn de munitietekorten die de Amerikaanse president Donald Trump heeft veroorzaakt met zijn onbegrijpelijke oorlog in het Midden-Oosten. Daarbij komt de schrijnende weerloosheid van Oekraïne tegen Russische Iskanders, verbouwde S-400-luchtafweerraketten en ander dodelijk tuig.

Het grote plaatje ligt volgens mij iets anders. Oekraïne voert twee oorlogen. Op het land is Oekraïne erin geslaagd om Rusland tegen te houden, ten koste van ongeveer 20 procent van zijn eigen grondgebied. Het heeft een nogal kansloze loopgravenoorlog weten om te buigen tot een ‘kill zone’ van 1.000 kilometer, waar Russische infanteristen bij bosjes sneuvelen door slimme Oekraïense drones.

Bovendien is de Russische terreinwinst minimaal, en hier en daar zelfs negatief. Een Oekraïens onderzoek leert dat Oekraïne de afgelopen maanden een gebied heeft heroverd dat ongeveer zo groot is als onze Bollenstreek. De Russische ‘vooruitgang’ is van bezetting omgeslagen naar ad hoc infiltraties waarbij het Kremlin vervolgens victorie op de ‘nazi’s’ kraait: propaganda, om stagnatie op het slagveld te verbloemen.

Oekraïne weerloos tegen ballistische raketten

De ‘tweede’ oorlog die Oekraïne voert, is de rakettenoorlog, die grimmiger is dan ooit. Rusland profiteert ontegenzeggelijk van hoe weerloos Oekraïne is, wellicht niet tegen drones en kruisraketten, maar wel tegen ballistische raketten. De Russische aanvallen zijn niet alleen fors in aantal toegenomen (in de zomer zou het om een verdrievoudiging gaan), maar ook steeds vaker gericht op burgerdoelen.

Moskou probeert op die manier de Oekraïense moraal te breken. Ook wil het demonstreren dat de Oekraïense voorstellen voor vredesonderhandelingen onbespreekbaar zijn, tenzij Kyiv meteen tot volledige capitulatie besluit.

Zolang het Kremlin stijfkoppig is, reageert Oekraïne zelf ook met droneaanvallen die Rusland overal pijn doen. Dit is armpjedrukken tot de ander zwicht. Wreed gezegd doen de aantallen er niet echt toe. Het valt wel op dat deze Oekraïense aanvallen nu ook de Russische bevolking zelf treffen: aan de benzinepomp, bij de pakketbezorging en in de winkels door voedseltekorten en prijsstijgingen.

Volledige bezetting van Oekraïne gaat Rusland niet lukken

Daardoor ontstaat wel een riskant patroon van escalatie. Met zijn onverzettelijkheid en misplaatste moed drijft Vladimir Poetin zichzelf steeds verder in het nauw, waardoor massale terreurbombardementen op West-Oekraïense steden en nucleaire dreigementen geen fantasie meer zijn. Want een weg terug zonder gezichtsverlies heeft de Russische president niet.

Een van de zwarte scenario’s is bijvoorbeeld dat Rusland sinds eind juli vastberaden is om Oekraïne politiek te knevelen door flats en ziekenhuizen in Kyiv aan te vallen. Ook grendelt Moskou Oekraïne economisch af door met bombardementen de haven van Odesa plat te leggen.

Daarmee hoopt het Kremlin te realiseren wat aan het front in vier jaar tijd niet is gelukt, namelijk Oekraïne tot een ‘landlocked’ (door land omgeven) gebied te reduceren. Per saldo lijkt me dat echter een kat-in-het-nauw-scenario dat het onmogelijke maskeert: nooit zal het Rusland lukken om de zevenmaal kleinere tegenstander volledig te bezetten.

Oekraïne en Europa werken aan eigen luchtafweerraket

Intussen zit Oekraïne uiteraard ook niet stil. In de media wordt gemakshalve gepredikt dat Oekraïne nu de dupe is van Trumps tekort aan Patriots. Dat is te kort door de bocht, want de Amerikaanse president levert die luchtafweersystemen sowieso niet aan Oekraïne, ook niet als Europa ervoor betaalt. En zoals we inmiddels weten: Trump wisselt nogal eens van gedachten.

Indirect leidt de schaarste aan Patriots natuurlijk wel tot een stijging van de prijs op de wereldwijde wapenmarkt en tot meer rakettenkoorts bij Poetin. Maar dat zal de Oekraïense doe-het-zelfreflex alleen maar versterken.

Het valt me op dat Kyiv de Russische rakettenregens – hoe, wat, hoeveel, wanneer – tot nu toe van tevoren voorspelt, nu het zich er niet tegen kan verdedigen. Die voorspellingen komen over het algemeen uit, dus ze vergroten het schuldgevoel bij de landen die geen Patriots (kunnen of willen) leveren.

Blijkbaar weegt dat zwaarder dan het ‘verklappen’ van de goede inlichtingencapaciteit waarover Kyiv beschikt, terwijl dat ook nuttige informatie is voor de Russen. Het bittere tekort zorgt ervoor dat Oekraïne nu op topsnelheid met Europese landen aan een soort ‘Patriot-light’ gaat werken. Die raket is misschien in 2027 klaar en gaat de Freya heten.

Vladivostok mogelijk volgend doelwit van Oekraïense drones

De effectiefste manier om de Russische (en nu ook Noord-Koreaanse) raketten te bestrijden, is natuurlijk niet om ze lijdzaam af te wachten of proberen neer te schieten met eigen raketten, maar de hele fabriek of lanceerinrichting uit te schakelen.

Een andere strategie is het saboteren van de haven van Vladivostok, die een belangrijke schakel vormt in de aanvoer vanuit Noord-Korea. Bijkomend effect is dat buurlanden van Noord-Korea mogelijk eerder geneigd zijn om Zelensky zo nodig te hulp te schieten.

Vladivostok zou dus best eens het volgende doel kunnen worden van Oekraïne. Nu of nooit, denken ze in Kyiv en Moskou.

 

Bij 6. Het Oekraïne-tribunaal kost Europa geld én geloofwaardigheid

Financieel Dagblad, Christine Van den Wyngaert

16 augustus 2026, https://fd.nl/opinie/1607339/het-oekraine-tribunaal-kost-europa-geld-en-geloofwaardigheid

Het moet de verantwoordelijke Russische leiders gaan berechten voor misdaden in de oorlog tegen Oekraïne: het Speciaal Tribunaal voor de Misdaad van Agressie tegen Oekraïne. Het is een nieuwe internationale rechtbank, die nu in Den Haag wordt opgericht, naast het Vredespaleis en het Internationaal Strafhof (ICC).

In mei ondertekenden 36 landen samen met de Europese Unie in Chisinau het oprichtingsakkoord. De Europese Commissie investeerde €10 mln in het tribunaal. Er zijn nog vele stappen te nemen: het benoemen van rechters, het vaststellen van procedures en het openen van de eerste onderzoeken naar misdaden.

In een recent interview met het FD, naar aanleiding van de crisis rond de afzetting van ICC-hoofdaanklager Karim Khan, sprak ik over het grote belang van het ICC (FD, 4 augustus). Maar het toekomstige tribunaal voor de oorlog in Oekraïne verdient minstens zoveel aandacht. Als dit nieuwe tribunaal meer vragen oproept dan het oplost komt dit de geloofwaardigheid van Europa niet ten goede.

Straffeloos

Het doel van het tribunaal is begrijpelijk. Het ICC kan de Russische president Vladimir Poetin namelijk niet zelf vervolgen voor de misdaad ‘agressie’ – wanneer een staat een andere staat aanvalt. Het Statuut van Rome, dat de basis vormt van het ICC, sluit die rechtsmacht uit wanneer de agressor – Rusland – geen verdragsstaat is, ook als het plaatsvond in een verdragsstaat, Oekraïne. Het Oekraïne-tribunaal wordt opgericht om dit hiaat te vullen en moet vervolging voor de misdaad ‘agressie’ mogelijk maken. Voor oorlogsmidaden heeft het ICC trouwens wél rechtsmacht en loopt er een arrestatiebevel tegen Poetin.

De Oekraïense Nobelprijswinnares Oleksandra Matviichuk noemde het nieuwe tribunaal ‘a revolutionary step’, en wees erop dat straffeloosheid voor eerdere Russische agressie – zoals in Georgië – de weg plaveide voor de huidige oorlog.

Het is de vraag of de kosten van het tribunaal opwegen tegen de baten.

Poetin buiten bereik

Na lange onderhandelingen kozen de oprichters ervoor om ‘trojka-immuniteit’ voor dit tribuneel te handhaven voor een zittend staatshoofd, regeringsleider en minister van buitenlandse zaken. De aanklager van het tribunaal mag zulke functionarissen onderzoeken en een aanklacht voorbereiden. Maar de rechter moet die aanklacht aanhouden zolang de betrokkene in functie blijft.

Dat betekent dat zolang Poetin president van Rusland is, hij buiten bereik blijft van precies de instelling die voor hem is opgericht. Niet vanwege gebrek aan bewijs, maar door een immuniteitsregeling die het Statuut van Rome zelf niet kent. Dat verdrag laat voor geen enkel internationaal misdrijf – ook agressie niet – immuniteit voor een zittend staatshoofd toe. Amnesty International bekritiseert dit en verzet zich tegen persoonlijke immuniteit binnen het juridisch kader van het tribunaal.

Geloofwaardigheid

Ook is er het verwijt dat het internationaal strafrecht selectief wordt

toegepast: wél voor tegenstanders, zelden voor bondgenoten. Zo wordt het nieuwe tribunaal uitsluitend opgericht om de Russische agressie tegen Oekraïne te berechten, maar zien we geen soortgelijke initiatieven om bijvoorbeeld het Amerikaanse militaire optreden tegen Venezuela of Iran voor de rechter te brengen. Europese landen voeden dit verwijt door een arrestatiebevel tegen Poetin toe te juichen, maar stellen zich terughoudend op bij de vervolging van de Israëlische president Benjamin Netanyahu. Sommige regeringsleiders toonden zelfs openlijk hun twijfel of ze bij een bezoek van Netanyahu hem zouden laten arresteren, terwijl er een internationaal arrestatiebevel tegen hem loopt.

Daarbovenop komt de ICC-crisis: hoofdaanklager Khan werd eind juli weggestemd ondanks dat een onafhankelijk panel van experts oordeelde dat er geen wangedrag van hem was aangetoond. Een nieuw tribunaal – gebouwd naast een instelling die zelf al met geloofwaardigheidsproblemen kampt – wordt daar niet sterker van.

Tot slot doet ook de opstelling van Oekraïne zelf geen goed voor het op te richten tribunaal. Want bij de ratificatie van het Statuut van Rome door Oekraïene in 2024 bedong het land dat zijn eigen militairen zeven jaar gevrijwaard zijn van ICC-vervolging voor oorlogsmisdaden. Oekraïne bestookt op dit moment distributiecentra van de Russische keten Wildberries, met als rechtvaardiging dat die centra ook militaire logistiek ondersteunen. Of ‘dual use’-doelwitten legitiem zijn en of een aanval proportioneel is, zijn precies vragen waarover het ICC zich moet uitspreken. Dat Oekraïne zichzelf aan die toetsing onttrekt, terwijl het van Rusland verantwoording eist, ondergraaft zowel de geloofwaardigheid van het land zelf als van het tribunaal.

De rekening

Dit is geen pleidooi tegen actie. Straffeloosheid heeft, zoals Matviichuk zegt, een prijs. Maar zo’n instelling optuigen en vervolgens van een immuniteitsclausule voorzien, is geld en energie steken in een symbool dat het probleem in stand houdt dat het beweert op te lossen.

Steun aan Oekraïne is terecht en noodzakelijk. Maar wie consistent wil zijn, moet zich ook afvragen of dit tribunaal het beste rendement oplevert voor wat Europa erin investeert – financieel én politiek.

Christine Van den Wyngaert is emeritus hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Antwerpen en was rechter bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.

 

Bij 7. U.S. Sending Fresh Aircraft Carrier to Middle East Amid Iran War Strain

Washington Post, 13 augustus 2026, https://archive.ph/1Lfjh (Zie ook US pulls last aircraft carrier in Asia as Trump focuses on Iran and the Western Hemisphere, Associated Press, 16 augustus 2026, https://apnews.com/article/aircraft-carriers-trump-china-pacific-iran-war-87cfb838de8c13464fa3cab1840ad87d)

USS George Washington is set to replace the USS Abraham Lincoln, which has been deployed for more than 250 days

The U.S. is preparing to send the aircraft carrier USS George Washington to the Middle East to replace the USS Abraham Lincoln as part of a previously scheduled rotation plan, according to U.S. officials familiar with the matter. The Lincoln has undergone an extended deployment with few port calls, prompting lawmakers to raise concerns about living conditions aboard the ship.

The Lincoln began a scheduled deployment in November and was redirected to the Middle East in January ahead of the U.S. war against Iran. The carrier and its embarked aircraft were instrumental to the U.S.’s Operation Epic Fury bombing campaign, and the ship has since participated in the U.S. blockade of Iranian ports. 

The high tempo of operations and the strain of an extended deployment have weighed on sailors, according to lawmakers who are pressing the Pentagon for more information about the living conditions and reports of mental-health issues aboard the carrier.

The Lincoln has been deployed for more than 250 days and it hasn’t made a port call in 200 days, setting a record for consecutive days at sea, according to Sen. Richard Blumenthal (D., Conn.), who wrote a letter to Secretary of Defense Pete Hegseth and Acting Secretary of the Navy Hung Cao.

“There have been widespread reports of shortages of basic supplies, water contamination, plumbing issues, deteriorating mental health, deck safety concerns, and disruptions in the mail system, which have caused many care packages in route to the ship to be lost in transit for months,” Blumenthal wrote.

Rep. Marlin Stutzman (R., Ind.) said he plans to seek an update from the Pentagon and the administration. “At the end of the day, we know that those who are serving have to have comfort knowing that they’re getting properly taken care of,” he said in an interview with CNN on Thursday.

The carrier rotation was planned before concerns were raised about the living conditions, according to a U.S. official. 

MS Now reported earlier this month that sailors were facing tough conditions, including food shortages and sailors running out of toothpaste and soap. Lawmakers say they are concerned by reports that sailors are struggling with exhaustion and deteriorating mental health without more frequent port visits. 

The Navy didn’t immediately respond to a request for comment about the conditions aboard the ship. 

The USS George Washington, based in Japan, has been operating in the Pacific in recent weeks. It transited the Strait of Malacca alongside guided-missile destroyers this week, according to open source information. 

 

Bij 8. China may take advantage of US carrier’s absence

Associated Press, 16 augustus 2026, https://apnews.com/article/aircraft-carriers-trump-china-pacific-iran-war-87cfb838de8c13464fa3cab1840ad87d

Beijing sees the U.S. military presence in the region as a threat to China’s rise and an obstacle to its ambition to seize Taiwan, the self-governing island it claims as its own. But the United States has argued that the Pacific region is too important economically to lose.

No one expects China to invade Taiwan because an American aircraft carrier has left the region. But the carrier’s absence gives the Chinese another opportunity to show its strength, said Bryan Clark, a former Navy submariner who is a defense analyst at the Hudson Institute.

“They’re using this as part of the narrative to demonstrate to the Philippines, to Japan, to Indonesia and others that the U.S. is not the big dog in the western Pacific anymore,” Clark said. “They would just prefer that countries in the region decide that China is the bigger power and the U.S. is not able to guarantee their security anymore.”

China conducted naval exercises this week with Indonesia and recently has shown signs of aggression toward Japan and the Philippines, two key U.S. allies that also have territorial disputes with Beijing.

China carried out military drills this month near the Scarborough Shoal in the South China Sea. Both China and the Philippines have claims over the shoal. Last month, a Chinese guided-missile destroyer conducted a live-fire exercise off Japan’s southernmost island of Okinotori.

Adm. Frank Bradley, head of the U.S. Special Operations Command, has been trying to reassure regional allies of Washington’s commitment. He was in Manila on Thursday, telling his Filipino counterparts that U.S. special operations forces are ready to step up joint exercises to strengthen the countries’ alliance. He also is expected to travel to Japan.

“We have the ability to project force, the United States, anywhere on the globe,” Bradley told The Associated Press. “And when the threat in the region of the Middle East has been attended to, we will redeploy and reorient and be able to project that force wherever else it might be required.”

“I also feel very confident in the Armed Forces of the Philippines’ ability to protect their sovereignty here and for us to remain close with them,” he said.

Evan Sankey, a policy analyst at the Cato Institute who focuses on U.S. policy toward China, said aircraft carriers provide psychological assurance to U.S. allies. The absence of carriers in the region, he said, “adds to the general sense that the U.S. is distracted by events in the Middle East.”

Trump has relied on aircraft carriers for military actions

Trump has relied heavily on aircraft carriers to support military operations during his second term. For example, the USS Gerald R. Ford returned home in mid-May after an 11-month deployment, the longest since the Vietnam War, during which it supported the U.S. fight against Iran and the capture of Venezuela’s then-leader, Nicolás Maduro.

The Ford had experienced a fire in a laundry space that forced the carrier to turn around and return to the Mediterranean Sea for repairs and left hundreds of sailors without places to sleep. Meanwhile, the Lincoln has spent a record uninterrupted time at sea of more than 240 days. Democratic lawmakers have been calling for investigations and greater visibility into conditions aboard the ship.

Warships and their crews can only handle so much, said Robert Farley, who teaches national security and diplomacy at the University of Kentucky and often writes about aircraft carriers.

“People don’t get enough rest. It’s psychologically exhausting. And R&R is part of keeping the crew healthy,” Farley said. “Sometimes it’s framed as, ‘These people haven’t had a vacation.’ But we are dealing with well-known limits on the capacity of a crew to operate at top efficiency over time. And that just declines.”

Clark, of the Hudson Institute, said the squeeze on the nation’s aircraft carriers stems from the lack of preparation and planning for the Iran war.

“If we were going to mobilize to do this kind of conflict, and we anticipated it might go this long, we might have done some changes to the carrier schedule to make sure more would be available,” Clark said.

Clark said the Navy has 11 aircraft carriers and typically deploys two or three at a time. But it could soon deploy four if the USS Theodore Roosevelt leaves San Diego for the Middle East, allowing the Washington to return to Pacific.

But the massive warships will need maintenance, likely causing a bottleneck at the nation’s only two carrier shipyards.

“We’ll end up with a maintenance debt that needs to be paid for the next few years,” Clark said. “We’ll probably have less carrier presence than we’ve had in the previous years because carriers will be lined up to get into the shipyard.”

There are questions about the use of aircraft carriers in modern warfare

Michael Swaine, a senior research fellow in the Quincy Institute’s East Asia Program, questions the future need for aircraft carriers as warfare rapidly changes.

Carriers can be more easily targeted with drones and missiles, particularly by an adversary such as China, Swaine said, while smaller ships and submarines can be as effective in striking targets as the fighter jets that launch off a carrier.

Top Navy officials have indicated a desire to move away from a heavy reliance on carriers. Adm. Daryl Caudle, chief of naval operations, told The Associated Press in February that he wants to convince commanders to use smaller, newer ships and other assets instead of consistently turning to huge aircraft carriers.

 

Bij 9. Trump says US will reduce military exercises with South Korea, citing lack of help with Iran

CNN, 16 augustus 2026, https://edition.cnn.com/2026/08/16/middleeast/trump-south-korea-military-exercises

President Donald Trump announced Sunday that the United States would reduce military exercises with key regional ally South Korea, just hours before that were due to get underway, citing his positive relationship with North Korean leader Kim Jong Un and Seoul’s lack of assistance with Iran.

“Based on my very good relationship with Kim Jong Un, of North Korea, I am not happy with the fact that the United States has, long ago, agreed to participate in Joint Military Exercises with South Korea,” Trump wrote on Truth Social.

“These exercises are not only costly, with much of these costs paid for by the United States of America (as usual!), but send a signal that is totally inappropriate and hostile, to a Country that, as long as Donald J. Trump has been President, has been unthreatening and respectful,”

South Korea has been a close American ally for over 70 years and the two nations have a mutual defense treaty, primarily designed to protect it from North Korea –– a burgeoning military power that now posses nuclear warheads and intercontinental ballistic missiles.

The US and South Korea frequently hold joint military drills and South Korea hosts the largest US military installation overseas, Camp Humphreys –– home to tens of thousands of American service members, their families and Korean nationals.

Ulchi Freedom Shield, the annual joint exercises, was set to begin Monday and run for 10 days. They were designed to adapt to North Korea’s evolving capabilities and would incorporate training to counter drones, GPS disruption and cyberattacks, Reuters reported last week, citing a joint statement.

South Korea’s Joint Chiefs of Staff told CNN that the drills started on Monday as scheduled. What is less clear currently is whether the exercises have been suddenly pared down or not in light of Trump’s sudden announcement.

The drills are usually a significant joint exercise involving thousands of troops and major equipment. At least 18,000 South Korean troops were set to take part in exercises according to local authorities.

North Korea has long criticized joint US-South Korea exercises, with its foreign ministry last week calling the planned drills “a rehearsal for an aggressive war” and a “grave threat” to its security.

In his social media post, Trump went on to raise his request for South Korea to help with the US war against Iran. “While somewhat unrelated (?), I recently asked the President of South Korea if they would like to join us in the Denuclearization of the Islamic Republic of Iran, and they said, ‘No thanks!’” Trump wrote.

The US president has frequently lashed out at allies that have not aided in the war.

North Korea’s Kim has said the United States’ war with Iran proves his country made the right decision to keep its nuclear weapons after denuclearization talks with the US failed during Trump’s first term. In a speech to North Korea’s Supreme People’s Assembly published in March, Kim accused Washington of “acts of state sponsored terrorism and aggression,” but did not mention Iran by name.

Kim has yet to comment on Trump’s plan to scale back the drills. Over the weekend, he reaffirmed Pyongyang’s deepening ties with Russia in a message to President Vladimir Putin, marking North Korea’s independence from Japanese rule, state media reported. North Korea has provided soldiers and missiles to aide in Moscow’s war on Ukraine.

On Monday, North Korea’s state-run KNCA news outlet published pictures of Kim and his daughter, believed to be named Kim Ju Ae and who is increasingly viewed as a likely successor, watching a circus performance together.

Trump and Kim’s relationship

Trump has had a warm relationship with Kim despite North Korea being a longtime adversary of the United States. Earlier this weekend, Trump posted a picture of him and Kim, with the caption: “Despite the unfriendly look on this particular picture, there are many where we’re smiling, Kim Jong Un and I get along GREAT!”

During Trump’s first term, the United States and South Korea also scaled back joint operations as part of an effort to ease tensions with North Korea.

The president said in 2018 that it was “inappropriate to have war games” on the Korean Peninsula as the US was engaging in nuclear negotiations with North Korea.

In March 2019 — after a Trump-Kim summit in Hanoi that failed to reach an agreement — the United States and South Korea announced that annual large-scale exercises, which had been a common feature of the defense relationship between the two militaries, would be reconfigured into smaller exercises.

As he did on Sunday, Trump in 2019 also cited the cost to the United States. “The reason I do not want military drills with South Korea is to save hundreds of millions of dollars for the U.S. for which we are not reimbursed,” he posted at the time.

After meeting Kim several times during his first term, Trump has referenced their “good relationship” since returning to office. On his home way from China in May, for example, the president said he had been in communication with the North Korean leader but wouldn’t say how many talks they’d had.

 

Bij 10. North Korea’s Kim, Russia’s Putin Reaffirm Ties on Korean Liberation Day

Moscow Times, Reuters, 16 augustus 2026, https://www.themoscowtimes.com/2026/08/16/north-koreas-kim-russias-putin-reaffirm-ties-on-korean-liberation-day-a93507

North Korean leader Kim Jong Un reaffirmed the deepening of ties with Russia in a message to President Vladimir Putin as Pyongyang marked the anniversary of independence from Japan’s colonial rule, KCNA state news agency said on Sunday.

Kim was replying to a message of congratulations from Putin marking Saturday’s 81st anniversary of Tokyo’s surrender in World War Two. The Russian leader said the bond was forged as Soviet soldiers fought against Japan and that cooperation would continue “in all the sectors.”

The North Korean leader expressed hope for the future of ties that had “carried forward the history of common struggle for justice and precious traditions of friendship.”

Pyongyang and Moscow have grown closer since the reclusive state began deploying troops and weapons to support Russia’s war against Ukraine in what has been Pyongyang’s most significant involvement in a war since the 1950s.

The Russian ship Pallada arrived at Wonsan port for a goodwill visit on Saturday tied to the liberation anniversary, and was greeted by North Korean provincial officials and Russian embassy staff, KCNA said.

Also on Saturday, South Korean President Lee Jae Myung called for talks with the rival North aimed at peaceful coexistence, telling Seoul’s Liberation Day ceremony that the two Koreas need safeguards to prevent conflict and should work to replace their armistice with a “peace regime.”

Lee urged dialogue to formally end the 1950-1953 Korean War, which ended in a ceasefire but no peace treaty, and said the talks could explore ways to curb Pyongyang’s nuclear programme.

Pyongyang has rejected Lee’s overtures and criticized U.S.-South Korean military exercises as provocations.

On Thursday, Putin drew Tokyo’s condemnation with a visit to an island off Hokkaido, claimed by Japan, that Moscow seized in the days after Japan’s 1945 surrender.

 

Bij 11. Scoop: Inside Trump’s secret backchannel to Iran’s Revolutionary Guard

Axios, https://www.axios.com/2026/08/16/iran-backchannel-trump-gabbard-barzani-war

In mid-May, U.S. negotiators trying to reach a deal with Iran to end the war ran into a problem: They couldn’t tell if the people across the table actually spoke for the country’s powerful Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC).

So Trump administration officials did something unconventional — they went around Iran’s negotiators and reached out directly to IRGC leadership. The person they tapped for the backchannel was Nechirvan Barzani, the president of the Kurdistan region in Iraq, who had something very few others do: the trust of both U.S. and IRGC leaders.

The episode, which was detailed by three sources with direct knowledge and has not been previously reported, shows how tricky it’s been for the U.S. to negotiate with a country where Washington isn’t sure who exactly is in charge. The U.S. and Iran did reach a memorandum of understanding, but it quickly collapsed.

The Trump administration’s key problem today and in any future negotiation will be to make sure it’s talking to the people who are actually calling the shots. That also means finding mediators who are trusted by both the White House and the Iranian regime.

The war upended Iran’s leadership. The assassination of Supreme Leader Ali Khamenei and other senior political leaders — and the 40 days of fighting that followed — dramatically strengthened the IRGC’s grip on the levers of power, including national security and foreign policy decision-making.

Uncertainty surrounding new Supreme Leader Mojtaba Khamenei’s condition during the first few weeks of the war and his absence from public view further strengthened IRGC commanders.

After an April 8 ceasefire and a summit in Islamabad days later, the U.S. and Iran tried to negotiate an end to the war.

• In early May, the White House felt it was closing in on a deal, but Iran delayed its response for more than 10 days.
• White House negotiators started to think that Iranian negotiators — Parliament Speaker Mohammad Bagher Ghalibaf and Foreign Minister Abbas Araghchi — were not empowered to cut a deal and were being overruled by the IRGC.

The White House realized it needed a backchannel to IRGC leadership.

• Around May 10, then-Director of National Intelligence Tulsi Gabbard called Barzani.
• According to two sources with direct knowledge of the call, Gabbard told Barzani that the administration thought he could help get in touch with the commander of the IRGC, Gen. Ahmad Vahidi.
• During the Iran-Iraq war, Barzani lived in Iran and studied at the University of Tehran. He is fluent in Farsi and has personal relationships with many senior members of the Iranian regime, including top members of the IRGC, according to one of the sources.
• “Nechirvan Barzani is a pragmatic problem solver. He’s respected across the region. He knows nearly everyone in Tehran as well as Washington. That’s who you call in a pinch,” Brett McGurk, who has served as a Middle East adviser to four presidents, said in an interview.
• The source said Gabbard made clear to Barzani that she was making the call with the approval of President Trump and Vice President Vance.
• Gabbard told Barzani the White House wanted to know if Vahidi and the IRGC leadership were on board with what Ghalibaf and Araghchi had been negotiating or whether they had other ideas or demands, the source said.
• Gabbard noted the mediators couldn’t reach Vahidi to clarify that.

Barzani agreed to Gabbard’s request. He reached out to his contacts at the IRGC and said he had a message from the Trump administration.

• “But I want to talk directly to Gen. Vahidi,” Barzani stressed, according to one of the sources.
• The Iranians agreed. On May 14, an IRGC official arrived in Barzani’s office in Erbil, the capital of Iraqi Kurdistan, carrying an encrypted phone to conduct a secure call.
• Barzani asked Vahidi if he was aligned with the Iranian negotiators. The Iranian general said he was. “I fully support them and this is also the position of the IRGC. We prefer to solve this crisis through negotiations,” Vahidi said, according to a source with direct knowledge.
• Three sources, including a White House official, said Barzani called Gabbard right after his conversation with Vahidi and briefed her on the Iranian response. Gabbard then briefed the White House.

After receiving the Iranian response, the Trump administration came back with another proposal, according to one of the sources with knowledge of the backchannel talks.

• The U.S. wanted Barzani to host secret talks between senior U.S. and Iranian negotiators in Erbil.
• Barzani spoke to the Iranians again and passed on the message. The Iranians didn’t rule it out, but were concerned about their security, the source said.
• They believed Israeli intelligence had many assets in Iraqi Kurdistan and were concerned the Israelis would try to assassinate them in Erbil or while they traveled there and back.
• The Erbil meeting never materialized.

The Pakistani and Qatari mediators continue to exchange messages between the U.S. and Iran but without any significant progress, regional sources with knowledge of the matter said.

• Some of those sources believe the Pakistanis are giving more optimistic readouts than the talks justify in an effort to create a sense of momentum that could break the stalemate.

Barzani has recently sent messages to the White House offering to help restart U.S.-Iran negotiations, according to a source with knowledge of the matter.

• McGurk said the issue is not the mediator. “It’s Iran’s policy on the Strait,” he said, “and that’s unlikely to change anytime soon.”

 

Bij 12. Iraanse oorlog slaat enorme deuk in Amerika’s financiën, slagkracht en militaire reputatie – en dat heeft gevolgen voor Europa

Volkskrant, 16 augustus 2026, https://archive.ph/f4QtT#selection-1345.0-1677.301

Een half jaar nadat de VS een oorlog tegen Iran begonnen, probeert Amerikaans marinepersoneel overboord te springen en wordt Trump uit de Air Force One gesmokkeld uit angst voor Iran. Tot nu toe is geen enkel strategisch doel bereikt. Wat blijft er over van Amerika’s militaire reputatie en afschrikking?

In de oorlog tegen Iran moeten de VS de ene na de andere klap incasseren. Financieel: tot nu toe kostte de strijd de VS zeker 32 miljard euro, mogelijk veel meer. Tientallen extra miljarden liggen nog in het verschiet. Militair: het overgrote deel van Amerika’s hightechwapens is inmiddels afgeschoten. Het gaat jaren duren om de voorraden te herstellen. En nu ook wat betreft reputatie.

De Amerikaanse president Donald Trump werd vorige maand gedwongen de Air Force One op het vliegveld van Ankara per cateringwagen te ontvluchten, uit vrees voor een Iraanse aanslag. Zo’n 5.000 bemanningsleden van een Amerikaans vliegdekschip – de ultieme expressie van militaire macht – kampen met te weinig eten, kapotte toiletten en groeiende wanhoop als gevolg van Iraanse aanvallen op een marinebasis.

Amerika staat in zijn hemd. Tegenstanders trekken daar conclusies uit. En dat heeft potentieel grote gevolgen voor Europa.

Amerika’s afschrikking

Deterrence, afschrikking, komt voor in verschillende tactische en strategische varianten. Kort geformuleerd komt het neer op een strategie waarbij de dreiging met militair geweld zó overweldigend is dat de tegenstander niet doet wat jij niet wilt. ‘De boodschap is: als je deze rode lijn overgaat krijg je zo waanzinnig op je kop dat de kosten vele malen hoger zijn dan wat je hoopte te bereiken.’

Daarbij spelen verschillende factoren een rol, zegt Frans Osinga, hoogleraar Oorlogsstudies van de Universiteit Leiden. Ten eerste: geloofwaardigheid. Heeft de afschrikkende macht voldoende middelen, wapens, om te doen waarmee het dreigt? Bestaat daarvoor de politieke wil? Wordt dat alles duidelijk gecommuniceerd naar de tegenstander?

‘Afschrikking’ is een van de fundamenten onder de machtsbalans in de wereld. Amerika’s militaire reputatie helpt al sinds de Tweede Wereldoorlog een door het Westen gedomineerde wereldorde te handhaven. ‘En Amerika’s afschrikking is onze afschrikking’, zegt Osinga.

Europa is voor zijn verdediging afhankelijk van het Navo-bondgenootschap. Daarin spelen de VS de hoofdrol, zowel nucleair als conventioneel. Eerder zaaide Trump al twijfel over de Amerikaanse bereidheid een Navo-land als Litouwen bij te staan als het door Rusland zou worden aangevallen. Nu blijkt dat de VS niet in staat zijn een conventionele oorlog tegen een kleinere tegenstander te winnen.

Incompetentie

Dat is in de eerste plaats het gevolg van Trumps strategische incompetentie, zegt Osinga. Amerika heeft zich onvoldoende voorbereid op Iraanse drone- en raketaanvallen, moest daarom zelfs luchtafweer uit Japan en Zuid-Korea weghalen, en raakt nu snel door zijn munitievoorraden heen.

Na de twaalf dagen durende oorlog in juni 2025 gaven de VS het land ook nog eens acht maanden de tijd om zich militair te versterken, voordat in februari dit jaar een nieuwe ronde begon.

Tegelijk committeerden de VS zich aan het begin van het huidige conflict aan maximale doelstellingen: het Iraanse regime ten val brengen, zijn nucleaire programma vernietigen en zijn raket- en dronefaciliteiten zodanig degraderen dat ze geen bedreiging meer vormen. Geen van die strategische doelen is bereikt. Ondertussen raken de VS uitgeput.

Weliswaar liggen talloze Iraanse militaire faciliteiten nu aan gruzelementen, toch blijft de kleinere tegenstander de wereld verbijsteren met zijn vermogen de strijd voort te zetten. Raket- en droneaanvallen teisteren Amerika’s bondgenoten in de regio, de Arabische Golfstaten, en stellen Iran in staat de Straat van Hormuz voortdurend te gijzelen.

Dat is niet alleen het gevolg van Amerikaans falen; de aard van grootschalige oorlogsvoering is de afgelopen jaren snel veranderd.

Asymmetrische oorlogsvoering

De Iraans-Amerikaanse oorlog, net als eerder het Oekraïense gevecht tegen de Russische invasie, toont het enorme effect van asymmetrische macht op het slagveld. Die wordt mogelijk gemaakt door snelle technologische ontwikkelingen. Kleine landen kunnen met goedkope drones doelen raken die tot voor kort alleen met kruis- of zelfs ballistische raketten bereikbaar waren.

Westerse machten hebben de afgelopen jaren te weinig gedaan om zich daarop voor te bereiden. Dat blijkt onder meer uit het feit dat de VS Patriot-raketten ter waarde van 3 miljoen euro per stuk inzetten om Iraanse drones met een prijs van een paar duizend euro neer te halen.

Dat vreet aan de macht van klassieke militaire giganten, zoals de VS, in het voordeel van middelgrote machten als Iran, zegt Peter Middendorp, voormalig Commandant der Strijdkrachten.

‘Zij kunnen met asymmetrische middelen, economische afhankelijkheden en geografische knelpunten veel meer tegenmacht organiseren dan hun militaire omvang doet vermoeden.’

Doemscenario: Rusland met China

Dit alles leidt tot rimpel-effecten over de hele wereld. Japan en Zuid-Korea zijn zich razendsnel aan het bewapenen uit angst voor China. Europa doet hetzelfde, ter voorbereiding op eventueel Russisch geweld. Oekraïeners sterven omdat het land tekort heeft aan geavanceerde luchtafweerraketten die Russische ballistische raketten kunnen stoppen. Die zijn opgegaan aan de oorlog tegen Iran.

Geopolitieke tegenstanders van de VS trekken hun eigen conclusies. China weet dat Amerikaanse voorraden uitgeput zijn. Nu al schendt China bijna dagelijks het luchtruim van Taiwan, dat Beijing als afvallige provincie ziet. Het zou Amerika op de proef kunnen stellen, misschien niet direct met een invasie maar bijvoorbeeld met een maritieme blokkade van het eiland.

Dan moet Amerika vliegdekschepen sturen om ze terug te jagen, zegt hoogleraar Osinga. ‘Diezelfde vliegdekschepen die nu in het nieuws zijn omdat de bemanning al veel te lang op zee zit.’

Ook Rusland weet dat het ‘window of opportunity’ nu is, aldus Osinga. ‘Het gaat drie, vier, vijf jaar duren voor Europese landen in staat zijn de afnemende militaire steun van de VS enigszins te compenseren. Als Rusland ‘groene mannetjes’, incognito militairen, de grens met een Baltische staat wil laten oversteken, moet dat ergens de komende vijf jaar gebeuren.’

Het doemscenario is dat die twee landen samen optrekken om de Navo op de proef te stellen. ‘Dat is niet heel waarschijnlijk, maar ook niet denkbeeldig. En de geschiedenis laat zien dat wereldoorlogen ontstaan als allerlei kleine conflicten met elkaar verbonden worden en grootmachten betrokken raken.’