Het Nieuws Vandaag: 06-08-2026

1. Onderhandelen via de achterdeur, geheime gesprekken in Wenen

Informele vertegenwoordigers uit de kringen van de inlichtingendiensten van Duitsland, Frankrijk en Engeland zouden in Wenen zogeheten ‘track 2’ diplomatie bedrijven met een Russische evenknie. De resultaten van dergelijke besprekingen kunnen op een mooie dag terugkeren als er echte formele onderhandelingen beginnen. Zie 2.

In Duitsland proberen verschillende linkse vooraanstaande figuren nog eens een pleidooi voor onderhandelingen. Zie 6.

In Oekraïne is de discussie over een toekomstige veiligheidsconstructie losgebarsten. In reactie op Zaluszhny. Zie 7.

De Amerikanen zouden volgens informele bronnen de stroom van inlichtingen aan Oekraïne over Russische posities hebben hersteld. Zie 3.

De berichten van de afgelopen week dat de VS te weinig precisiewapens hebben (en luchtafweer) wordt vrij grof tegen gesproken door Amerikaanse regeringsleiders. Zie 4.

Iran meldt dat het -bijna-  een overeenkomst heeft over afspraken over scheepvaart in de Straat van Hormoez. Met Oman. Zie 5.

Ondertussen ligt de De Ruyter al in de buurt om formele taken op te nemen. Meldt de minister van Defensie. Zie 9.

Een artikel over Zeebrugge als overslag van oorlogsmaterieel. Zie 8.

De claims van Defensie op vliegen nemen toe. Voor Leeuwarden. Zie 11.

Voor Gilze en Rijen, zie 12.

Vandaag is het 81 jaar geleden dat de atoombom werd gegooid op Hiroshima. Waarom? Zie 10.

De ontwikkelingen van 2026 aan het front in Oekraïne van 5 augustus 2026 volgens het ISW via de link https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-august-5-2026/. Dit zijn hun hoofdconclusies:

1. Russian President Vladimir Putin reshuffled military commanders, including those associated with logistics and Russia’s Unmanned Systems Forces (USF), against the backdrop of Ukrainian strike campaigns that these services have failed to defend against.
2. Russian forces launched a relatively small strike package against Ukraine on the night of August 4 to 5 nonetheless causing significant civilian damage and casualties due to Russia’s use of ballistic and quasi-ballistic missiles that Ukraine was unable to intercept.
3. Ukrainian forces did not intercept any of the 28 missiles that Russia launched overnight, as Russia continues to purposefully exploit Ukraine’s depleted stocks of anti-ballistic missile interceptors.
4. North Korea has escalated its involvement in Russia’s war in Ukraine, reportedly deploying missileers and over 100 ballistic missiles to Russia.
5. The addition of more North Korean missiles to Russia’s arsenal will likely allow Russia to intensify its ballistic missile strikes against Ukraine in the near future without having to dip into its S-400 and Zirkon missile stocks.
6. Unspecified actors likely piloted a drone containing explosives at Germany’s Leipzig/Halle Airport, a known hub for transporting Western-provided military equipment to Ukraine.
7. Ukrainian forces continued their long-range strike campaigns against Wildberries warehouses and Russian oil infrastructure on August 4 and 5.
8. Ukrainian forces recently advanced in the Kostyantynivka-Druzhkivka tactical area and Slovyansk and Oleksandrivka directions on August 4 and 5.

 

2. Ukraine Peace Terms Explored by Ex-European, Russian Officials

Bloomberg.com, 5 augustus 2026, ‘Former senior officials from the UK, France, Germany and Russia met in Vienna to explore potential conditions for peace talks to end Moscow’s war on Ukraine.’ Zie verder de bijlage of https://archive.ph/SEUiK (zie ook Geheime Ukraine-Gespräche in Wien: Ex-Spitzenbeamte sollen Frieden ausgelotet haben, Berliner Zeitung, 5 augustus 2026, https://www.berliner-zeitung.de/article/ukraine-krieg-geheimtreffen-wien-russland-europa-10264339).

 

3. US intel sharing rebounds with Ukraine

Politico, 5 augustus 2026, ‘The intelligence-sharing relationship between the U.S. and Ukraine has bounced back to previous highs, according to long-time Ukraine watchers — a welcome boost during a critical window of opportunity for the Ukrainian war effort. Ukraine watchers say it’s helping to drive new wins for Kyiv on the front lines.’ Zie verder de bijlage of https://www.politico.com/news/2026/08/05/us-ukraine-intelligence-sharing-01026525.

 

4. US officials push back on reports of dangerously low munitions supplies

Al Jazeera, 5 augustus 2026, ‘The White House and Pentagon have pushed back on a slate of recent reports indicating that supplies of both offensive and defensive weapons have dropped dangerously low after five months of war on Iran.’  Zie verder de bijlage of

https://www.aljazeera.com/news/2026/8/5/us-officials-push-back-on-reports-of-dangerously-low-munitions-supplies.

 

5. Iran says it has reached agreement with Oman on Hormuz shipping route

Financial Times, 5 augustus 2026, ‘Iran has said it has reached an agreement with Oman on the details of a shipping route through the Strait of Hormuz, in the clearest signal yet from Tehran that a diplomatic push to reopen the vital waterway is in its final stages.’ Zie verder de bijlage of https://archive.ph/Caw2e#selection-1465.0-2047.25.

 

6. Sahra Wagenknecht: Deutsche Sicherheitspolitik braucht eine Kehrtwende

Berliner Zeitung, 6 augustus 2026, ‘Die Autoren warnen: Die deutsche Sicherheitspolitik treibt in die Eskalation. Ihr Gegenentwurf setzt auf Diplomatie und Rüstungskontrolle.’ Zie verder de bijlage of https://www.berliner-zeitung.de/article/wagenknecht-varwick-streeck-deutsche-sicherheitspolitik-eskalation-diplomatie-russland-10252097.

 

7. Is there an alternative to NATO for Ukraine?

Kyiv Independent, Vitaly Portnikov, 5 augustus 2026, ‘Ukrainians seem to have an endless appetite for discussing the possibility of creating alternative military alliances, especially after U.S. President Donald Trump said he does not see Ukraine joining NATO early into his second term in the White House.’ Zie verder de bijlage of https://kyivindependent.com/is-there-an-alternative-to-nato-for-ukraine/.

 

8. Militair NAVO-konvooi keert via haven van Zeebrugge terug

Lokaalnieuws, 5 augustus 2026, ‘Voertuigen, aanhangwagens en containers kwamen met de MV Danube Highway aan in de haven. Militaire bewegingsteams namen daar de lading over en begeleidden de konvooien verder richting de grens. De operatie toont welke rol Zeebrugge speelt binnen de Europese militaire mobiliteit. De haven vormt een toegangspoort voor zwaar materieel dat na internationale oefeningen opnieuw over de weg naar zijn bestemming moet worden gebracht.’ Zie verder de bijlage of https://www.lokaalnieuws.online/2026/08/05/militair-navo-konvooi-keert-via-haven-van-zeebrugge-terug/.

 

9. Nederlands fregat De Ruyter stap dichter bij mogelijke Hormuz-missie

De Telegraaf, 5 augustus 2026, ‘Het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. De Ruyter bereidt zich met een volgende stap voor op een eventuele missie in de Straat van Hormuz. Op het schip wordt vanaf deze week onderdak geboden aan een internationaal hoofdkwartier.’ Zie bijlage of https://www.telegraaf.nl/binnenland/nederlands-fregat-de-ruyter-stap-dichter-bij-mogelijke-hormuz-missie/159630069.html.

 

10. Mythes over de atoombommen op Japan

Joop.nl, Jip van Dort, 6 augustus 2026, ‘Het officiële narratief dat de kernaanvallen op Japan in 1945 noodzakelijk en gerechtvaardigd waren, berust op mythes. Elk gebruik van dit massavernietigingswapen is altijd in strijd met het oorlogsrecht en moreel verwerpelijk, ook in Hiroshima en Nagasaki.’ Zie verder de bijlage of https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/mythes-over-de-atoombommen-op-japan.

 

11. Omwonenden vliegbasis vrezen uitbreidingswens van Defensie om vaker in de nacht te vliegen

Friesch Dagblad, 6 augustus 2026, ‘De wens van Defensie om het aantal nachtvluchten in de zomermaanden op Vliegbasis Leeuwarden uit te breiden, leidt tot zorgen bij omwonenden. Defensie spreekt van vier nachten per jaar vanaf Leeuwarden, maar wil dit aantal ook kunnen overschrijden.’ Zie verder de bijlage of https://www.frieschdagblad.nl/regio/omwonenden-vliegbasis-vrezen-uitbreidingswens-van-defensie-om-vaker-in-de-nacht-te-vliegen/159633021.html.

 

12. Gilze en Rijen wil overleg met Defensie: oefeningen op de vliegbasis zijn nodig maar wel met zo min mogelijk overlast

Eindhovens Dagblad, 6 augustus 2026, ‘Rond vliegbasis Gilze-Rijen gaan mogelijk meer militaire activiteiten plaatsvinden. De gemeente Gilze en Rijen maakt zich zorgen over de mogelijke gevolgen daarvan en heeft daarom een reactie ingediend op de plannen van Defensie.’ Zie verder of https://www.ed.nl/tilburg/gilze-en-rijen-wil-overleg-met-defensie-oefeningen-op-de-vliegbasis-zijn-nodig-maar-wel-met-zo-min-mogelijk-overlast~a3f90142/.

 

Colofon: 

Vredespolitiek verschijnt elke werkdag en wordt samengesteld door Guido van Leemput met dagelijkse medewerking van Kees Kalkman en diverse los-vaste tipgevers.

Voor meer berichten, met name over bewapening, als deze zie ook Vredessite.nl; https://vredessite.nl/index.php.

 

Bij 2.  Ukraine Peace Terms Explored by Ex-European, Russian Officials

Bloomberg.com, 5 augustus 2026, https://archive.ph/SEUiK (zie ook Geheime Ukraine-Gespräche in Wien: Ex-Spitzenbeamte sollen Frieden ausgelotet haben, Berliner Zeitung, 5 augustus 2026, https://www.berliner-zeitung.de/article/ukraine-krieg-geheimtreffen-wien-russland-europa-10264339)

Former senior officials from the UK, France, Germany and Russia met in Vienna to explore potential conditions for peace talks to end Moscow’s war on Ukraine. The meeting included Britain’s former national security advisor Tim Barrow, former German State Secretary Markus Ederer and seasoned French diplomat Pierre Vimont, and was an initiative of the Centre for Humanitarian Dialogue. Europe’s three biggest powers have been working with Ukraine to establish direct contact with the Kremlin to try to bring Russia’s war to an end, but it’s unclear whether Putin’s willing to engage with European leaders.

Former senior officials from the UK, France, Germany and Russia met in Vienna last month to explore potential conditions for peace talks to end Moscow’s war on Ukraine, according to people familiar with the matter.

The group included Britain’s former national security advisor, Tim Barrow, former German State Secretary Markus Ederer and seasoned French diplomat Pierre Vimont, the people said, speaking on condition of anonymity to discuss confidential matters. They declined to identify the former Kremlin official at the meeting.

Barrow didn’t reply to a request for comment. The French foreign ministry declined to comment. The German foreign ministry said it’s “not aware of the discussions mentioned. They were not conducted on behalf of or in coordination with the Federal Foreign Office.” A British government spokesperson said “the UK supports efforts to secure a just and lasting peace for Ukraine. We don’t comment on former officials.”

Kremlin spokesman Dmitry Peskov didn’t respond to a request for comment.

It’s not unknown for former officials and think tanks to engage in informal diplomatic efforts at arms-length from governments to explore potential avenues for resolving complex international challenges. Such meetings are more often private initiatives, without an official mandate, and operate on the level of expert discussions. These so-called track two meetings aim at exchanging ideas that may later feed back into government channels.

Azerbaijani President Ilham Aliyev said former German and Russian officials met in the capital Baku in July for talks on how to end the war.

This meeting took place under the initiative of the Centre for Humanitarian Dialogue (HD), a Swiss-based think tank that describes itself as “a pioneer of discreet, impartial and independent conflict mediation,” according to one of the people. Ederer and Vimont sit on the organization’s board.

The center said in a statement that it’s “always willing to support dialogue initiatives that may help to resolve conflict and human suffering. HD often operates quite discreetly to protect dialogue initiatives as they are often run independently without any official involvement.”

Europe’s three biggest powers have been working with Ukraine on ways to establish direct contact with the Kremlin to try to bring Russia’s war to an end, Bloomberg reported in June. The people declined to say whether the meeting was sanctioned as part of those plans by the so-called E3 nations, though one said the UK welcomed the effort and another said Paris was aware of it.

In addition to the E3 effort, a top advisor to European Council President Antonio Costa made contact with the Kremlin earlier this year to try and establish a back channel with Putin. That channel has yet to yield progress, some of the people said.

It’s unclear whether Putin’s willing to engage with European leaders he has repeatedly accused of aiding Ukrainian attacks inside Russia in response to the war he started. Russia regards the US as its most important interlocutor in securing a deal that would meet its demands in Ukraine with the war now in its fifth year.

Putin wants Ukraine to surrender the remainder of its eastern Donetsk region that Russian troops have failed to capture in fighting since 2014, a demand Kyiv rejects.

The Russian leader rebuffed a call from Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy in June to meet for direct negotiations. US-led talks between Russia and Ukraine have stalled since February as President Donald Trump’s administration focused on the war with Iran.

Trump and Zelenskyy discussed ways to reinvigorate peace talks during a meeting at the White House last week, but the US president gave no immediate indication he’s preparing to increase pressure on Moscow any time soon to join negotiations, Bloomberg previously reported. Trump’s top envoys, Steve Witkoff and Jared Kushner, may visit Kyiv in the near future.

With Russia intensifying its drone and missile attacks on Ukrainian cities in recent weeks, some western officials including from E3 nations are critical of attempts to negotiate with the Kremlin now, as Putin has show no sign of being serious about wanting to end the war. They argue Ukraine’s allies should focus instead on providing Kyiv with the weapons it needs to defend itself while ramping up pressure on Russia to force Putin to change his stance.

 

Bij 3. US intel sharing rebounds with Ukraine

Politico, 5 augustus 2026, https://www.politico.com/news/2026/08/05/us-ukraine-intelligence-sharing-01026525

Ukraine watchers say it’s helping to drive new wins for Kyiv on the front lines.

The intelligence-sharing relationship between the U.S. and Ukraine has bounced back to previous highs, according to long-time Ukraine watchers — a welcome boost during a critical window of opportunity for the Ukrainian war effort.

Sen. Mark Warner (D-Va.), the intelligence committee’s ranking member and a longtime proponent of more U.S. assistance to Ukraine, told POLITICO he sees evidence of an improved intel-sharing agreement — and believes it’s helped Kyiv gain an advantage in Moscow’s four-year-long war.

“I don’t want to get into any specifics, but it has improved,” he said, adding that Ukraine’s use of long-range drones and missiles has allowed it to strike deep within Russian territory and strengthen its position.

In recent months, Kyiv has carried out more aggressive strikes across Russia, enabling it to take back territory and stabilize the front line. This has afforded the country more leverage as Ukraine looks to parlay battlefield wins to pressure Russia to the negotiating table.

Ukraine’s stronger footing also comes as U.S.-mediated talks to strike a peace deal with Moscow have stalled. Trump’s negotiating team, which includes Steve Witkoff and Jared Kushner, has been preoccupied with the Iran war, bumping Ukraine down its priority list.

But in that time, Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy appears to have risen in President Donald Trump’s estimation as Kyiv has made gains against Russia.

In early July, a barrage of Ukrainian strikes on Russian energy infrastructure forced Moscow — one of the world’s top fuel exporters — to halt its exports of diesel. The increased frequency of those kinds of targeted attacks has put the Kremlin in a tighter spot, creating what Kyiv has argued is a window of opportunity for Ukraine to leverage its current advantage to end the war.

Republican Sens. John Cornyn (R-Texas), another member of the intel committee, and Roger Wicker (R-Miss.), who chairs the Senate Armed Services Committee, agreed that intel-sharing between the U.S. and Ukraine has increased at a moment of strategic importance.

“It sure seems like that,” Cornyn said. “Everybody loves a winner and looks like Ukraine has turned the tide.”

Sen. Tim Kaine (D-Va.), a Democratic armed services committee member, told POLITICO he’s also seen signs of greater communication between Ukraine and the U.S. “I was in Ukraine in April 2025 and I was there again in July 2026. And I detect more confidence in the communication,” Kaine said.

Cooperation from the U.S. has been key to Ukraine’s positive turn in fortune, said George Barros, the director of innovation and open source tradecraft at the hawkish Institute for the Study of War. Trump reportedly approved intelligence sharing for Ukrainian strikes on Russian energy infrastructure last year, which have been essential to creating a “proper incentive structure” to push Moscow to the negotiating table, Barros noted.

The strikes, he said, were “supercharged,” and became significantly more effective when imbued with intelligence from the Americans, part of a “larger, more coherent strategy for how to actually create real costs.”

And American early warning systems, Barros added, have been alerting Ukrainians to incoming Russian missile attacks since the early days of the war.

The White House did not provide details on whether its intelligence-sharing relationship with Ukraine has expanded, though it stressed that Trump is focused on facilitating an end to the war. “The President wants this war settled so the senseless killing ends,” said the White House spokesperson in a statement. “The President and his team remain committed to continuing to play a constructive role in ending the war between Russia and Ukraine, and he remains optimistic that we’ll ultimately get a peace deal done.”

The CIA and ODNI did not respond to a request for comment.

Washington also stands to benefit from Kyiv’s intelligence, said John Herbst, who served as U.S. ambassador to Ukraine from 2003-2006 and still maintains contact with officials in the country.

“There’s no doubt of the following: Ukraine has outstanding intelligence on Russia,” he said.

Zelenskyy has sought to put that intelligence to use. With Washington locked in a five-month war against Iran, the Ukrainian president prefaced his July visit to the Oval Office by claiming Kyiv planned to provide Trump with evidence that Russia was aiding Tehran.

“When you talk to Ukrainian intelligence officials, you hear confident insights into what is going on in Moscow, and not just in the Kremlin,” said Stephen Sestanovich, a fellow for Russian and Eurasian Studies at the Council on Foreign Relations. “Insights of a sort that justify a truly cooperative and reciprocal sharing arrangement.”

 

Bij 4. US officials push back on reports of dangerously low munitions supplies

Al Jazeera, 5 augustus 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/8/5/us-officials-push-back-on-reports-of-dangerously-low-munitions-supplies

Experts warn that low stockpiles of air defence interceptors as a result of the war on Iran leave the US vulnerable.

The White House and Pentagon have pushed back on a slate of recent reports indicating that supplies of both offensive and defensive weapons have dropped dangerously low after five months of war on Iran.

Experts have said that low supplies of air defence interceptors, particularly those used in Patriot and Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) air defence systems, may pose a particular threat to US forces, with knock-on effects for allies in the region and beyond.

But in a statement provided to Al Jazeera on Tuesday by the White House, President Donald Trump pushed back on claims the US faced deficiencies in its current supply.

“We have far more munitions than anyone in the world, and far more than we need, despite the fact that an unprecedented amount was given away by Crooked Joe Biden and the Biden Administration to Ukraine and Europe at no cost, in one of many of their extremely dumb moves,” Trump said. He was referencing the Patriot interceptor transfers to Ukraine under former President Joe Biden following Russia’s invasion.

Trump pointed to new efforts to scale up weapons production, although experts have questioned whether supplies of air defence missiles could indeed be scaled up in a timely fashion. “And as we build up, we will start issuing more to our allies in Europe and elsewhere,” Trump said.

Pentagon spokesman Sean Parnell also maintained that the US was not in dire straits on the issue. “America’s military is the most powerful in the world and has everything it needs to execute at the time and place of the President’s choosing,” Parnell said in a statement to Al Jazeera. “We have executed multiple successful operations across combatant commands while ensuring the US military possesses a deep arsenal of capabilities to protect our people and our interests.”

Reports of shortages

Several reports on Monday indicated that the situation may be more pronounced than US officials have publicly said. CNN, for instance, reported that the US military had depleted 80 percent of the THAAD interceptors it had prior to the war and about half of its Patriot interceptors. Sources described the levels as “dangerously low”.

Secretary of Defense Pete Hegseth swiftly contested the 80 percent figure and the characterisation of the threat it posed, posting “not true” and “shame on you” on X on Monday.

In an analysis published by the Washington, DC-based Center for Strategic and International Studies (CSIS) on July 27, the think tank calculated that, as of that date, the military had just more than a third of its Patriot interceptors left and about half of its THAAD interceptors.

CSIS has assessed that it would take at least three years, even with a recent flurry of funding, to bring supplies to pre-war levels.

The Reuters news agency and CBS News separately reported that the military has used the majority of its Army Tactical Missile Systems (ATACMS) and Precision Strike Missiles (PrSM).

Unlike the Patriot and THAAD interceptors, the highly accurate long-range missiles are used in offensive attacks. Two sources told Reuters that “virtually all” the missiles, which cost about $1m each, had been used.

No Trump administration official has publicly acknowledged any threats posed by munition shortages, despite the fact the administration has requested $95bn in its Fiscal Year 2027 defence budget and $21bn in a supplemental funding request to replenish its stores.

Multiple media reports have indicated that Dan Caine, the chairman of the Joint Chiefs of Staff, has repeatedly raised concerns behind closed doors. The New York Times reported in late July that concerns over weapons supplies were at least one factor in Trump’s decision to back away from an even greater escalation that month.

That came after a memorandum of understanding (MoU) between Washington and Tehran that had brought a halt to fighting in June collapsed, leading to nearly two weeks of attacks from both sides.

Shortage implications

Experts say shortages in both offensive and defensive weapons could leave US forces less secure.

Shortages of offensive ATACMs and PrSM degrade the army’s ability to launch strikes from afar, requiring closer-range attacks that are more likely to put forces in peril, according to Mark Cancian, a retired US Marine Corps colonel and senior adviser with CSIS.

“For ATACMS and PrSM, if you run low or out, then you would have to use some other mechanism, and that would be air-delivered or sea-delivered, so you’re talking probably Joint Air-to-Surface Standoff Missiles (JASSM) or Tomahawk to strike a deep target, or having aircraft fly over enemy territory,” Cancian said. “It’s more dangerous, and you really have to beat down any air defence system,” he added.

The shortages of air defence interceptors, however, are “much more serious”, Cancian said.

“When we talk about missile defence… we don’t have that many left, and there are no good substitutes,” Cancian said. “If we run out of Patriots, then the missiles get through.”

Such concerns were underscored by a July 17 attack on the Muwaffaq Salti airbase in Jordan, in which three US soldiers were killed when Iranian missiles were able to slip through US military and Jordanian air defence systems.

To be sure, after five months of war, Iran’s military capabilities remain unclear, but it is unlikely Tehran would be able to fully exhaust remaining US interceptors in the short term, Cancian assessed.

However, with the current level of US stockpiles, every interception of an Iranian strike weakens US deterrence capabilities against military powers like China. “Every missile that’s used is one fewer that’s available to deter China”, Cancian said, “and we are now at a point where the joint staff are really very nervous about that”.

Meanwhile, NBC News, among other US media, has reported that the military has already taken a more judicious approach to intercepting Iranian attacks deemed unlikely to cause major harm. The strategy can help to preserve interceptors, but can also increase the chances of miscalculation.

‘The problem is time’

The reported US air defence shortages also raise concerns for Washington’s allies.

The US sells patriot missiles and, to a lesser degree, THAAD interceptors, to allies in the Middle East.

In May, the Trump administration announced an additional $25bn in Patriot interceptor sales and related services to Kuwait, Bahrain, the United Arab Emirates, and Qatar. It has also long provided the weapons to Saudi Arabia, Jordan and Israel.

There have already been reported delays in offensive weapons deliveries to US allies in Europe and Asia, although no air defence delays have yet been reported to allies in the Middle East.

“That will almost certainly change”, Cancian said, “and the US will endeavour to hold more of the interceptor back to replenish our own stockpiles”.

Meanwhile, Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy has been warning of a dwindling supply of Patriot interceptors to block Russian attacks. He has repeatedly sought US approval to produce the weapons in Ukraine, a permission only Japan and Germany currently have.

On Wednesday, Zelenskyy said that allies have supplied Kyiv with far fewer air defence interceptors in 2026, accounting for just a third of the deliveries from the same period last year.

Even with an influx of funding, Cancian said the near-term shortages of US interceptors will not be swiftly resolved. “Money will not be a problem,” he said. “The problem is time.”

 

Bij 5. Iran says it has reached agreement with Oman on Hormuz shipping route

Financial Times, 5 augustus 2026, https://archive.ph/Caw2e#selection-1465.0-2047.25

Islamic republic is determined to retain a degree of control over the chokepoint

Iran has said it has reached an agreement with Oman on the details of a shipping route through the Strait of Hormuz, in the clearest signal yet from Tehran that a diplomatic push to reopen the vital waterway is in its final stages.

Iran’s foreign ministry spokesperson Esmaeil Baghaei said on Wednesday that Tehran and Muscat had agreed on the geographical coordinates of a navigable channel, adding that a joint statement on a provisional arrangement was “in the final stages”.

But he cautioned that any new agreement would not by itself ensure ships’ safe passage through the strait as long as the US maintained a naval blockade on Iranian ports.

Reopening the strait has become US President Donald Trump’s prime goal after more than five months of war with Iran, as he looks to bring down high fuel prices ahead of November’s midterm elections.

Trump said on Tuesday that “a lot of progress has been made” and that a deal could be reached on Wednesday or Thursday.

Iranian deputy foreign minister Kazem Gharibabadi told state media that reopening the strait would have “requirements of its own”, adding that Tehran would not accept “foreign interference” in the waterway.

However, he said that if the deal with Oman is implemented, the new route for shipping could be used for two to four months.

Diplomats hope a deal between Iran and Oman will help revive a June 17 memorandum of understanding signed by Tehran and the Trump administration that was intended to extend an earlier ceasefire and gradually allow shipping through the strait to return to its prewar levels without paying fees.

The MoU was also supposed to lay the foundations for talks on a final settlement to end the war, including a deal on Iran’s nuclear programme, but it unravelled as the US and Iran fought over control of the strait.

Gharibabadi said Tehran was not currently holding direct negotiations with the US, but had received messages from Washington signalling the Trump administration was prepared to “return to their commitments”. He added that Iran has not yet made a decision on entering a “second phase”, an apparent reference to a return to the June MoU.

Tehran has come to regard the strait as its main source of leverage over the US. Iran closed the waterway, through which about a fifth of the world’s oil and gas normally passes, after the US and Israel launched their war in late February.

Disputes over which routes ships should use to transit through the narrow waterway triggered a spiral of tit-for-tat strikes between the US and Iran, causing the June MoU to collapse.

Tehran and Muscat have since been holding talks to agree on a channel in the waterway that is acceptable to all sides.

People briefed on the negotiations said on Tuesday that Iran’s top leadership, including Supreme Leader Ayatollah Mojtaba Khamenei, had still to approve the deal.

In a sign of Iran’s desire to retain control over the strait, Gharibabadi said that under the arrangement with Oman, commercial vessels entering the strait would pass through Iran’s waters and outbound ships “will also cross Iran’s waters along certain sections of the path”.

“In order to exercise effective sovereignty in the Strait of Hormuz, which is now truly a strategic concern for us, we do not necessarily need to declare that ships must pass entirely through Iranian territorial waters,” he said.

Two people briefed on the talks had said vessels would enter the strait through Iranian waters and leave through mostly Omani waters.

Initially, Iran would send ships, including oil tankers, through the waterway to ensure it is free of mines before it opens to other shipping, one of the people said. Ships would not be charged fees during the temporary arrangement, the people added.

Gharibabadi said the issue of Iran not receiving any fees during the interim deal depends on a decision by the country’s authorities “to enter the second phase”.

If a deal holds and the strait reopens, the US would lift its naval blockade on Iranian ports and reinstate a waiver to allow Iran to sell oil and petroleum-related products, one of the people briefed on the talks said.

But analysts caution that any agreement between the foes would be precarious given the distrust between the parties, the defiant mood of the Islamic regime, which believes it has the upper hand, and Trump’s unpredictability.

Mediators have previously hoped that the negotiations were about to make a breakthrough, only for the process to hit a setback.

The strait was the prime trigger for recent hostilities, with Iran attacking ships that transited the chokepoint along Oman’s coastline. Tehran said the ships were using an “unauthorised” channel.

The US responded by striking Iran, which prompted Iranian forces to retaliate by firing missiles and drones at bases across the region used by American forces.

The hostilities set off the most intense round of attacks since the truce was signed in April, stoking fears of a return to full-blown war.

Iran’s closure of the strait has put a chokehold on oil and gas exports from the region, as well as other commodities including fertiliser feedstocks, helium and petrochemicals.

 

Bij 6. Sahra Wagenknecht: Deutsche Sicherheitspolitik braucht eine Kehrtwende

Berliner Zeitung, 6 augustus 2026, https://www.berliner-zeitung.de/article/wagenknecht-varwick-streeck-deutsche-sicherheitspolitik-eskalation-diplomatie-russland-10252097

Die Autoren warnen: Die deutsche Sicherheitspolitik treibt in die Eskalation. Ihr Gegenentwurf setzt auf Diplomatie und Rüstungskontrolle.

Der anhaltende Krieg in der Ukraine hat Hunderttausende Opfer gefordert und bringt Leid und Zerstörung über die Ukraine und zunehmend auch Russland. Gleichzeitig hat er eine Dynamik ausgelöst, die weit über die Ukraine hinausreicht. Der Westen hat mit seiner Unterstützung eine rote Linie nach der anderen überschritten. Im Ergebnis nimmt die Gefahr einer direkten militärischen Konfrontation mit Russland zu. Denn die verantwortungslose Strategie, den Krieg mit deutscher Technologie und deutschem Geld „nach Russland zu tragen“, wird mit hoher Wahrscheinlichkeit dazu führen, dass der Krieg auch nach Deutschland kommt.

Waffen statt Diplomatie: Deutschlands strategisches Versagen

Strategisches Denken beginnt mit klarer Zielbeschreibung und definiert dann die dafür notwendigen Mittel. Vorrangiges Ziel deutscher Politik sollte die Verhinderung einer direkten militärischen Konfrontation mit Russland sowie jeder nuklearen Eskalation sein. Von Berlin müssen deshalb endlich realitätstaugliche politische Initiativen zur Beendigung des Krieges ausgehen. Doch die deutsche Politik ist einseitig ausgerichtet und trägt bisher nicht zu einer Stabilisierung bei. Im Mittelpunkt stehen immer weitreichendere Waffenlieferungen und die Stärkung ukrainischer Verteidigungs- und zunehmend auch Angriffsfähigkeiten. Ein eigenständiger politischer und diplomatischer Ansatz zur Beendigung des Krieges fehlt vollkommen.

Ohne Blick auf die Ursachen kein dauerhafter Frieden

Diplomatische Lösungsansätze dürfen sich nicht wie bisher ausschließlich an ukrainischen Vorstellungen orientieren, sondern müssen die Interessen aller Seiten einbeziehen. Dazu ist auch ein Blick auf die Vorgeschichte des Krieges notwendig. Die ungelösten strukturellen Konflikte über die europäische Sicherheitsordnung sowie die Auseinandersetzungen um die künftige Rolle der Ukraine bilden einen Teil seiner Vorgeschichte. Insbesondere die Beschlüsse des Gipfels von Bukarest 2008 zur Nato-Aufnahme der Ukraine waren entscheidende Treiber des Konfliktes. Wer den Krieg dauerhaft beenden will, muss diese Zusammenhänge in den Blick nehmen. Die deutsche Bundesregierung verweigert sich dieser Erkenntnis.

Kriegstüchtigkeit ist kein Friedenskonzept

Die unkonditionierte Unterstützung der Ukraine, die überzogene Aufrüstung der Bundeswehr, das willkürlich gewählte Fünf-Prozent-Ziel, das gefährliche neue Paradigma der „Kriegstüchtigkeit“ und auch das Gerede von der Bundeswehr als der stärksten konventionellen Streitkraft Europas sind kontraproduktive Mittel, wenn das politische Ziel ein Ende des Sterbens in der Ukraine und die Sicherung des Friedens in ganz Europa ist.

Aufrüstungsspirale und die Gefahr eines militärisch-industriellen Komplexes

Deutschland sollte stattdessen Initiativen für Verhandlungen, Risikoreduzierung, Rüstungskontrolle und die Begrenzung besonders destabilisierender Waffensysteme ergreifen. Dies ist auch deshalb notwendig, weil durch die massive Aufrüstung der Bundeswehr und die ganz und gar unverhältnismäßige Erhöhung des Verteidigungshaushaltes auch ein sich verselbstständigendes industriepolitisches Interesse an weiterer Aufrüstung und Rüstungsexporten entsteht. Die Herausbildung eines solchen „militärisch-industriellen Komplexes“ muss verhindert werden.

Warum Deutschland verwundbarer ist als seine Verbündeten

Deutschland verfügt schon heute über die größte konventionelle Armee in Westeuropa. Deshalb und aufgrund seiner territorialen Lage wäre es bei einem Krieg gegen Russland besonders exponiert. Zugleich verfügt es nicht über Atomwaffen und sollte deren Besitz nicht anstreben. Damit wäre Deutschland im Kriegsfall auf amerikanische oder französische und britische nukleare Rückendeckung angewiesen. Eine verantwortungsvolle deutsche nationale Sicherheitspolitik kann nicht voraussetzen, dass diese im Ernstfall tatsächlich gewährt würde.

Die besondere Exponiertheit Deutschlands im Fall eines eurasischen Landkriegs sowie sein Status als Nichtnuklearmacht begründen ein besonders ausgeprägtes Interesse an einer stabilen eurasischen Friedensordnung. Sie erfordern darüber hinaus strategische Souveränität gegenüber Bündnispartnern, die von kriegerischen Auseinandersetzungen weniger direkt betroffen wären oder glauben, ihre eigenen Sicherheitsinteressen durch verstärkten militärischen Druck auf Russland fördern zu können.

Geistige Mobilmachung statt politischer Lösungen

Eine neue europäische Sicherheitsordnung kann nur im Ergebnis von Verhandlungen zwischen Staaten mit unterschiedlichen Interessen und politischen Vorstellungen entstehen. Gerade deshalb muss Deutschland darauf hinwirken, dass andere als militärische Antworten auf die gegenwärtige Krise gesucht und gefunden werden. Die zunehmende geistige Mobilmachung, die Verengung auf militärische Mittel, die Verweigerung und Verächtlichmachung von Diplomatie stehen diesem Ansatz entgegen.

Verhandeln ist kein Zeichen von Schwäche – sondern von Klugheit

Von wechselseitiger Eskalation gewinnt niemand. Eine Fortsetzung des Krieges wird weder zu besseren Bedingungen für die Ukraine noch zu mehr Sicherheit für Deutschland führen. Ziel muss vielmehr eine möglichst baldige Verhandlungslösung sein, die das Töten beendet, Eskalationsrisiken beseitigt und den Grundstein für eine tragfähige europäische Sicherheitsordnung legt. Verhandlungen darüber sind auch präventive Eskalationskontrolle und damit ein Gebot politischer Klugheit.

Helsinki 2.0: Europas Chance auf eine neue Sicherheitsordnung

Europa braucht ein „Helsinki 2.0“: einen langfristigen Prozess zur Entwicklung gemeinsamer Regeln für Sicherheit, Stabilität und Kooperation. Ein solcher Prozess wird schwierig und langwierig sein. Er bleibt dennoch notwendig, wenn die gegenwärtige Eskalationsspirale durchbrochen werden soll. Dauerhafte Sicherheit erfordert neben Verteidigungsfähigkeit auch Diplomatie, Rüstungskontrolle und die Bereitschaft zum Interessenausgleich. Nur so lässt sich die Eskalationsspirale durchbrechen und der Weg zu einer stabilen europäischen Friedensordnung eröffnen.

Dr. Sahra Wagenknecht ist Gründerin des BSW und Vorsitzende der BSW-Grundwertekommission; Prof. Dr. Johannes Varwick lehrt Politikwissenschaft an der Universität Halle-Wittenberg und Prof. emer. Dr. Wolfgang Streeck war Direktor des Kölner Max-Planck-Instituts für Gesellschaftsforschung; beide sind Mitglieder der BSW-Grundwertekommission.

 

Bij 7. Is there an alternative to NATO for Ukraine?

Kyiv Independent, Vitaly Portnikov, 5 augustus 2026, https://kyivindependent.com/is-there-an-alternative-to-nato-for-ukraine/

Ukrainians seem to have an endless appetite for discussing the possibility of creating alternative military alliances, especially after U.S. President Donald Trump said he does not see Ukraine joining NATO early into his second term in the White House.

“I personally worked to ensure that we adopted NATO standards, and every year, I heard stories about how we were just about to join NATO. Unfortunately, we will never join it,” former Commander-in-Chief Valerii Zaluzhnyi said recently, adding that NATO would need “about 12 years” to adapt to the realities of modern technological warfare.

The idea of creating an alternative military alliance for Ukraine in itself is nothing new. For years, we have been telling ourselves and trying to persuade others that because Ukraine has the most experienced and battle-hardened army in Europe today, every country would be eager to enter into a military alliance with us.

I will not remind anyone that the Ukrainian army is still fighting, and no one knows how many more years it will have to withstand Russian aggression. Nor will I point out that, under such circumstances, it is unlikely that any country would enter into a serious military alliance with one that is already at war. But even in peacetime, the United States will retain an advantage that no other country in the world possesses: a nuclear arsenal capable of matching that of Russia.

That is why, in the hard calculus of national security, countries seeking the strongest possible guarantees will still opt for an alliance with the United States rather than one centered on Ukraine.

The theory that a country could be attacked and the United States would fail to come to its defense remains just that — a theory. For NATO to prove incapable of fulfilling its purpose, such an attack would first have to happen, and the United States would then have to abandon its obligations.

However, even in such a scenario, the NATO member at war with Russia could still believe that its alliance with the United States would deter Moscow from using nuclear weapons.

If a NATO member were to enter into a military alliance with Ukraine and stand ready to fight alongside us, it would effectively be calling the credibility of NATO’s Article 5 into question. So it would first be worth asking which countries Ukraine is supposedly going to form this alternative military alliance with. And can a country that, despite having a powerful army, is located on the periphery of the continent truly become the center of such an alliance for Europe?

Anyone who claims to know with certainty that Ukraine will never become a member of NATO, or, equally, that it undoubtedly will, places far too much faith in predictions at a time when the world’s political and military landscape is changing almost by the day. There is every indication that this period of transformation is only beginning and will continue to unfold for years to come. We are entering an era of such profound turbulence that any forecast made on Monday may already prove wrong by Tuesday.

One thing, however, will remain unchanged: the existence of security poles.

A country that does not wish, or is unable, to maintain allied relations with the Western security pole, still embodied by the United States and NATO, will inevitably become part of the Eastern security pole. In Ukraine’s case, that means becoming part of Russia’s territory or, at best, one of its satellites.

Anyone prepared to say that Ukraine will never become a NATO member should first answer one question: how, in that case, will Ukraine avoid becoming part of Russia?

 

Bij 8. Militair NAVO-konvooi keert via haven van Zeebrugge terug

Lokaalnieuws, 5 augustus 2026, https://www.lokaalnieuws.online/2026/08/05/militair-navo-konvooi-keert-via-haven-van-zeebrugge-terug/

Voertuigen, aanhangwagens en containers kwamen met de MV Danube Highway aan in de haven. Militaire bewegingsteams namen daar de lading over en begeleidden de konvooien verder richting de grens.

De operatie toont welke rol Zeebrugge speelt binnen de Europese militaire mobiliteit. De haven vormt een toegangspoort voor zwaar materieel dat na internationale oefeningen opnieuw over de weg naar zijn bestemming moet worden gebracht.

Militair materieel komt per schip aan

Het materieel behoorde tot het DACCC, het Deelbaar Luchtcommando- en Controlecentrum. Die multinationale NAVO-eenheid is gevestigd in Italië en nam in Zweden deel aan de internationale luchtoefening.

Na afloop van de oefening begon de terugkeer. De voertuigen, containers en aanhangwagens werden aan boord van de MV Danube Highway naar Zeebrugge gebracht. De haven deed daarbij dienst als zogenaamde Seaport of Debarkation, de plaats waar het materieel opnieuw aan land werd gebracht.

Op de beelden uit Zeebrugge is te zien hoe verschillende groene militaire vrachtwagens en containers door het havengebied rijden. Ook aan de kade stond een lange rij voertuigen klaar om de reis over land voort te zetten.

MOVCON-teams begeleiden konvooien

Na het lossen namen teams van de Movement Control Group, kortweg MOVCON, de operatie over. Zij zorgden ervoor dat de militaire konvooien veilig tot aan het grenspunt werden begeleid.

Die begeleiding is nodig om grote hoeveelheden materieel gecontroleerd door verschillende landen te laten reizen. Achter elk konvooi zit een logistieke planning waarbij scheepvaart, wegtransport en grensoverschrijdende verplaatsingen op elkaar moeten aansluiten.

Voor Zeebrugge maakt de passage duidelijk dat de haven meer doet dan goederen en voertuigen voor de gewone markt verwerken. De ligging en verbindingen met andere Europese landen maken de haven ook geschikt voor internationale militaire transporten.

Grote NAVO-oefening in Europa

Ramstein Flag 2026 liep van 8 tot en met 19 juni. De activiteiten waren verspreid over een groot deel van Europa, van Noorwegen en Finland tot Spanje. Aan de oefening namen 18 tot 19 NAVO-landen en meer dan 150 vliegtuigen deel. Op bepaalde momenten liep dat aantal op tot ruim 200 toestellen.

Tijdens de oefening trainden de deelnemende luchtmachten onder meer lucht- en raketverdediging, het behouden van controle over het luchtruim en de bescherming van troepen op de grond. De vluchten gebeurden zonder echte munitie. Lanceringen en aanvallen werden gesimuleerd.

Ook België nam met F-16’s deel. De oefening moest de samenwerking tussen de verschillende luchtmachten verbeteren en hen voorbereiden op gezamenlijke operaties bij een mogelijke crisis.

Na het luchtgedeelte volgde de logistieke terugkeer. Daarbij werd opnieuw zichtbaar hoe belangrijk havens, wegen en internationale verbindingen zijn. Zeebrugge vormde tijdens die terugreis een van de schakels tussen de oefening in Zweden en de verdere bestemmingen van het militaire mat

 

Bij 9. Nederlands fregat De Ruyter stap dichter bij mogelijke Hormuz-missie

De Telegraaf, 5 augustus 2026, https://www.telegraaf.nl/binnenland/nederlands-fregat-de-ruyter-stap-dichter-bij-mogelijke-hormuz-missie/159630069.html

Het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. De Ruyter bereidt zich met een volgende stap voor op een eventuele missie in de Straat van Hormuz. Op het schip wordt vanaf deze week onderdak geboden aan een internationaal hoofdkwartier.

Dat meldt defensieminister Yesilgöz aan de Tweede Kamer. De Ruyter vaart al in de regio, in afwachting van een mogelijke missie om vrije doorgang in de Straat van Hormuz te garanderen.

Maar door de wiebelige situatie en spanning tussen de VS en Iran is het vooralsnog geen uitgemaakte zaak dat het Nederlandse fregat ook daadwerkelijk gaat bijdragen aan een missie. Met het aan boord brengen van een internationaal hoofdkwartier is de volgende stap ter voorbereiding op een eventuele militaire missie in ieder geval wel gezet.

„Ik ben trots dat onze internationale partners naar ons fregat Zr.Ms. De Ruyter kijken voor zo’n belangrijke taak”, zegt defensieminister Yesilgöz. „De Straat van Hormuz is immers een van de belangrijkste zeeroutes ter wereld.” Problemen daar raken ook Nederland, vertelt de VVD-bewindsvrouw. „Bijvoorbeeld via hogere prijzen. Daarom bereiden we ons samen met bondgenoten goed voor.”

’Nog geen besluit over deelname’

De minister benadrukt echter dat de Straat van Hormuz-operatie ’nog niet is geactiveerd’. Het kabinet heeft ook nog geen besluit genomen over eventuele Nederlandse deelname, klinkt het. Daar zou de Tweede Kamer dan ook bij worden betrokken. De stap past wel in eerdere toezeggingen, waardoor Nederland zich in ieder geval voorbereidt op een rol. Het luchtverdedigings- en commandofregat is voor de multinationale staf bij uitstek geschikt om de schepen van coalitiepartners aan te sturen, klinkt het bij Defensie.

„Vooralsnog houdt de staf zich onder meer bezig met het plannen van gezamenlijke oefeningen”, meldt het departement in een verklaring. „Die gelden als voorbereiding op een mogelijke inzet in de Straat van Hormuz.” Nederland maakt deel uit van een internationale coalitie die een bijdrage wil leveren. De coalitie staat onder leiding van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Tijdens de vaart deelt Zr.Ms. De Ruyter waarnemingen aan marine-eenheden die deel uitmaken van operaties van de Europese Unie. Nederland zet mogelijk ook nog mijnenjager Zr.Ms. Willemstad in, al is daar ook nog niet definitief groen licht voor gegeven.

 

Bij 10. Mythes over de atoombommen op Japan

Joop.nl, Jip van Dort, 6 augustus 2026, https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/mythes-over-de-atoombommen-op-japan

Het officiële narratief dat de kernaanvallen op Japan in 1945 noodzakelijk en gerechtvaardigd waren, berust op mythes. Elk gebruik van dit massavernietigingswapen is altijd in strijd met het oorlogsrecht en moreel verwerpelijk, ook in Hiroshima en Nagasaki.

Op 6 augustus 1945, vroeg in de ochtend, fietste de driejarige Shinichi Tetsutani op zijn driewieler toen plotseling het noodlot toesloeg. Een felle lichtflits, hevige schokgolf en enorme vuurzee – de ontploffing van de Amerikaanse atoombom boven Hiroshima, Japan. Door de extreme hitte van de bom verbrandde de huid van Shinichi vrijwel volledig, wat uren later zijn dood veroorzaakte. Drie dagen later volgde een tweede kernbom, op Nagasaki.  

Nog steeds wordt geregeld beweerd en door menigeen geloofd dat Shinichi’s dood – en die van meer dan 210.000 anderen (waaronder 38.000 kinderen), grotendeels burgers – noodzakelijk en gerechtvaardigd was. Om de Tweede Wereldoorlog te beëindigen en daarmee juist veel leed te besparen, onder andere vanwege de voor november 1945 geplande Amerikaanse invasie. Illustratief is deze nogal stellige openingszin in een artikel van vorig jaar op NPO Kennis: ‘In 1945 maken twee Amerikaanse atoombommen op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Azië.’

Dit frame berust grotendeels op mythes. Natuurlijk droegen de bombardementen van de VS bij aan de uiteindelijke overgave van Japan, op 15 augustus 1945. Maar historici zien de deelname van de Sovjet-Unie aan de strijd tegen Japan vanaf 9 augustus dat jaar doorgaans als een (veel) belangrijker motief. Met name door de oorlogsverklaring van de Sovjet-Unie zag de politieke en militaire leiding in Tokio geen heil meer in voorzetting van de strijd. Dit gaf de hoogste Japanse leider, keizer Hirohito, toentertijd zelf ook aan. Tot dan hoopte zijn kabinet dat de Sovjet-Unie diplomatiek nog een rol kon spelen om de oorlog te beëindigen.   

Er waren alternatieven voor het gebruik van de kernwapens, bijvoorbeeld iets meer flexibiliteit in de onderhandelingen. Duidelijk was voor de VS al vanaf het voorjaar in 1945 dat Japan naarstig zocht naar een manier om de oorlog te beëindigen. De Amerikanen hadden namelijk inzage in geheime, interne Japanse communicatie. Door een minder rigide opstelling in de onderhandelingen (volledige overgave werd geëist, waarmee het lot van de keizer op het spel stond) was het wellicht al mogelijk om de oorlog te beëindigen.

Ook had het effect van de deelname van de Sovjet-Unie aan de oorlog tegen Japan, die dus van grote invloed bleek, afgewacht kunnen worden. De Amerikaanse invasie liet immers toch nog maanden op zich wachten. Het is veelzeggend dat de Amerikaanse president Truman van mening was, zo bleek uit zijn dagboek, dat deelname van de Sovjet-Unie zou leiden tot een spoedig einde aan de oorlog.

Opvallend is sowieso dat veel militaire leiders in de VS het gebruik van de kernwapens afkeurden. Onder hen generaal Eisenhower, de latere president van de VS. Zij vonden het niet nodig omdat hun inschatting was dat Japan toch al zo goed als verslagen was. Sommigen vonden het ook immoreel, omdat de atoombommen ingezet werden tegen burgerdoelen. Van een serieuze militaire aanwezigheid in beide Japanse steden was immers geen sprake, en de jonge mannen waren er sowieso al vertrokken om te vechten aan het front. (Noemenswaardig is trouwens dat een Japanse rechtbank in 1963 oordeelde dat de inzet van kernwapens in 1945 vanwege toen geldend recht illegaal was.)

Een ander alternatief voor de vernietigende aanvallen op twee burgerdoelen was een testexplosie op een afgelegen, niet bewoonde locatie, zoals bepleit door sommige wetenschappers die in de VS aan de kernbommen werkten. Door Japan op deze manier duidelijk te maken dat de VS over uitermate vernietigende bommen beschikte, hoopte zij daadwerkelijke inzet te kunnen voorkomen. Maar de Amerikaanse regering had hier geen oren naar.  

Het narratief over noodzakelijk en gerechtvaardigd gebruik van de kernbommen gaat bovendien voorbij aan andere, niet (publiekelijk) genoemde en geregeld nogal duistere motieven voor inzet. Een belangrijke betreft racisme. In een omvangrijke propagandacampagne werd de Japanse vijand door de Amerikaanse politieke leiding ontmenselijkt. In een brief verwees de Amerikaanse president naar de Japanners als onbeschaafd, zelfs als beesten. Wraak werd door menigeen in de VS gewenst, onder andere voor de Japanse aanval op Pearl Harbor in december 1941 en de brute behandelingen van (krijgs)gevangenen. Racisme maakte het mogelijk hele steden te verwoesten, wat overigens middels grootschalige luchtaanvallen met brandbommen al maanden eerder was begonnen.  

Een belangrijk ander motief om kernwapens te gebruiken was om de oorlog te beslechten voordat de Sovjet-Unie zijn machtspositie zou versterken door nog meer veroveringen op Japan. De bedoeling van Amerikaanse politici was om zo veel mogelijk invloed te hebben in het naoorlogse Japan. Historici zien het gebruik en zeker ook de timing van de kernaanvallen geregeld tegen dit licht. Niet alleen als een van de laatste militaire handelingen in de Tweede Wereldoorlog, maar (vooral) ook als een eerste actie in de Koude Oorlog om invloedssferen tussen Oost en West. De atoombom, waar de VS toen als enige land over beschikte, was een nuttig instrument voor machtsprojectie. Het is veelzeggend dat de Amerikaanse minister van Oorlog de kernbom de ‘master card’ in de diplomatie met de Sovjet-Unie noemde.

Een volgende reden voor gebruik was de grote wens bij de politieke top (en ook bij wetenschappers van het zogeheten Manhattanproject, waar de bom onder leiding van Robert Oppenheimer werd gebouwd) om de wapens (zowel een uranium- als een plutoniumbom) in een stedelijke omgeving te testen. Totdat het daadwerkelijk werd ingezet, konden enkel schattingen gemaakt worden van de effecten ervan. Uitermate merkwaardig is dat Hiroshima en Nagasaki tijdens eerdere bombardementen op Japan juist gespaard bleven door de VS. De effecten van de bommen konden daardoor beter bestudeerd worden. De veelal vrouwen, kinderen en ouderen in Hiroshima en Nagasaki dienden als proefkonijnen.   

En dan is er ook nog een politiek-bureaucratisch argument, namelijk om te legitimeren dat er jarenlang (en in het geheim) ongekend veel geld was uitgegeven aan de ontwikkeling en productie van dit nieuwe wapen. Honderdduizenden mensen hadden, vaak zonder het zelf te weten, op een of andere manier gewerkt aan de bom. Zo’n 2 miljard dollar (gecorrigeerd voor inflatie meer dan 30 miljard nu) werd er aan uitgegeven. Het was een ongekend omvangrijk project – too big to fail – dat in de binnenlandse politiek gerechtvaardigd diende te worden.  

De Amerikaanse aanvallen op Japan op 6 en 9 augustus markeren het begin van een nieuw tijdperk, het nucleaire tijdperk. Door dit ultieme wapen daadwerkelijk te gebruiken werd het genormaliseerd, proliferatie in de hand gewerkt (inmiddels hebben negen landen kernwapens) en het startschot gegeven voor de waanzinnige wapenwedloop die de Koude Oorlog zou kernmerken (midden jaren ’80 van de vorige eeuw waren er 70.000 kernwapens).

De mythes over het Amerikaanse gebruik van kernwapens in Hiroshima en Nagasaki hebben een functie. Ze dragen bij aan de acceptatie van dit massavernietigingswapen, waarvan er nog altijd meer dan 12.000 zijn (waaronder zo’n twintig Amerikaanse atoombommen op vliegbasis Volkel in Nederland). Daarom blijft het belangrijk ze te ontkrachten. Inzet van kernwapens in augustus 1945 in Japan was niet nodig. Er waren alternatieven. Elk gebruik van kernwapens is altijd in strijd met het oorlogsrecht en moreel verwerpelijk.

Jip van Dort is kernwapenexpert bij vredesorganisatie PAX. In een petitie roept PAX op nee te zeggen tegen kernwapens.

 

Bij 11. Omwonenden vliegbasis vrezen uitbreidingswens van Defensie om vaker in de nacht te vliegen

Friesch Dagblad, 6 augustus 2026, https://www.frieschdagblad.nl/regio/omwonenden-vliegbasis-vrezen-uitbreidingswens-van-defensie-om-vaker-in-de-nacht-te-vliegen/159633021.html

De wens van Defensie om het aantal nachtvluchten in de zomermaanden op Vliegbasis Leeuwarden uit te breiden, leidt tot zorgen bij omwonenden. Defensie spreekt van vier nachten per jaar vanaf Leeuwarden, maar wil dit aantal ook kunnen overschrijden.

Dit blijkt uit de Wet op de Defensiegereedheid die in juni is aangeboden. Met deze wet wil Defensie sneller en flexibeler kunnen opereren in de ’oranje fase’, de periode van waakzaamheid. Er is behoefte om meer te oefenen, bijvoorbeeld met nachtvluchten. In totaal wil Defensie maximaal 42 dagen in de maanden mei, juni en juli kunnen nachtvliegen vanaf een van de militaire bases (Leeuwarden, Volkel, Eindhoven, Gilze-Rijen en Woensdrecht). Voor de F-35 kan dat alleen vanaf Leeuwarden en Volkel.

,„Nachtvluchten tikken veel zwaarder aan in de geluidscontouren dan dagvluchten”, legt Geert Verf van de Commissie Overleg en Voorlichting Milieuhygiëne (COVM) uit. Verf (Marsum) behartigt, samen met Gerard Veldman (Koarnjum) al jaren de belangen van omwonenden van de vliegbasis. Samen hebben ze in een brief aan de vaste Kamercommissie Defensie aanbevelingen gedaan om de wettekst aan te scherpen.

Winter

Verf: „De overlast van nachtvluchten is voor omwonenden groot. Daarom wordt er veel in de winter geoefend omdat het dan natuurlijk vroeger donker is.” Nachtvluchten vinden plaats tot 1 uur ’s nachts en vanaf half 5 ’s ochtends. Momenteel maakt Defensie voor nachtvluchten gebruik van gemiddeld vijf weken per jaar, maar dit aantal schommelt. Dit jaar waren het nog maar drie weken. Verf en Veldman zien daarom meer ruimte voor nachtvluchten in de winter dan in de zomer.

Maar Defensie wil ook oefenen met nachtvluchten in de zomer. Daarvoor heeft Verf op zich wel begrip, alleen neemt Defensie met deze wettekst wel erg veel ruimte om van de afgesproken geluidsnormen af te wijken.

Vooral deze zin roept vragen op: ’Om toch over de juiste geoefendheid te kunnen beschikken, is het nodig om vrijstelling te hebben van de regeling beperking geluidshinder en de nachtstraffactor niet van toepassing te verklaren of de geluidscontour te mogen overschrijden’. Verf: „Dat klinkt mooi op papier, maar dat kan nogal wat betekenen. De geluidscontouren zijn ons heilig. Het is de enige zekerheid die we hebben.”

Maximaal 50 procent

Wat ook vragen oproept, is dat de wet ruimte schept om ’maximaal 50 procent van totaal aantal vlieguren in mei, juni en juli bij duisternis te vliegen’. Dat zou in Leeuwarden om enkele honderden vluchten kunnen gaan. „Dat gaat vast niet gebeuren, maar zo staat het er nu wel. Terwijl wij het afwijken van de geluidsnormen voor de nacht echt als een laatste redmiddel zien.”

Verf en Veldman vinden toch al dat Defensie meer rekening zou moeten houden met de huidige vliegbelasting van Leeuwarden en de bevolkingsdichtheid rondom de vliegbasis. „Bij het starten en landen belast je alleen al ruim 50.000 mensen, en dan rekenen we de ruim 100.00 inwoners van de stad Leeuwarden nog niet eens mee.” Onlangs bleek uit een RIVM-rapport dat de vliegbasis in Leeuwarden de meeste geluidshinder kent van alle vliegvelden (ook civiel) van Nederland: 11,6 procent overlast tegenover 9,8 procent rond Volkel en 9,5 procent rond Schiphol. „Dat zien we niet terug in het verdelen van de lasten”, zegt Verf.

Een ander argument om Leeuwarden te ontlasten, is dat hier ook al grote internationale oefeningen plaatsvinden, zoals Frisian Flag/Ramstein Flag en de Wapeninstructeursopleiding. Verf zou graag zien dat Lelystad in de toekomst ook meedraagt in de overlast. Wanneer Lelystad F-35’s krijgt, is nog niet bekend, maar hij vermoedt dat het best snel kan zijn. Hij zou graag zien dat er ook wordt ingezet op Lelystad om de geluidsoverlast te spreiden.

Rekening houden met school

Nog een belangrijke aanbeveling die Verf en Veldman doen, is dat Defensie rekening houdt met schoolperiodes. Nachtelijk vliegen in de examenperiode en andere toetsperiodes moet voorkomen worden, vinden zij.

Dat geldt ook voor het proefdraaien van straalmotoren, want dit wordt door omwonenden als zeer hinderlijk ervaren. Een derde aandachtspunt dat Verf en Veldman maken, is de toezegging om ’s nachts alleen rechtstreeks te landen en niet in rondes (circuitlanding, red.).

Momenteel loopt een internetconsultatie rondom de wet en er volgen nog een paar rondetafelgesprekken met experts. De Raad van State ging al akkoord met de wettekst. De Tweede Kamer moet er nog over debatteren.  Dit gebeurt vrij snel na het zomerreces, waarschijnlijk al in september.

Verf hoopt de gemeenten Leeuwarden en Waadhoeke en de provincie Fryslân ook nog met aanbevelingen komen. „We hebben een veelomvattende brief geschreven en denken dat onze suggesties redelijk zijn. Defensie kan doorgaan met oefenen en wij houden de zekerheid van de geluidscontouren.

We hopen dat onze aanbevelingen nog tot vragen gaan leiden in de Tweede Kamer en tot toezeggingen van de staatssecretaris.”

 

Bij 12. Gilze en Rijen wil overleg met Defensie: oefeningen op de vliegbasis zijn nodig maar wel met zo min mogelijk overlast

Eindhovens Dagblad, 6 augustus 2026, https://www.ed.nl/tilburg/gilze-en-rijen-wil-overleg-met-defensie-oefeningen-op-de-vliegbasis-zijn-nodig-maar-wel-met-zo-min-mogelijk-overlast~a3f90142/

Rond vliegbasis Gilze-Rijen gaan mogelijk meer militaire activiteiten plaatsvinden. De gemeente Gilze en Rijen maakt zich zorgen over de mogelijke gevolgen daarvan en heeft daarom een reactie ingediend op de plannen van Defensie.

In de voorstellen van Defensie staan bijvoorbeeld meer helikopterbewegingen, meer nachtelijke activiteiten en ruimere mogelijkheden om helikopters te laten proefdraaien.

Volgens Defensie belemmeren de huidige regels de groei en inzetbaarheid van de krijgsmacht. Een nieuwe wet moet procedures vereenvoudigen en versnellen om dat mogelijk te maken.

De gemeente Gilze en Rijen zegt het nationale belang van een goed inzetbare krijgsmacht te begrijpen, ‘maar de plannen moeten wel rekening houden met inwoners en de leefomgeving’.

Volgens de gemeente is nog onvoldoende duidelijk wat de gevolgen zijn voor onder andere geluidsoverlast en de natuur. Daarom wil zij samen met Defensie bekijken hoe meer trainingsruimte en oefencapaciteit mogelijk kunnen worden gemaakt zonder dat dit tot extra overlast leidt.

Hinder beperken

Daarbij denkt de gemeente onder meer aan meer gebruik van locaties die niet aan de rand van de vliegbasis, maar dieper op het terrein liggen. Zo zou extra hinder voor omwonenden mogelijk kunnen worden beperkt. Daarnaast vraagt Gilze en Rijen aandacht voor de bescherming van cultuurhistorische en archeologische waarden, zoals Kamp Rijen, een voormalig militair kamp uit de tijd van koning Willem I. Inwoners kunnen zelf tot en met 17 augustus reageren op de plannen van Defensie. Daarna beoordeelt Defensie de reacties en brengt de Raad van State advies uit.