Het Nieuws Vandaag: 24-08-2026

1. Zelensky kondigt vredesvoorstel aan

Vandaag viert de republiek Oekraïne zijn 35^ste verjaardag onder penibele omstandigheden. Rusland heeft een aanval geopend op de steden Slovyanks en Kramatorsk die het bolwerk zijn van de (laatste) verdedigingslijn van de provincie Donetsk. Zie het kaartje en de hoofdpunten van het dagelijks overzicht van het ISW. De Russische offensieven gaan heel traag en eisen erg veel dodelijke slachtoffers, aan Russische kant.

Er verschijnen al weken lang speculatieve berichten over een enorme Russische mobilisatie die de aanvallen aan het front kracht zouden moeten bijzetten. Dat leidt tot het bericht dat Rusland vooral op de Krim en de bezette provincies vrijwilligers verlangt. Zie 7

Maar deze berichten gaan ook over potentiële rekruten in Rusland zelf. Wat opvalt is dat het aantal grenspassages met Georgië en Armenië de laatste weken enorm is gestegen. Ook de prijzen van onroerend goed, huizen, in Georgië stijgen recentelijk heel sterk. Verondersteld wordt dat het mobilisatieontduikers zijn. Maar totaal niet zeker. Zie 9.

In Rusland maken ze zich ook zorgen over de druk op de enclave Kaliningrad aan de Oostzee. Daar zijn ze ook aan het mobiliseren en oefenen. Zie ook 9.

Ook de bombardementen op Oekraïne gaan door en Zelensky heeft gevraagd om 360 Patriot onderscheppingsraketten, maar minimaal toch 300. Zoals al eerder gemeld zullen de VS ze niet leveren. De nieuwe Britse premier Burnham is vandaag in Kyiv en belooft een aantal geheimen van de Britse Storm Archer te geven aan Oekraïne. Maar de resultaten daarvan laten lang op zich wachten. Zie 8.

Oekraïne probeert de raketaanvallen te voorkomen door raketinstallaties aan te vallen. Zie 6.

Maar… de situatie is dus penibel. Dat blijkt ook uit het voorstel dat, zo wordt benadrukt van zowel de VS, De EU en Oekraïne samen is, en nog in de ontwerpfase is maar de volgende drie punten bevat; een staakt-het-vuren; de instelling van een economische handelszone uit een niet nader genoemd gebied (het zou zo maar de provincie Donetsk kunnen zijn) waar de troepen van beide landen achter uit gaan en er stabilisatiemacht (niet vermeld uit welke landen deze komt maar zou maar wat EU-landen kunnen zijn) wordt ingesteld en de instelling van veiligheidsgaranties door Westerse machten. Zelensky meldt er bij dat de VS zijn eigen vredesplannen heeft, waarvan de inhoud niet duidelijk is. Het lijkt vooral een plan dat de Oekraïense bevolking voorbereid op zware concessies. Zie 4.

In Berlijn zijn er ergens in een bos twee verstopte handvuurwapens en wat munitie gevonden. De Russen?? Zie 10.

Een Fins bedrijf dat goed is in satellieten die ooit ontworpen waren om de ijskap te meten in tijden van klimaatverandering, bouwt die dingen nu voor de krijgsmachten van tal van landen, waaronder Nederland. Het opent een kantoor in Nederland. Zie 11.

Zo kennen we staatssecretaris Boswijk weer, een eerlijke flapuit die in een bunker in Oekraïne de verschrikkingen van de oorlog heeft gezien en geweldige invloed die kunstmatige intelligentie daarbij heeft. Afschaffen die AI? Nee, dat niet.Zie 12.

De minderheidsregering moet centen vinden voor de militarisering. Gaat dat lukken zonder de armen te plukken? Wordt heel moeilijk. We zullen het zien in komende weken. Zie 13.

De ontwikkelingen van 23 augustus 2026 aan het front in Oekraïne volgens het ISW via de link https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-august-23-2026/. Dit zijn hun hoofdconclusies:

1. Russian forces recently advanced east of Slovyansk as they continue prioritizing efforts to secure favorable positions east and southeast of the city in preparation for frontal assaults towards Slovyansk and the rest of the Fortress Belt.
2. Russian President Vladimir Putin continues to set unrealistic deadlines for the Russian military to seize the entirety of Donetsk Oblast likely in part because of his misunderstanding of the battlefield realities.
3. Ukrainian President Volodymyr Zelensky reportedly presented a joint Ukraine-US-Europe proposal on August 23 to end the war in Ukraine that offers significant Ukrainian concessions even as Putin and other Kremlin officials continue to refuse to compromise on any of their core demands.
4. Ukrainian forces are conducting an intermediate-range strike campaign in occupied Ukraine, including occupied Crimea, and Russia in a concerted effort to degrade Russia’s strike and air defense capabilities.
5. Russian forces recently advanced in the Slovyansk direction.
6. Ukrainian forces continued their long-range strike campaign targeting Russian logistics, fuel, and electrical infrastructure. Russian forces launched 127 drones against Ukraine overnight.

 

2. VANDAAG maandag 24 augustus om 18 uur het Spui Amsterdam voor het 92e vredesprotest!

Met sprekers, dichters, muziek en twee minuten stilte protesteren we maandag 24 augustus van 18.00 tot 19.00 uur opnieuw op het Spui in Amsterdam tegen het bloedvergieten, bombardementen op civiele en militaire installaties en onophoudelijk sterven in de loopgraven. Al meteen na de brute overval van Rusland op Oekraïne op 24 februari 2022 riepen wij onze Europese leiders op om in actie te komen en met onderhandelingen en diplomatie zo snel mogelijk een einde te maken aan het zinloze sterven en lijden. Ruim vier jaar later organiseren we dit protest voor de 92e keer. Zie verder https://www.stopdeoorlogamsterdam.nl/

 

3. Herhaalbericht. Stop de oorlogskoorts

Zondag 27 september 2026, 13:00, De Dam, Amsterdam. Nationaal vredesprotest.

1. Stop de militarisering en de sociale afbraak; 2. Geen steun voor Amerikaanse en Israëlische agressieoorlogen, oorlogsmisdaden en genocide; 3. Vrede in Europa;

Voor een onafhankelijke Nederlandse vredespolitiek. Wij eisen een radicale koerswijziging: weg van militarisering en escalatie, en richting vrede, diplomatie, sociale veiligheid en een onafhankelijke Nederlandse vredespolitiek. Zie verder voor veel meer; https://www.stopdeoorlogskoorts.nl/

 

4. Zelenskyy Outlined Three Steps to End the War

UA.NEWS, 23 augustus 2026, ‘Ukraine, together with the U.S. and its European partners, has developed a possible plan to end the war. It calls for a ceasefire, the withdrawal of troops, and the creation of a free economic zone; however, some of the details remain unclear.’ Zie verder de bijlage of https://ua.news/en/ukraine/zelenskii-nazvav-tri-kroki-dlia-pripinennia-viini (Zie ook Ukraine, US agree on key ideas to end the war, Zelenskyy says, RBS Ukraine, 23 augustus 2026 https://newsukraine.rbc.ua/news/ukraine-us-agree-on-key-ideas-to-end-the-1787493402.html)

 

5. Major Ukrainian attack reportedly targets 3 Ozon warehouses on 3rd night in row of attacks on Russia’s Wildberries competitor

Kyiv Independent, 24 august 2026, ‘Ukrainian forces struck three logistics centers belonging to Russian e-commerce giant Ozon for the third consecutive night, as several sites, including in occupied Crimea, were also hit, monitoring channels reported Aug. 24.’ Zie verder de bijlage of https://kyivindependent.com/ukraine-reportedly-targets-russias-krasnodar-setting-warehouses-ablaze-in-major-attack/.

 

6. ‘Hunting their launch sites’ — Zelensky reveals new details about Ukraine’s ballistic missile defense

Kyiv Independent, 23 augustus 2026, Ukraine has launched a new operation targeting Russian ballistic missile launchers near its borders, President Volodymyr Zelensky said on Aug. 22, as Kyiv faces a shortage of missiles capable of intercepting ballistic weapons. Zelensky said that Ukrainian military struck an Iskander ballistic missile launcher near Ukraine’s borders on Aug. 22, without providing further details.’ Zie verder  de bijlage of  https://kyivindependent.com/we-are-hunting-their-launch-sites-zelensky-reveals-new-details-about-ukraines-ballistic-missile-defense/.

 

7. Rusland claimt Oekraïense ‘vrijwilligersbrigade’, maar Kyiv en VS schetsen ander beeld

AD, 23 augustus 2026, ‘Een nieuwe ‘vrijwilligersbrigade’ die bestaat uit Oekraïense krijgsgevangenen: het Russische ministerie van Defensie maakte er begin deze maand openlijk melding van. De Oekraïners zijn vrijwillig overgelopen, claimt Moskou.’ Zie verder de bijlage of https://www.ad.nl/buitenland/rusland-claimt-oekraiense-vrijwilligersbrigade-maar-kyiv-en-vs-schetsen-ander-beeld~a68b640a/.

 

8. Burnham to visit Ukraine with promise of boost for Kyiv’s long-range missiles

The Guardian, 23 augustus 2026, ‘Britain will boost Ukraine’s capacity to make its own long-range missiles, Andy Burnham will announce on Monday, as he travels to Kyiv for the country’s independence day on his first foreign visit as prime minister.’ ZIe verder de bijlage of https://archive.ph/UMqVs

 

9. Russia Tests Readiness for New Round of Military Mobilization

Wall Street Journal, 23 augustus 2026, ‘Russian military officers recently oversaw readiness planning and procedures for a potential mobilization of residents in the Kaliningrad exclave. The Kremlin has not yet decided to follow through on a mobilization, but manpower shortages on the battlefield may force Vladimir Putin’s hand.’ Zie verder de bijlage of

https://archive.ph/zcGGu (zie ook Het loskoppelen van Poetin’s invloed in de Baltische staten: kan de EU haar beloften nakomen? Geopolitiek.nu, 23 augustus 2026, https://geopolitieknu.nl/article/project-rail-baltica-een-nieuwe-europese-verbinding/)

 

10. Wapenverstopplek ontdekt bij Berlijn, mogelijk bedoeld voor Russische aanslagen

NOS.nl, 22 augustus 2026, ‘De vondst van een geheime opslaglocatie met vuurwapens in een bos buiten Berlijn baart de Duitse veiligheidsdiensten zorgen. Vermoedelijk waren de wapens bedoeld voor Russische spionnen die in Duitsland aanslagen moesten plegen.’ Zie verder de bijlage of https://nos.nl/artikel/2627725-wapenverstopplek-ontdekt-bij-berlijn-mogelijk-bedoeld-voor-russische-aanslagen.

 

11. Fins satellietbedrijf Iceye opent kantoor in Nederland, waar Defensie al grote klant is

Financieel Dagblad, 24 augustus 2026, ‘Nederland krijgt er weer een nieuw defensiebedrijf bij. Dinsdag opent de Finse leverancier van satellietsystemen Iceye een vestiging in Amsterdam, nadat het bedrijf al enige tijd een verkooppunt met één werknemer in deze regio had. Iceye levert sinds vorig jaar satellieten aan het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten, waar de Koninklijke Luchtmacht onder valt.’ Zie verder de bijlage of

https://fd.nl/bedrijfsleven/1609634/fins-satellietbedrijf-iceye-opent-kantoor-in-nederland-waar-defensie-al-grote-klant-is.

 

12. 969 dollar per gesneuvelde Rus, las staatssecretaris Boswijk. Toen kwamen er toch ook vragen op

Nederlands Dagblad, 22 augustus 2026, ‘Wat als technologie op het slagveld steeds vaker meebeslist over leven en dood? In een Oekraïense commandopost zag staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) hoe kunstmatige intelligentie drones hielp hun vernietigende werk te doen. Dat maakte grote indruk. ‘Die twee uur onder de grond hebben mij veranderd.’ Zie verder de bijlage of https://archive.ph/orERI#selection-1951.0-2361.125.

 

13. Waarom de ‘vrijheidsbijdrage’ van het kabinet-Jetten nu al omstreden is

Trouw, 23 augustus 2026, ‘Eigenlijk niemand vindt het een goed idee om de hogere defensie-uitgaven vooral te laten betalen door werkenden met een laag of middeninkomen. Maar het kabinet moet het geld voor defensie ergens vandaan halen.’ Zie verder de bijlage of  https://archive.ph/YPyAH#selection-1241.0-1453.490.

 

Colofon: 

Vredespolitiek verschijnt elke werkdag en wordt samengesteld door Guido van Leemput met dagelijkse medewerking van Kees Kalkman en diverse los-vaste tipgevers.

Voor meer berichten, met name over bewapening, als deze zie ook Vredessite.nl; https://vredessite.nl/index.php.

 

Bij 4. Zelenskyy Outlined Three Steps to End the War

UA.NEWS, 23 augustus 2026, https://ua.news/en/ukraine/zelenskii-nazvav-tri-kroki-dlia-pripinennia-viini (Zie ook Ukraine, US agree on key ideas to end the war, Zelenskyy says

RBS Ukraine, 23 augustus 2026 https://newsukraine.rbc.ua/news/ukraine-us-agree-on-key-ideas-to-end-the-1787493402.html)

Ukraine, together with the U.S. and its European partners, has developed a possible plan to end the war. It calls for a ceasefire, the withdrawal of troops, and the creation of a free economic zone; however, some of the details remain unclear.

President Volodymyr Zelenskyy said that during negotiations with U.S. representatives, the parties consolidated possible options for ending the war into a single joint plan. Specifically, this refers to agreements reached with Jared Kushner and Steve Witkoff. According to Zelenskyy, the U.S. side wants to discuss these proposals not only with Ukraine but also with Russia.

The first point of the plan is a ceasefire. “In short, there is one idea for a ceasefire—that’s the main thing there,” Zelenskyy said.

The second part concerns the creation of a free economic zone. Under the plan, Ukraine and Russia are to take certain steps back and withdraw their troops from a specific territory. “The second part is what the Americans proposed regarding the free economic zone. That is, we and the ‘Russians’ take equal steps back, and this creates a buffer zone called a free economic zone under some form of administration,” the president explained.

However, it has not yet been determined who exactly would control such a zone. Zelenskyy noted that this involves the possible participation of a third party.

What Ukraine and its partners will do

The third part of the plan concerns the next steps for Ukraine, the European Union, and NATO. According to the president, the parties must determine what guarantees and actions the partners are prepared to offer and what steps Ukraine is willing to take on its part. “And third: what will the EU and NATO do, and what is Ukraine prepared to do for this?” Zelenskyy said.

At the same time, the president emphasized that this plan is not a proposal from Kyiv alone. “These are joint ideas with the Americans and the Europeans, as well as the results of finalized discussions between the Americans, us, and the ‘Russians.’ In my view, there are elements there that could be realistic,” he noted.

No final agreements have been reached yet

Zelenskyy stated that the parties are responding positively to the proposed ideas. According to him, no one has raised any fundamental objections so far. At the same time, the president noted that the U.S. has several more proposals. The American side has not yet presented them to Ukraine in full. “As far as we know, the American side has several more ideas. They want to find the right moment to share them. We are waiting for them,” the head of state said.

In other words, the discussion at this stage centers specifically on a draft plan, not a final peace agreement. The next important step is expected to be further negotiations involving Ukraine, the U.S., and Russia.

The last round of trilateral talks between Ukraine, the U.S., and Russia took place in Geneva on February 17–18. Kyiv also expects further contacts with representatives of U.S. President Donald Trump—Steve Witkoff and Jared Kushner—following their numerous visits to Russia.

Russia has not ruled out the theoretical possibility of an offensive from the Bryansk region toward the Chernihiv and Kyiv regions. At the same time, no Russian troops have been detected in the Bryansk region in this direction, although the Ukrainian military has spotted Russian military equipment along the border.

Ukrainian defense forces have almost completely liberated the Dnipropetrovsk region from Russian troops. According to Volodymyr Zelenskyy, approximately 10 square kilometers remain under Russian control—three small villages where, as the president claims, there are virtually no Russian troops left.

 

Bij 5. Major Ukrainian attack reportedly targets 3 Ozon warehouses on 3rd night in row of attacks on Russia’s Wildberries competitor

Kyiv Independent, 24 august 2026, https://kyivindependent.com/ukraine-reportedly-targets-russias-krasnodar-setting-warehouses-ablaze-in-major-attack/

Ukrainian forces struck three logistics centers belonging to Russian e-commerce giant Ozon for the third consecutive night, as several sites, including in occupied Crimea, were also hit, monitoring channels reported Aug. 24.

A facility belonging to Russian home goods retailer Kuchenland in the southern Russian city of Krasnodar was set ablaze amid the Ukrainian attack, according to independent Russian Telegram channel Astra.

Two children were killed, with seven other children and another two adults injured in a childcare center as a result of fallen drone debris, Krasnodar Krai Governor Veniamin Kondratyev said.

“Additionally, debris from drones fell on residential buildings and apartment buildings under construction. The impact of the drones caused a fire in warehouse facilities,” he added.

Krasnodar, located near Russia’s Black Sea coast, is situated about 250 kilometers (155 miles) from southeastern Ukraine near occupied Berdiansk and 365 kilometers (225 miles) from Ukrainian-controlled territory near Orikhiv.

Meanwhile, near the village of Enem in the nearby Adygea Republic, a logistics center belonging to Russian online retail giant Ozon was attacked, Exile Plus reported.

Another Ozon logistics hub in the city of Nevinnomyssk, Stavropol Krai, was set ablaze after being struck by Ukrainian forces, according to Telegram channel Exilenova Plus.

Stavropol Krai Governor Vladimir Vladimirov confirmed Ukrainian drones attacked the city of Nevinnomyssk’s industrial area, without saying what sites were targeted.

“Our air defense forces are repelling an attack by enemy drones targeting the industrial zone of Nevinnomyssk. Some drones have been shot down,” he said.

A third Ozon facility was engulfed in flames after being hit in the town of Tyube in the Dagestan Republic, according to Exilenova Plus.

In occupied Crimea, a fire broke out at the site of a radar tracking unit following a total of four strikes, pro-Ukrainian Telegram channel Crimean Wind reported. The details could not be immediately verified. The attacks come as Ukraine celebrates its Independence Day on Aug. 24, marking 35 years since Ukraine declared independence from the Soviet Union.

Strikes on Ozon logistics hubs in recent days follow a weeks-long campaign of attacks on Russia’s largest online retailer, Wildberries. Ozon logistics centers were struck in Russia’s Samara Oblast on Aug. 22, and in the city of Orenburg overnight on Aug. 23.

On Aug. 16, Ukrainian forces struck cities across Russia’s Moscow Oblast in a major overnight drone attack on Aug. 16, damaging a warehouse belonging to major Russian online retailer Wildberries, Moscow Oblast Governor Andrey Vorobyov claimed.

Ukraine’s Defense Ministry confirmed the attack on the Wildberries warehouse, noting that it is the company’s largest such facility, at 250,000 square meters.

 

 Bij 6. ‘Hunting their launch sites’ — Zelensky reveals new details about Ukraine’s ballistic missile defense

Kyiv Independent, 23 augustus 2026,  https://kyivindependent.com/we-are-hunting-their-launch-sites-zelensky-reveals-new-details-about-ukraines-ballistic-missile-defense/

Ukraine has launched a new operation targeting Russian ballistic missile launchers near its borders, President Volodymyr Zelensky said on Aug. 22, as Kyiv faces a shortage of missiles capable of intercepting ballistic weapons. Zelensky said that Ukrainian military struck an Iskander ballistic missile launcher near Ukraine’s borders on Aug. 22, without providing further details.

The strike was part of a separate operation to hunt down Russian missile systems positioned near Ukraine, which Zelensky described as an alternative tactic amid the dire lack of of anti-ballistic missile interceptors. The Iskander is Russia’s main surface to surface tactical ballistic missile system, with a stated range of around 500 kilometers.

Complemented with North Korean KN-23 ballistic missiles and advanced Zircon cruise missiles, the Iskander has been the workhorse of combined mass attacks again Ukrainian targets in recent months.

When attacking Kyiv and other targets inside Ukraine, Iskanders are launched from mobile erector-launcher systems inside Russian territory, usually in border regions like Bryansk or Kursk oblasts.

With Ukraine’s stocks of Patriot ballistic missile interceptor at or near empty, strikes against Iskander launchers have long been proposed as an alternative method of fighting the Iskander threat, but Ukraine has lacked options for quickly detecting and hitting launch sites.

“At one point (the Russians) were planning to launch an attack, but didn’t go through with it. This is no coincidence,” Zelensky told journalists.

“In other words, we’re working to prevent them from carrying out large-scale missile attacks. These are individual, complex operations, and we’re now starting to see the first results.”

Zelensky said Russia could potentially produce up to 1,300 ballistic missiles annually and currently has around 600–630 in stock. Moscow could eventually aim to produce around 100 ballistic missiles per month, he said, although it has not yet reached that rate.

Ukraine is also seeking more Patriot interceptors ahead of winter, Zelensky said, revealing that Ukraine had only received 264 missiles for the advanced surface-to-air system this year so far.

The Air Force has requested 360 missiles, up from an initial target of 300. According to the president, Kyiv hopes to secure 5–10% of U.S. stocks, with Ukraine prepared to pay for the missiles.

Zelensky also said Germany had agreed to provide 600 PAC-2 missiles for Patriot systems in 2027–2028, while negotiations with Washington over additional supplies continue.

Longer-term alternatives to the Patriot are also moving ahead, the president said, referring specifically to the Freyja project, a joint effort by European and Ukrainian defense companies to produce a new anti-ballistic missile system.

The project has moved from political discussions to the technical stage, with companies now beginning practical work, Zelensky said.

 

Bij 7. Rusland claimt Oekraïense ‘vrijwilligersbrigade’, maar Kyiv en VS schetsen ander beeld

AD, 23 augustus 2026, https://www.ad.nl/buitenland/rusland-claimt-oekraiense-vrijwilligersbrigade-maar-kyiv-en-vs-schetsen-ander-beeld~a68b640a/

Een nieuwe ‘vrijwilligersbrigade’ die bestaat uit Oekraïense krijgsgevangenen: het Russische ministerie van Defensie maakte er begin deze maand openlijk melding van. De Oekraïners zijn vrijwillig overgelopen, claimt Moskou. Het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) komt echter met een andere lezing: Rusland dwingt juist Oekraïeners voor hen te vechten. Wat er precies gebeurt, is onduidelijk.

Volgens het ISW mobiliseert Rusland bijna 40.000 Oekraïense burgers gedwongen voor het Russische leger. Zo’n 34.000 van hen zouden op de Krim wonen. Daarmee bevestigt het Amerikaanse instituut eerdere berichten van het Oekraïense staatspersbureau Ukrinform.

Dat meldde eind vorig jaar dat Rusland 46.327 Oekraïners uit de bezette gebieden in het leger had ingelijfd. De meesten van hen waren volgens Ukrinform afkomstig van de Krim.

Nu komt dus ook Moskou zelf met een opmerkelijke versie van het verhaal.  Het Russische ministerie van Defensie zegt dat het leger onlangs de eerste ‘vrijwilligersbrigade’ van commando’s heeft gevormd, bestaande uit Oekraïense krijgsgevangenen. Zij zouden vrijwillig naar de Russische kant zijn overgelopen.

Psychologische oorlogsvoering

Drie partijen vertellen daarmee een eigen versie van wat er gebeurt: Oekraïne, Rusland en de VS. Maar harde bewijzen over hoeveel Oekraïners voor de Russen zouden moeten vechten en waar, ontbreken vooralsnog. „De Russen hebben de oprichting van een aantal brigades aangekondigd, maar er is geen bevestiging of betrouwbare informatie over het aantal mensen”, zegt Oleksi Melnyk, militair analist van het onafhankelijke Razoemkov-centrum in Kyiv.

Hij is dan ook voorzichtig: „Ik heb ook geen berichten gezien over de feitelijke inzet van deze eenheid in gevechtsoperaties.”

Niettemin sluit de militair analist en voormalige gevechtspiloot geenszins uit dat de Russen zoiets zouden kunnen doen. Het is psychologische oorlogsvoering, waarbij Rusland probeert het Oekraïense moreel te ondermijnen door te zeggen dat het een groot aantal Oekraïense overlopers heeft. „Maar of die eenheden ook echt worden gevormd, is lastig te zeggen. Je moet voorzichtig zijn met die informatie.”

Oorlogsmisdaad

Hoe het ook zij: het inzetten van krijgsgevangenen aan het front is in flagrante strijd met de Geneefse Conventies en daarmee een oorlogsmisdaad. Maar sowieso houdt Rusland zich daar niet aan. Zo stelt Melnyk dat onomstotelijk bewezen is dat Rusland Oekraïense krijgsgevangenen mishandelt en soms zelfs executeert. „Op die manier zullen ze sommigen van hen dwingen zich bij het Russische leger aan te sluiten. Om hun omstandigheden te verlichten of om executie te voorkomen.”

Wat de situatie ingewikkeld maakt, is dat Donetsk en Loehansk sinds 2014 al gedeeltelijk onder Russisch bestuur staan, waarbij de veiligheidsdienst FSB in feite de dienst uitmaakt. Het lijdt volgens Melnyk geen twijfel dat veel Oekraïners in die regio’s toen al pro-Russisch waren. Dus of die zich vrijwillig hebben gemeld bij het Russische leger of niet, is moeilijk te bepalen. Wel is volgens de oud-militair duidelijk dat mannen in de voornoemde Oost-Oekraïense regio’s na de grootschalige invasie van 2022 als eersten verplicht werden gemobiliseerd.

Niet gemotiveerd

„De lokale autoriteiten deden daaraan mee, maar het was hoofdzakelijk de FSB die zich ermee bezighield”, zegt Melnyk, doelend op de Russische veiligheidsdienst. Daarmee is volgens het ISW ‘waarschijnlijk’ het oorlogsrecht geschonden. Is het incorporeren van krijgsgevangenen in je eigen leger niet bloedlink? Erg betrouwbaar zullen ze immers niet zijn; de kans op muiterij is des te groter.

Melnyk: „Russen zijn behoorlijk efficiënt in het beheersen van dit soort risico’s. Zo worden criminelen, die al sinds 2022 in Russische gevangenissen worden gerekruteerd, ingezet om anderen in de eenheid te controleren op hun loyaliteit en discipline. Bij de minste vorm van ontrouw worden ze waarschijnlijk gedood, en dat schrikt hen voldoende af.”

 

Bij 8. Burnham to visit Ukraine with promise of boost for Kyiv’s long-range missiles

The Guardian, 23 augustus 2026, https://archive.ph/UMqVs

Britain will boost Ukraine’s capacity to make its own long-range missiles, Andy Burnham will announce on Monday, as he travels to Kyiv for the country’s independence day on his first foreign visit as prime minister.

Burnham will arrive in the Ukrainian capital on Monday morning at a crucial time in the war, with Kyiv braced for another wave of Russian missile attacks and the country’s president, Volodymyr Zelenskyy, facing his most direct domestic challenge.

The UK prime minister will use the trip to announce that the UK government will allow the European defence company MBDA to declassify information about UK-made components of the Anglo-French Storm Shadow/Scalp missiles to help Ukraine build its own version.

While the announcement will probably take years to have an impact on the war, it is likely to escalate tensions with Moscow at an already fraught moment in UK-Russian relations.

Burnham said in a statement on Sunday night: “On Ukraine’s 35th anniversary of independence, the Ukrainian people should be in no doubt: the UK is behind you today and for as long as it takes.

“I am proud of the contribution our country has made to Ukraine and I want the Ukrainian people to hear it directly from me that our support will not waver. After all, Ukraine’s security is our security.

“The friendship between our two countries will long outlast Russia’s illegal war. In both the fight and in the rebuilding to come, we will stand with Ukraine and deliver opportunities for people across both our countries.

“Russia should be in no doubt of our resolve. We will not back down until there is a just and lasting peace.”

Burnham will announce in Kyiv that the UK will help France set up assembly lines in Ukraine for long-range missiles, which the French president, Emmanuel Macron, promised last month.

Macron spoke to Zelenskyy on Saturday to promise to deliver separate interceptor missiles, which could help counter the recent barrage of high-speed Russian missile attacks on Kyiv.

Meanwhile, European leaders have condemned Friday’s drone attack on a busy shopping centre in central Ukraine, which killed 16 people in Zelenskyy’s home town of Kryvyi Rih.

The Ukrainian military has run out of US-made Patriot interceptors, and the US president, Donald Trump, recently backtracked on a promise to let Ukraine build its own.

However, Zelenskyy said over the weekend he still wanted to buy more US-made Patriots, adding that Ukraine was happy to pay for them rather than receive them as military aid. “I wanted to secure 300 Patriot missiles for the winter package,” he said. “The request from our air force is 360.”

He added that he had reached an agreement with France on at least one air-defence system ​this year, and with ‌Germany on the supply of ​about 600 ​interceptors in 2027-28.

Macron posted on X on Saturday: “It is crucial to provide Ukraine with all the necessary means to defend its skies and thwart this aggression … It is essential that all countries with capabilities at their disposal also join this effort.”

The British announcement is a small step in a much larger and longer-term project that could lead to Ukraine making its own long-range versions of the Storm Shadow cruise missile in several years’ time. But the move is likely to trigger further criticism from Moscow at a time when tensions between the UK and Russia are already high.

Last week, Russia accused the UK of deliberately escalating the conflict by allowing Ukraine to launch attacks with British-made drones, warning that the deeper Britain’s involvement, “the higher the price it will pay”.

This weekend it emerged that Russia had withdrawn its ambassador in London without naming a replacement, prompting speculation it was downgrading its diplomatic presence in the UK.

Burnham has insisted that Russian threats will not weaken British support for Ukraine, saying last week: “We are not fair-weather friends. We will be there in Ukraine’s hour of need, and that won’t change.”

The prime minister will on Monday use a meeting of the coalition of the willing, which comprises 34 countries that have promised to help secure Ukraine in the event of a peace deal with Russia, to underline that commitment.

The meeting will be co-chaired by Burnham and Macron, who will join remotely via video link. Friedrich Merz, the German chancellor, will also take part in the call as the leaders discuss ways to help Ukraine repel the recent wave of long-distance attacks.

While there, Burnham will attend independence day events, the details of which are being kept secret amid concerns of a major Russian attack, and receive an award in recognition of the UK’s support for Ukraine.

Zelenskyy is facing the most concerted internal political challenge of his presidency after the call for an election by his former defence minister Mykhailo Fedorov. The Ukrainian president responded to Fedorov’s dramatic announcement for the first time this weekend, telling reporters on Saturday that holding elections, which have been suspended since the war began, risked splitting the country. “I believe that if we want to destroy the country, then during such a war we can move in the selection of elections,” he said in a briefing to selected journalists that was held on Saturday, but details of which were reported on Sunday.

“I believe that during such a war, elections in general are big risks. Elections right now are a tsunami for the state that will split Ukraine,” he added.

 

Bij 9. Russia Tests Readiness for New Round of Military Mobilization

Wall Street Journal, 23 augustus 2026, https://archive.ph/zcGGu (zie ook Het loskoppelen van Poetin’s invloed in de Baltische staten: kan de EU haar beloften nakomen? 

Geopolitiek.nu, 23 augustus 2026, https://geopolitieknu.nl/article/project-rail-baltica-een-nieuwe-europese-verbinding/)

Last month Russian military officers flew from St. Petersburg to the country’s Kaliningrad exclave nestled between two NATO countries and the Baltic Sea. There the officers oversaw readiness planning and procedures for a mobilization of the region’s residents, with details on how to house, feed and arm them, said Western intelligence officials. The planning exercise in Kaliningrad is just one of many being carried out nationwide, said the officials, in case the call is made.

The Kremlin hasn’t yet made a decision to follow through on any such move, those officials say, and likely won’t until after parliamentary elections in late September. But Russian leader Vladimir Putin’s determination to take all of eastern Ukraine’s Donbas region, despite tiny and costly advances, may force his hand.

In recent months, Moscow has failed to recruit enough new soldiers to make up for those killed and injured on the battlefield, while Ukrainian drone advances have reduced the average Russian soldier’s lifespan on the front to a matter of minutes, days or weeks. Those problems in manpower may leave Putin with no choice other than to order a fresh wave of mobilization not seen in years, U.S. and European officials said.

Neither the Kremlin nor the Russian Defense Ministry responded to requests for comment.

Kaliningrad, the site of the mobilization test exercise last month, has come under increased scrutiny recently as Western intelligence officials have warned that it could potentially play a role in Moscow’s military planning. Russia, they say, in a potential escalation with the West could seize part of the adjacent Suwalki Gap, a strip of land that runs from Kaliningrad to Belarus, Russia’s ally, through neighboring Poland and Lithuania.

Russia has long seen Kaliningrad’s geographic location and tiny population as a vulnerability as well as a useful foothold in Europe. Captured by the Soviet Union from Germany in 1945, it long served as Russia’s only ice-free port on the Baltic. Moscow has at times carried out outsize military exercises there as a deterrent to the North Atlantic Treaty Organization. Allied countries have also responded and in the past week carried out a planned air exercise near the Russian exclave, using U.S. and Norwegian fighter aircraft and Polish ground forces.

Putin’s last mobilization, called in September 2022 to stabilize Moscow’s buckling front line, triggered chaos across the country. Hundreds of thousands of men left Russia, leading to a rush on airline tickets and hourslong lines to cross the border into neighboring countries such as Georgia and Kazakhstan.

Now, rumors of an impending mobilization in recent weeks and months have caused jitters inside Russia, with men looking online for ways to exit the country in a pinch. Some Russians who have the money to travel have already scoped out destinations for the next few months where they can wait out a potential mobilization.

Moscow’s Customs Service said last week that the flow of traffic between Russia and Georgia at the Verkhny Lars border checkpoint, which sits on an old Russian imperial military road, had broken a record with more than 20,000 people crossing in one day. Georgia’s Interior Ministry disputed those figures.

Property prices have also gone up in recent weeks in places like Georgia and Armenia, partly in anticipation of another wave of Russian emigrants, say real-estate agents in both countries.

A call to mobilize could help buttress the Russian front line and accelerate Putin’s advance on Kramatorsk and Sloviansk, the last two major Ukrainian-controlled cities in Donbas. But should it be carried out so late in the year before winter slows fighting, it’s unclear what effect the move may have in practical terms.

“I don’t think it’ll prove decisive for Russia and it’s actually too late this year, but it could be a factor for 2027,” said Michael Kofman, senior fellow at the Carnegie Endowment think tank in Washington. “If they have concrete timetables for objectives they want to accomplish this year, like seizing the rest of the Donbas, then they should have mobilized several months ago.”

Most Russians publicly support the war, and any mass mobilization is unlikely to be met with meaningful unrest. Nonetheless, enthusiasm for it has waned in recent months, according to Russian polling agencies, causing new political strains inside the country.

A mass mobilization would also put an enormous financial burden on Russia’s already fragile economy.

“Russia would be further mortgaging its future for the sake of military gains,” said Alexander Kolyandr, a director at the consulting firm Eurasia Group. “You need to feed, house, arm, and pay these people, and you take them off the already tight labor market. This would put the budget under immense pressure.”

Russia’s recruitment is still officially voluntary, though authorities are increasingly using strong-arm tactics, manipulation and even violence to boost numbers at the front. But changes in the way Russia keeps data on its citizens may give the Kremlin the tools to mobilize men more gradually and forgo moves that would trigger mass panic.

Over the past several years, Russia has compiled a database of all men of military age eligible to serve, and has started alerting those who have to appear at the recruitment office. Russian authorities could boost those alerts to men across the country, raising the number in stages.

“It’s easier for them to cook the frog slowly, calling people up in small numbers,” said Alexey Yusupov, Russian analyst at the Friedrich Ebert Foundation, a German political think tank tied to the Social Democratic Party. “There would be nothing compared to 2022.”

“Since the last mobilization, the Kremlin has tried to convince Russians that it is waging this war responsibly,” he said. “Upending that sentiment would be dangerous.”

 

Bij 10. Wapenverstopplek ontdekt bij Berlijn, mogelijk bedoeld voor Russische aanslagen

NOS.nl, 22 augustus 2026, https://nos.nl/artikel/2627725-wapenverstopplek-ontdekt-bij-berlijn-mogelijk-bedoeld-voor-russische-aanslagen

De vondst van een geheime opslaglocatie met vuurwapens in een bos buiten Berlijn baart de Duitse veiligheidsdiensten zorgen. Vermoedelijk waren de wapens bedoeld voor Russische spionnen die in Duitsland aanslagen moesten plegen, melden WDR, NDR en de Süddeutsche Zeitung (SZ) op basis van gezamenlijk onderzoek.

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt heeft de vondst inmiddels bevestigd. De wapens, volgens bronnen binnen het onderzoek twee handvuurwapens, werden vorig jaar gevonden in een bos op de grens van Berlijn en de deelstaat Brandenburg. Dobrindt zegt dat op de locatie ook munitie werd gevonden.

Dat gebeurde nadat de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst BfV “concrete informatie” over de locatie had gekregen. De veiligheidsdiensten vermoeden dat de locatie door Russische geheime diensten is aangelegd.

Gps-trackers

De wapens zouden klaarliggen voor spionnen die in opdracht van Moskou zogenoemde “kinetische operaties” moesten uitvoeren. Daarmee worden fysieke aanvallen bedoeld zoals aanslagen. Na de vondst werden de wapens niet weggehaald. Ze werden onbruikbaar gemaakt en voorzien van gps-trackers. Ook werd de locatie in de gaten gehouden om te zien of iemand ze zou ophalen. Dat gebeurde niet, zegt minister Dobrindt.

Inmiddels beschouwen de Duitse autoriteiten de plek als “dood”. De politie-inzet rond de plek van de opslagplaats is “zeer waarschijnlijk” opgemerkt door betrokkenen, meldden ingewijden.

Aanhouding Roemenië

Vorig najaar werd in Roemenië een verdachte aangehouden in verband met de zaak. De Duitse autoriteiten denken dat hij de opslagplek heeft aangelegd. Sinds november loopt een onderzoek naar hem wegens de verdenking van het voorbereiden van een ernstig staatsgevaarlijk geweldsmisdrijf.

Duitsland wil dat de verdachte wordt uitgeleverd en staat daarover in nauw contact met Roemenië, zegt Dobrindt. Volgens de minister wordt ook onderzocht of hij betrokken is bij andere zaken in Roemenië, waaronder plannen voor aanslagen met pakketbommen.

“Deze zaak laat zien dat we opereren onder een hoog dreigingsniveau”, aldus Dobrindt. Betrokkenheid van een buitenlandse mogendheid kan volgens hem op dit moment niet worden uitgesloten.

De Russische ambassade heeft nog niet gereageerd. Rusland heeft vergelijkbare beschuldigingen over sabotage en spionage in Duitsland eerder van de hand gewezen.

Drone Leipzig

De onthulling volgt ruim twee weken nadat op het vliegveld van Leipzig een drone met explosieven werd gevonden bij een Oekraïens vrachtvliegtuig. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt sprak van een aanslagpoging en sloot niet uit dat een buitenlandse mogendheid erachter zat.

Wie verantwoordelijk was, is nog niet vastgesteld. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov zei onlangs wel dat Rusland zijn methoden om “alles te vernietigen wat de oorlogsmachine van Kyiv vanuit het Westen voedt” aanzienlijk zal intensiveren.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers

“Opnieuw moet Duitsland zichzelf de vraag stellen: hoe gevaarlijk is Rusland op Duitse bodem? Dat er vermoedens zijn dat de Russen hierachter zouden zitten, is niet verrassend. De veiligheidsdiensten hier waarschuwen al langer voor mogelijke Russische aanslagen en sabotageacties. Telkens weer zijn er aanwijzingen dat Rusland zulke acties plant of zelfs uitvoert.

Dat er niet altijd hard bewijs bekend is dat de Russische staat erachter zit, zoals bij de vondst in Leipzig, neemt de gevoelde dreiging niet weg. Tot nu toe waren de bevoegdheden van de inlichtingendiensten hier vanwege het nazi- en DDR-verleden redelijk beperkt. Maar de regering wil die inmiddels uitbreiden, en dit kan de discussie daarover verder verscherpen.”

 

Bij 11. Fins satellietbedrijf Iceye opent kantoor in Nederland, waar Defensie al grote klant is

Financieel Dagblad, 24 augustus 2026, https://fd.nl/bedrijfsleven/1609634/fins-satellietbedrijf-iceye-opent-kantoor-in-nederland-waar-defensie-al-grote-klant-is

Nederland krijgt er weer een nieuw defensiebedrijf bij. Dinsdag opent de Finse leverancier van satellietsystemen Iceye een vestiging in Amsterdam, nadat het bedrijf al enige tijd een verkooppunt met één werknemer in deze regio had. Iceye levert sinds vorig jaar satellieten aan het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten, waar de Koninklijke Luchtmacht onder valt. Om dichter bij deze grote klant te zitten en beter te kunnen aansluiten bij de innovatieve Nederlandse ruimtevaartsector, opent het bedrijf hier zijn deuren.

Joost Elstak, de kersverse ceo van Iceye Nederland, zegt in het FD dat het nieuwe kantoor in de hoofdstad een ‘technologiehub’ wordt. De ambitie is dat hier circa tien tot vijftien werknemers aan de slag gaan.

Naar eigen zeggen is Elstak al met alle Nederlandse ruimtevaartbedrijven en de kennisinstellingen TNO en het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) in gesprek over samenwerking. Iceye wil deel uitmaken van het Nederlandse ecosysteem en bijdragen aan de Nederlandse ontwikkel- en onderzoekscapaciteit.

Iceye bestaat sinds 2014 en maakte aanvankelijk vooral satellieten om de bewegingen van ijsbergen in de gaten te houden. Daaraan dankt het bedrijf zijn naam. Nog altijd produceert Iceye geavanceerde satellieten om klimaatgegevens over onder meer bosbranden en overstromingen te verzamelen, maar inmiddels levert het ook steeds meer aan defensieministeries, waaronder die in zeven Europese landen. Zo levert de onderneming aan de Poolse en Zweedse krijgsmachten. Buiten Europa heeft Iceye kantoren in Zuid-Korea en Japan. Ook de Braziliaanse luchtmacht is klant.

Afhankelijk van Starlink

Ook de Nederlandse krijgsmacht wil stevig in eigen satellieten investeren, zo schreef het kabinet eind juni in zijn Defensienota 2026.  Nederland is, net als veel andere landen, erg afhankelijk van de duizenden satellieten van Starlink, het bedrijf van Elon Musk. Dat kan risicovol zijn, zoals door de oorlog in Oekraïne duidelijk is geworden.

Oekraïne had het zwaar op het slagveld, toen Musk in 2022 de Starlink-systemen boven het land korte tijd uitzette. Het leger kon geen drones meer gebruiken en de communicatie tussen de verschillende militaire eenheden viel weg.

Vorig jaar juni heeft het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten voor het eerst een eigen operationele satelliet gelanceerd. Iceye was de leverancier, en heeft in ieder geval de opdracht binnengesleept om zeker nog eens drie operationele satellieten en de bijbehorende missiecontrolesystemen op de grond aan Defensie te leveren. Dit zijn zogeheten SAR-satellieten, wat staat voor ‘Synthetic Aperture Radar’. Deze zenden radiogolven uit die als het ware als echo terugkeren. Zodoende kunnen zij haarscherpe beelden maken.

Door met radiogolven te werken, geven de satellieten ook gedetailleerde plaatjes af als het zwaarbewolkt of donker is, zegt Elstak. Defensie zei eerder dat het leger op die manier ‘eigen ogen’ in de ruimte krijgt, wat van belang is voor ‘de uitvoering van militaire operaties, en om zicht te kunnen houden op dreigingen’. Hoeveel Iceye-satellieten het leger nu al in de ruimte heeft, geeft Defensie niet prijs. Ook Elstak houdt zich op de vlakte: ‘De capaciteit is in opbouw en dat gaat hartstikke goed.  Meer kan ik er niet over zeggen.’

Volledig soeverein met Iceye

Met de SAR-satellieten is Nederland ‘volledig soeverein’, zegt Elstak. Andere landen kunnen de satellieten niet aflezen. Ze sturen hun verzamelde gegevens exclusief door naar systemen op de grond, die door Nederlandse defensiemedewerkers worden bediend. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om beelden van Iceye te kopen. Het bedrijf heeft in totaal 76 SAR-satellieten gelanceerd, de grootste vloot van dit type hoogwaardige satellieten ter wereld, aldus Elstak. Daarvan is een aanzienlijk deel van het bedrijf zelf. De beelden die deze eigen satellieten opleveren, kunnen commerciële partijen en overheden kopen. Nederland tekende ook al een intentieverklaring met Polen en Finland over het gebruik van de Iceye-satellieten, om de monitor- en intelligentiecapaciteiten te verbeteren.

Behalve de operationele satellieten van Iceye lanceerde Defensie al eerder experimentele satellieten: in juni 2021 de eerste nanosatelliet voor het verzamelen van radiocommunicatie, genaamd BRIK-II, en in januari 2023, samen met Noorwegen, twee kleine satellieten: de Birkeland en de Huygens.

Daarnaast loopt bij Defensie momenteel het project Pami-1. Een cluster van Nederlandse bedrijven, waaronder VDL, FSO Instruments en Axient Systems, ontwerpt en bouwt een eigen satelliet op basis van lasercommunicatie. Die moet in 2028 klaar zijn voor lancering. Volgens Defensie moeten uiteindelijk tientallen Nederlandse satellieten de ruimte in. Over het precieze kostenplaatje doet het ministerie geen uitspraken. Ruimtevaart is een van de speerpunten van het defensie-industrieel beleid van dit kabinet.

 

Bij 12. 969 dollar per gesneuvelde Rus, las staatssecretaris Boswijk. Toen kwamen er toch ook vragen op

Nederlands Dagblad, 22 augustus 2026, https://archive.ph/orERI#selection-1951.0-2361.125

Wat als technologie op het slagveld steeds vaker meebeslist over leven en dood? In een Oekraïense commandopost zag staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) hoe kunstmatige intelligentie drones hielp hun vernietigende werk te doen. Dat maakte grote indruk. ‘Die twee uur onder de grond hebben mij veranderd.’

In het oosten van Oekraïne daalt Derk Boswijk af in een verborgen commandopost. In theorie wist hij het al, maar nu ziet de Nederlandse staatssecretaris van Defensie met eigen ogen hoe dodelijk moderne oorlogvoering is. Ondergronds stapt Boswijk geen simpele bunker binnen, maar een kantoor met computers en flatscreens. Robert ‘Magyar’ Brovdi, commandant van de Oekraïense onbemande strijdkrachten, laat via de schermen zien hoe Oekraïense troepen met uitsluitend grondrobots en drones een Russische stelling heroveren.

Boswijk kijkt toe hoe die robots en drones via kunstmatige intelligentie (AI) doelen identificeren en de kans op succes berekenen. En ook hoe AI bijhoudt hoeveel munitie wordt verbruikt en welke drone het beste presteert. Op een ander scherm worden de kosten per gedode Russische militair genoteerd: 969 Amerikaanse dollar.

En dan is er nog die monitor die telt hoeveel Russische militairen worden uitgeschakeld. In de twee uur dat Boswijk in de commandopost verblijft, ziet hij het cijfer oplopen van 140 naar 211 slachtoffers.

Glijdende schaal

‘Die twee uur onder de grond hebben mij veranderd’, zegt Boswijk nu, enkele weken na zijn bezoek. Want in die Oekraïense commandopost streden twee emoties om voorrang. 

‘Enerzijds vond ik alles wat ik zag als staatssecretaris van Defensie super indrukwekkend. Dat moeten wij ook hebben, dacht ik. Maar als mens vroeg ik me af of deze manier van oorlogvoering geen glijdende schaal is. Reduceren we militairen niet tot data of een dollarteken?’

Precies over dit dilemma sprak Boswijk donderdagavond in Rome. Hij was er op het jaarcongres van een internationaal netwerk van katholieke wetgevers en beleidsmakers. Na afloop sprak hij met diverse congresgangers over het dilemma. Met Europeanen, maar bijvoorbeeld ook met Afrikanen. ‘En met vertegenwoordigers uit het Witte Huis’, vertelt Boswijk. ‘Dit bewijst dat iedereen worstelt met de inzet van AI, ook omdat militaire AI zich de komende jaren nog eens zal blijven verbeteren.’

AI maakt wapens mogelijk die zonder mensen beslissen wie op het slagveld moet worden uitgeschakeld. Waarnemend minister Oleksandr Bornyakov heeft gezegd dat de hoogste prioriteit van Oekraïne ligt bij de ontwikkeling van autonome wapens. Heeft u ze in actie gezien?

‘In het openbaar wordt daarover niets gedeeld, maar AI biedt inderdaad de mogelijkheid om wapensystemen zelfstandig te laten opereren. Op het slagveld in Oekraïne gaan de ontwikkelingen op dit punt razendsnel. Vier jaar geleden stuurden wij wapens naar Oekraïne, waarover de Oekraïners nu zeggen: bedankt, maar we hebben ze niet meer nodig.’

Hoe zorgwekkend is deze snelle ontwikkeling gezien de destructieve kracht van militaire AI?

‘Het is enorm ingewikkeld, maar wat mij toch hoop geeft, is een bezoek aan een Oekraïense onderneming die systemen bouwt voor battle management (software die grote hoeveelheden, door AI verzamelde data omzet in bruikbare informatie voor gevechtseenheden, red.). Bij dat bedrijf zei men zelf dat het gebruik van de modernste technologie altijd gepaard moet gaan met een vorm van menselijke controle.’

Essentieel in de discussie is de rol van de mens. Het humanitair oorlogsrecht bepaalt dat commandanten op het slagveld verantwoordelijk zijn. Tegelijk heeft AI de tijd tussen het vinden en het bestoken van doelen teruggebracht tot seconden. Maar welke commandant neemt in twintig seconden een verantwoord besluit tussen leven en dood?

‘Dit is dus een van de lastigste discussies op dit moment. Zelf maak ik onderscheid tussen een aanvallende en een defensieve actie. Als defensieve partij kun je bepalen dat bij een aanval mensen een belangrijke rol spelen, maar dat een machine het overneemt als op het allerlaatste moment een inkomend projectiel moet worden onderschept. In zo’n geval kun je een andere afweging maken dan wanneer je zelf ergens ingrijpt. Dit is de discussie die we moeten voeren. De uitdaging is om AI op een legitieme manier in het militaire domein te integreren, zonder militairen te onthouden wat ze nodig hebben.’

Kunstmatige intelligentie in de krijgsmacht is voor u dus niet taboe, ondanks de morele dilemma’s?

‘Nee. We hebben altijd te maken gehad met innovaties, ook in het militaire domein. Wel onderscheidt AI zich van andere militaire vernieuwingen: ze verandert de snelheid van oorlogvoering en de betrokkenheid van mensen radicaal.

Tegelijk hebben we in deze tijd van reële dreigingen de modernste technologie nodig voor onze verdediging. Bovendien, wanneer je vijand weet dat je goed bent voorbereid, haalt hij het niet in zijn hoofd om jou aan te vallen. Kunstmatige intelligentie uitsluiten vind ik naïef en onverantwoord, omdat hiermee de mogelijkheid wordt gecreëerd om doelen beter te identificeren en burgers beter te beschermen. Ik vind het veelzeggend hoe relatief eenvoudig Oekraïense drone-eenheden in oefeningen legers uit NAVO-landen verslaan.’

In uw toespraak zei u dat militaire AI nog sneller, nog nauwkeuriger en nog krachtiger zal worden. Als christelijke politicus kent u de term ‘rechtvaardige oorlog’: militaire inzet moet altijd aan morele grenzen zijn gebonden. Kan een oorlog nog rechtvaardig zijn nu AI conventionele wapens dodelijker maakt dan ooit?

‘Ik zie de bezwaren. Ik geef toe dat AI bijvoorbeeld militaire doelen verkeerd kan identificeren, met alle vreselijke gevolgen van dien. Of dat AI situaties kan laten escaleren. Maar eerlijk gezegd denk ik dat AI-wapensystemen die volgens onze waarden en normen zijn geprogrammeerd, juist kunnen bijdragen aan het handhaven van het internationaal recht.’

Welke normen en waarden? In Rome wees u uw gehoor erop dat God de mens heeft gemaakt ‘naar Zijn beeld’. En u citeerde ‘U doorgrondt en kent mij’ uit Psalm 139. Waarom zijn deze teksten belangrijk in het debat over militaire AI?

‘Omdat in mijn visie de vraag centraal moet staan: wat is een mens? Menselijke waardigheid wordt niet verdiend, verleend of berekend. Die kan ook niet worden gemeten aan de hand van productiviteit, intelligentie, schoonheid of nut. Ze bestaat omdat ieder mens zijn Schepper weerspiegelt.

Zelfs onze vijand is menselijk. Dus dan is de vraag: hoe behouden en beschermen we onze menselijkheid bij het gebruik van militaire AI?

Algoritmen hebben geen geweten en voelen ook geen twijfel, verantwoordelijkheid of genade. Daarom is het niet alleen riskant om beslissingen over leven of dood aan machines toe te vertrouwen zonder menselijk handelen, maar ook onacceptabel. Militaire AI is niet in de eerste plaats een technologische, maar een morele uitdaging.’

Internationaal wordt gesproken over regelgeving om militair gebruik van kunstmatige intelligentie te begrenzen. Gaat dat lukken? 

‘Wetgeving loopt altijd achter op techniek en innovatie. Maar dit kan wat mij betreft nooit een excuus zijn om dan maar niet om tafel te gaan zitten, ook niet als er staten zijn die geen problemen zien in het gebruik van AI-wapensystemen. 

Gelukkig praten veel landen van alle continenten mee over regels voor militaire AI. Nederland neemt als land van internationaal recht daarbij graag het voortouw. We worstelen allemaal met hetzelfde dilemma – dat merkte ik ook aan de reacties op mijn toespraak. Dat stemt me hoopvol dat we internationaal afspraken kunnen maken.’

Is AI op het slagveld inhumaan?

Kunstmatige intelligentie (AI) kan sneller dan mensen informatie analyseren, patronen ontdekken en aanbevelingen doen. Dat maakt AI populair om op het slagveld bijvoorbeeld inlichtingen over vijandelijke doelen te analyseren en drones doeltreffender te maken.

In de praktijk gaat de inzet echter ook gepaard met fouten. Zo wijten experts de dodelijke Amerikaanse aanval op de Iraanse Shajareh Tayyiba-meisjesschool in februari aan het gebruik van kunstmatige intelligentie.

In internationaal verband wordt, mede op initiatief van Nederland, gesproken over het reguleren van militaire AI. Niet alleen om bijvoorbeeld fouten te minimaliseren, maar ook om te voorkomen dat wapens autonoom (zonder tussenkomst van mensen) beslissen over leven en dood. In november vindt in Genève een bijeenkomst plaats over het Verdrag inzake bepaalde conventionele wapens (CCW). Dan ligt de vraag op tafel of het uitgebreid moet worden met een overeenkomst over autonome AI-wapensystemen.

Boswijk op audiëntie bij de paus

In Rome sprak staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) donderdag op de zeventiende jaarvergadering van het International Catholic Legislators Network (ICLN) over kunstmatige intelligentie in het militaire domein. Dit rooms-katholieke netwerk richt zich op de scholing en ondersteuning van christenen in publieke functies. Vrijdagmorgen ging de CDA-staatssecretaris, die van protestantse huize is en lid is van een behoudende Gereformeerde Bondsgemeente in Kockengen, met alle deelnemers van de conferentie op audiëntie bij paus Leo XIV. Na een korte individuele kennismaking met de kerkvorst woonde de groep de mis bij in de Sint-Pietersbasiliek in Vaticaanstad.

 

Bij 13. Waarom de ‘vrijheidsbijdrage’ van het kabinet-Jetten nu al omstreden is

Trouw, 23 augustus 2026, https://archive.ph/YPyAH#selection-1241.0-1453.490

Eigenlijk niemand vindt het een goed idee om de hogere defensie-uitgaven vooral te laten betalen door werkenden met een laag of middeninkomen. Maar het kabinet moet het geld voor defensie ergens vandaan halen.

De drie coalitiepartijen D66, VVD en CDA beloofden vorig jaar in verkiezingstijd alledrie dat de belasting op arbeid omlaag moest, omdat ‘werken moet lonen’. Tot grote verbazing van de oppositie en economen besloten ze in het coalitieakkoord de inkomstenbelasting toch iets te verhogen.

De verhoging was voor een goed doel, zo verdedigde CDA-leider Henri Bontenbal de maatregel. In het CDA-verkiezingsprogramma stond immers dat er een ‘vrijheidsbijdrage’ moest komen als prijs voor vrijheid. “Ik wil eerlijk zijn”, hield hij de CDA-leden voor over het coalitieakkoord. “Dit akkoord is niet vrijblijvend. We maken moeilijke keuzes die iets van ons allemaal vragen. We vragen een vrijheidsbijdrage om defensie te financieren.”

Bevriezing van inflatiecorrectie

Inmiddels zoekt minister Eelco Heinen (VVD) van Financiën naarstig naar een alternatief. Want de coalitie lijkt zich te hebben verslikt in de vormgeving van die bijdrage. Het kabinet wilde het belastingtarief niet officieel verhogen, maar besloot tot bevriezing van de jaarlijkse inflatiecorrectie. Wie zijn salaris straks ziet stijgen, komt hierdoor sneller in een hogere belastingschijf terecht, en houdt dus netto minder inkomen over. Dit moet de Schatkist vanaf 2028 jaarlijks 3,4 miljard euro opleveren.

Ook bedrijven moeten meebetalen aan de vrijheidsbijdrage. Zij moeten vanaf 2028 zo’n 1,7 miljard extra betalen via een hogere Aof-premie. Dat is de werkgeverspremie voor arbeidsongeschiktheid. Deze premie is echter al jaren fors hoger dan er aan uitkeringen wordt uitgekeerd. Opeenvolgende kabinetten gebruiken de premie inmiddels zelfs voor andere overheidsuitgaven, tot ongenoegen van werkgevers. Een groep ondernemers stapte vorig jaar zelfs met een massaclaim naar de rechter om dit aan te vechten. Werkgeversorganisatie VNO-NCW keert zich nu ook tegen deze Aof-verhoging.

Nieuwe belasting invoeren lukt niet

Dat het kabinet-Jetten uitgerekend deze twee rekenknoppen wilde inzetten, is geen toeval. Fiscaal gezien was er geen andere mogelijkheid. Al ruim tien jaar lopen fiscale wensen vast op de verouderde ICT-systemen van de Belastingdienst. Een nieuwe belasting invoeren kost jaren, terwijl het geld voor defensie nú nodig is. Dit was kortom de ‘snelste’ manier om gegarandeerd miljarden binnen te halen.

Er klinkt echter harde kritiek. Niet alleen van sociale partners, maar ook van De Nederlandsche Bank (DNB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Het IMF waarschuwde dat een hogere belasting op arbeid de krapte op de arbeidsmarkt juist verergert, en de loonkosten opjaagt. Ook DNB dringt erop aan om arbeid te ontzien en lasten te verschuiven naar consumptie of vermogen.

Eerlijk delen is het niet

Vakbond FNV berekende dat de rekening ook nog eens ongelijk uitpakt. Door het niet-indexeren van de belastingschijven leveren verpleegkundigen, onderwijzers en agenten relatief meer koopkracht in dan hoge inkomens. En fiscalisten waarschuwen dat werkgevers de hogere Aof-premie afwentelen op werknemers, door minder loonsverhoging te geven. Zo blijft er weinig over van het idee dat iedereen eerlijk bijdraagt aan onze veiligheid.

Tijdens het debat over de regeringsverklaring riep de Kamer via een motie van Volt het kabinet op om voor Prinsjesdag met alternatieve financiering te komen. Dat wordt voor het minderheidskabinet nog een fiscaal én politiek dilemma. Minister Heinen zoekt de miljarden nu elders: dat kan bijvoorbeeld via bezuinigingen, een hogere btw op consumptie, het schrappen van inefficiënte fiscale regelingen of een hogere vermogensbelasting. Maar al die opties liggen in de politiek net zo gevoelig.