Nee, officieel niet. Toen de opkomstplicht nog bestond en je dus actief in dienst moest kon je een beroep doen op de Wet gewetensbezwaren militaire dienst als je principiële bezwaren hebt tegen geweld en het doden van medemensen. Als je gewetensbezwaar door een commissie erkend werd kon je een vervangende civiele dienstplicht vervullen. Mensen die om andere (politieke) redenen niet in dienst wilden konden geen beroep doen op een gewetensbezwaar. 

Zolang de opkomstplicht niet van kracht is kun je geen beroep doen op die Wet gewetensbezwaren. Als je in reactie op de dienstplichtbrief laat weten dat je nu al wil aangeven dat je nooit in dienst wilt krijg je antwoord dat dat nu niet kan. Als de opkomstplicht weer wordt ingesteld kan dit wel weer. Ook al wordt het niet erkend het kan wel zin hebben om nu al bezwaar te maken, zie ook deze brochure.

Defensie gebruikt deze enquête om gericht jongeren te kunnen werven en om een bestand op te bouwen met informatie over interesses en talenten van jongeren. Dit hoort nadrukkelijk bij het huidige beleid om het leger uit te breiden, veel meer wapens te kopen en de samenleving voor te bereiden op oorlog. Dit is een koers die alleen maar leidt tot meer geweld en meer gevaren en die nooit vrede en rechtvaardigheid zal brengen. Door de enquête in te vullen doe je mee met dit beleid van escalatie en oorlogsvoorbereiding. 

Defensie werft graag jongeren met beloftes over bijvoorbeeld het betalen van niet-militaire opleidingen of het behalen van je rijbewijs. Daarnaast word je wijs gemaakt dat je je inzet voor vrede en veiligheid. Veel militairen die daadwerkelijk op missie gaan en in gevechtssituaties belanden krijgen na afloop te maken met mentale klachten, zoals PTSS en trauma’s. 

De regering is bovendien van plan met nieuwe wetgeving Defensie de mogelijkheid te geven arbeidsrechten opzij te schuiven, ook in vredestijd. Defensie kan dan bijvoorbeeld militairen en burgerpersoneel gedwongen overplaatsen of verplichten ‘s nachts te werken, toeslagen niet meer uitbetalen en veiligheidsnormen negeren. 

De Nieuwe Vredesbeweging is een samenwerking van ruim twintig organisaties die zich inzetten voor vrede en ontwapening. Meer informatie en waar we voor staan vind je hier.

Nee, invullen van de enquête gebeurt op dit moment op vrijwillige basis. Je hoeft niet deel te nemen en er zijn geen (juridische) gevolgen als je niet meedoet. Doe je wel mee dan verstrek je persoonlijke informatie aan Defensie. Defensie wil die informatie gebruiken om gericht jongeren te kunnen werven. Als dit onvoldoende lukt wordt het invullen van een enquête later mogelijk wel verplicht gesteld. 

De dienstplicht bestaat nog steeds, sinds 2020 niet alleen meer voor jongens, maar voor alle genders. Iedereen die 18 wordt wordt dan ook ingeschreven als dienstplichtige. De zogenaamde ‘opkomstplicht’ is echter afgeschaft. Je wordt dus niet opgeroepen om daadwerkelijk voor een keuring te komen en in het leger te gaan. 

De laatste jaren pleiten diverse politieke partijen ervoor de opkomstplicht weer te activeren en de dienstplicht dus weer daadwerkelijk uit te gaan voeren. Hier zijn echter geen concrete plannen voor, en Defensie zelf heeft al laten weten een nieuwe dienstplicht niet te zien zitten. De krijgsmacht wil wel veel nieuwe militairen werven. Als dat onvoldoende lukt kan er wel meer druk op jongeren uitgeoefend gaan worden om soldaat te worden.

Er zijn veel diverse, persoonlijke redenen waarom mensen dienst willen weigeren of nu niet bij Defensie willen werken, zoals: 

geen geweld willen plegen, andere mensen niet willen doden; 

niet willen meewerken aan oorlog en militair geweld; 

niet willen vechten voor een staat; 

niet willen meewerken aan militair beleid ten koste van de rest van de wereld, het klimaat en de aarde; 

geen orders en bevelen willen opvolgen; 

religieuze of andere levensbeschouwelijke redenen; 

niet dood of gewond willen raken of trauma’s willen oplopen. 

Wij denken dat gebruik van geweld geen oplossing kan zijn voor internationale problemen en dat het huidige beleid van oorlogsvoorbereiding, meer militaire uitgaven en het uitbreiden van het leger niet de juiste weg is. Wij staan voor dialoog en de-escalatie, voor het beschermen van mensenrechten, het bevorderen van internationale rechtvaardigheid en het handhaven van het internationaal recht.

De regering doet net alsof het Nederlandse leger jarenlang verwaarloosd is en zaait angst over de dreiging van Rusland. Feitelijk gezien klopt hier niets van. De militaire uitgaven en kracht van de NAVO en de Europese Unie zijn al vele malen hoger dan de Russische uitgaven. NAVO-landen zijn verantwoordelijk voor 55% van de wereldwijde militaire budgetten. Het lukt Rusland, dat de wapenproductie nu tot het uiterste opgevoerd heeft, al drie jaar niet om Oekraïne te veroveren. Rusland moet uiteraard zo snel mogelijk zijn troepen terugtrekken uit Oekraïne en stoppen met dreigende taal tegen andere buurlanden, maar er is geen sprake van een serieuze dreiging naar EU- en NAVO-landen. We denken bovendien dat grotere legers en een wapenwedloop niet zullen bijdragen aan het voorkomen van oorlog. Een oorlog voorkom je niet door die voor te bereiden maar door je in te zetten voor vrede, dialoog, ontwapening en rechtvaardigheid.