- Oorlog tegen Iran opgeschort
Of het nu komt omdat ‘de relevante doelen’ in Iran op zijn, of omdat de Amerikaanse bommen op zijn, of omdat de olieprijs weer boven de 100 dollar per vat was gekomen, de Amerikaanse bombardementscampagen is opgeschort. Oman dat aan de overkant van Iran aan de Straat van Hormoez ligt, is actief aan het bemiddelen. Zie 4.
Daarmee is een van de uitputtingsoorlogen waarover ik afgelopen vrijdag op het Spui in Amsterdam een praatje hield ‘on hold’ gezet. De Zomer van de uitputtingsoorlogen, zie 3.
De oorlog in Oekraïne en Rusland gaat nog met alle geweld door. Zie 5.
Toch lijkt er dit weekend een kleine kentering plaats te vinden in de berichtgeving over die oorlog in Oekraïne. Maar twee artikelen hierover als ondersteuning van deze stelling, maar er zijn er meer. Vanochtend een opinie-artikel in de Volkskrant waarin gewezen wordt op het gevaar van de honderdduizenden soldaten die na de oorlog als PTSS-Rambo’s in eigen land een plaats moeten zien te verwerven. Zie 6.
Afgelopen zaterdag in NRC een onthullend interview met een de jonge Duitse onderzoeker die moeilijk van pacifisme of internationaal socialisme verdacht kan worden. Hij meldt niet alleen meldt dat er een revolutie gaande is in rakettechnologie, maar vooral dat Rusland effectief bombardeert tegen de Oekraïense wapenindustrie. Daarmee witte de krant het Russische narratief. De interviewers konden het bijna niet geloven, maar schreven het toch op. Zie 8.
Duitsland is exporteert volop wapens naar Israël. Voor een recordbedrag. Zie 7.
Een van de militaire lessen uit de huidige oorlogen is dat de Reaper-drone die ook kan bombarderen, kwetsbaar is voor luchtafweer. Zoals bleek uit de grote verliezen in de oorlog in Iran. Nederland heeft ze ook gekocht, was dat een miskoop? Neeuh, aldus de T. Zie 9.
Frans bedrijf koopt torpedo’s bij Nederlandse defensie-industrie. Zie 10.
De ontwikkelingen van 26 juli 2026 aan het front in Oekraïne volgens het ISW via de link
https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-july-26-2026/. Dit zijn hun hoofdconclusies:
- The Russian Navy is forming unmanned systems regiments, likely in part to protect Russian vessels from intensified Ukrainian strikes against Russian naval assets in the Black and Azov seas.
- Russian President Vladimir Putin used Russia’s Navy Day to project strength while reinforcing expansive territorial claims beyond Ukraine.
- A Romanian F-16 fighter jet intercepted an unidentified drone in Romanian airspace on July 26 for the third time in three days.
- Russia launched one Kh-59/69 cruise missile, seven Iskander-M/S-400 ballistic missiles, and 136 drones against Ukraine overnight on July 25 to 26.
- Neither Russian nor Ukrainian forces made confirmed advances on July 26.
- Herhaalbericht; MAANDAG 3 augustus 2026; Stille tocht en blokkade vliegbasis Volkel
In stilte lopen we maandag 3 augustus de 2,7 km van de kerk in Volkel naar de hoofdpoort van de luchtmachtbasis om daar als om 12 uur het luchtalarm afgaat 81 minuten de poort te blokkeren: één minuut voor elk jaar sinds op 6 en 9 augustus 1945 de bommen op Hiroshima en Nagasaki werden afgeworpen. Je kan hier klikken voor het Signal groepje voor deze actie. Zo kun je je ook opgeven voor de bus van Theaterstraat die vanaf Amsterdam station Blijmer-Arena via station Den Bosch naar Volkel en terug rijdt. Opgeven voor de bus kan ook door een mailtje te sturen aan noelhuis@antenna.nl.
Zie voor verdere informatie en aanmelding https://noelhuis.nl/stille-tocht-en-blokkade/
- Een zomer van uitputtingsoorlogen
Min kijk op de oorlog in Oekraïne op vrijdag 24 juli. ‘Vandaag is de oorlog in Oekraïne vier jaar en vijf maanden oud. Het leed is onoverzienbaar en groeit zelfs, maar zoals gevreesd toen ik de laatste keer dat ik hier was, op 24 maart, en een drietal scenario’s schetste, ging de oorlog in Oekraïne het hele voorjaar door.
Vandaag en op afzienbare termijn is er geen eind in zicht. Datzelfde geldt voor de oorlog in Iran. Daarmee zijn we in twee uitputtingsoorlogen terecht gekomen. Daar komt nog bij dat de genocide in Gaza ook een uitputtende niet te stoppen vernietigingsoorlog is gebleken. Tot nu. Daar staan we hier nu niet bij stil, hoe veel invloed het heeft op de Nederlandse politiek en de Nederlandse maatschappij. Zoals altijd ligt in deze update de nadruk op de oorlog in Oekraïne. Maar eerst sta ik even stil bij de uitputtingsoorlog met Iran en de binnenlandse strijd in de VS. Dat waren op 24 maart ook twee onderwerpen die ik toen relevant achtte en die aan belang hebben gewonnen. Zie verder de hele tekst via https://www.stopdeoorlogamsterdam.nl/een-zomer-van-uitputtingsoorlogen.html
- US pauses Iran strikes as Oman pursues Hormuz transit deal
Financial Times, 27 juli 2026, ‘The US paused strikes on Iran for a second consecutive night as mediators sought to prevent the warring parties returning to full-blown war following two weeks of escalatory tit-for-tat attacks.’ Zie verder of https://archive.ph/bHLU2 (zie ook Top U.S. military commander in Middle East advised halting Hormuz bombing, Axios, 27 juli 2026, https://www.axios.com/2026/07/26/hormuz-bombing-pause-trump-iran en Oil prices fall as Iran and US pause strikes over Strait of Hormuz tensions, FT, 27 juli 2026, https://archive.ph/fhjmX)
- Russia and Ukraine trade attacks, killing 10, including child in Chernihiv
Al Jazeera, 27 juli 2026, ‘Russian forces have killed at least six people in Ukraine, according to officials, after launching ballistic missile attacks on the capital, Kyiv, and strikes on other regions, including a supermarket in the northern city of Chernihiv.’ ZIe verder of https://www.aljazeera.com/news/2026/7/27/russia-and-ukraine-trade-attacks-killing-10-including-child-in-chernihiv.
- Opinie: Na het slagveld begint de strijd voor Oekraïense soldaten pas echt
Volkskrant.nl, Sergey Maidukov is schrijver in Kyiv. 26 juli 2026, ‘Terwijl de discussies zich steeds meer richten op de vraag hoe en wanneer de gevechten in Oekraïne zullen eindigen, krijgt de vraag wat er daarna komt veel minder aandacht. Maar geweld verdwijnt niet op het moment dat de wapens zwijgen.’ Zie verder of https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-na-het-slagveld-begint-de-strijd-voor-oekraiense-soldaten-pas-echt~bed7e9d9/ of https://archive.ph/xhBnt.
- German arms export licences for Israel surge with focus on sub project
Al Jazeera, 27 juli 2026, ‘Germany has approved almost 800 million euros ($913m) in arms export licences to Israel in the first five months of 2026, more than in the previous 20 months combined, the government in Berlin has confirmed.’ Zie verder of https://www.aljazeera.com/news/2026/7/27/german-arms-export-licences-for-israel-surge-with-focus-on-sub-project.
- Het beste wat je tegen ballistische raketten kunt doen is terugslaan’
NRC, 25 juli 2026, Over de militair-technologische raketrevolutie en het feit dat Rusland zijn bombardementen (succesvol) richt op de Oekraïense wapenindustrie. Zie verder of https://archive.ph/CRtRF#selection-1221.3-5339.16.
- Koopt Nederland met Reaper-drones een kat in de zak? Peperduur, maar massaal neergehaald in Iran
De Telegraaf, 26 juli 2026, ‘Nog een paar laatste tests en de Nederlandse Reaper drones zijn klaar om te worden uitgerust met raketten en bommen. Binnenkort ontvangt Nederland nog vier extra exemplaren van dit onbemande militaire vliegtuig, waarmee het totaal op acht komt. Maar was het wel zo’n verstandige aankoop? De Iraanse luchtafweer schoot de laatste maanden Reapers bij bosjes uit de lucht.’ Zie verder of https://archive.ph/En3Xy.
- Franse Naval breidt samenwerking met Nederlandse defensiebedrijven uit voor bouw torpedo’s
BNR, 26 juli 2026, ‘De Franse Naval Group breidt de samenwerking met Nederlandse bedrijven uit van de bouw van onderzeeboten naar de productie van torpedo’s voor deze schepen.’ Zie verder of https://www.bnr.nl/nieuws/ondernemen-werk/10606964/franse-naval-breidt-samenwerking-met-nederlandse-defensiebedrijven-uit-voor-bouw-torpedos
Colofon:
Vredespolitiek verschijnt elke werkdag en wordt samengesteld door Guido van Leemput met dagelijkse medewerking van Kees Kalkman en diverse los-vaste tipgevers.
Voor meer berichten, met name over bewapening, als deze zie ook Vredessite.nl; https://vredessite.nl/index.php.
Bij 4. US pauses Iran strikes as Oman pursues Hormuz transit deal
Financial Times, 27 juli 2026, https://archive.ph/bHLU2 (zie ook Top U.S. military commander in Middle East advised halting Hormuz bombing, Axios, 27 juli 2026, https://www.axios.com/2026/07/26/hormuz-bombing-pause-trump-iran en Oil prices fall as Iran and US pause strikes over Strait of Hormuz tensions, FT, 27 juli 2026, https://archive.ph/fhjmX)
The top U.S. military commander in the Middle East, Adm. Brad Cooper, recommended stopping the bombing campaign around the Strait of Hormuz because it has reached the limit of its effectiveness, according to two sources with knowledge of his position.
The US paused strikes on Iran for a second consecutive night as mediators sought to prevent the warring parties returning to full-blown war following two weeks of escalatory tit-for-tat attacks.
The US military has not reported any air strikes against Iran since launching attacks overnight on Thursday, while Iranian forces have not mounted any assaults on American bases in the region since Friday.
The hostilities were the most intense since the warring parties agreed to a ceasefire in April. The fighting pushed oil prices to $100 a barrel this week for the first time in two months as the fighting upended an interim deal that the US and Iran signed last month to reopen the strait and extend the truce.
The US military said on Saturday that its naval blockade on Iranian ports remained in place. But the pause has coincided with an Omani delegation spending Friday and Saturday in Tehran in a bid to reach a provisional arrangement with Iran to manage the transit of shipping through the Strait of Hormuz, which has become the key battleground of the conflict.
Mike Waltz, the US ambassador to the UN, said US President Donald Trump was “giving the talks some space” before deciding whether to resume strikes.
“Talks are ongoing. They’re happening at every level from the more technical aspect of it, all the way to the highest levels,” Waltz told NBC’s Meet the Press on Sunday.
The negotiations have focused on how much shipping should be directed through a so-called southern corridor in the strait along the Omani coast and how much should transit through Iranian waters, people briefed on the talks said.
The hope is that an agreement, if reached, would allow ships to resume transiting the strait, which would then create the conditions for the US and Iran to return to talks on a final settlement to end the war. A diplomat briefed on the Omani-Iran negotiations said they were “moving in the right direction” and “ongoing”.
Iran’s foreign ministry spokesperson Esmaeil Baghaei said the Omani delegation left Tehran on Saturday, while describing the talks as “constructive” and saying some “progress” had been made.
“Several rounds of talks were held between Iran and Oman at the level of deputy foreign ministers on Friday and Saturday,” he told local media on Sunday. “The two sides exchanged views on shared principles and operational mechanisms for the management of safe transit through the Strait of Hormuz, while respecting the sovereign rights of the two littoral states.”
However, Baghaei said there was no change in “the status of traffic through the strait”, which Iran declared it had closed during the latest escalation. He said talks were continuing.
Steven Cheung, White House communications director, said Trump “continues to retain all options if Iran continues terrorist activities in the Strait of Hormuz or against allies”.
The flare-up had erupted as the US and Iran battled for control of the strait, through which about a fifth of the world’s oil and gas passed before the war.
The two parties had signed a memorandum of understanding on June 17 that extended the April ceasefire by 60 days, during which Iran would gradually reopen the strait without charging ships fees. The MoU also laid out a framework for talks on a final settlement, including a deal on Iran’s nuclear programme.
The diplomatic process broke down after Iran began to attack ships that attempted to transit the strait along Oman’s coast — the route known as the southern corridor, where the US can provide air cover.
Tehran, which has sought to maintain control of the waterway, said that it was an “unauthorised” channel that violated the MoU.
The US responded by striking southern Iran, including targeting infrastructure such as bridges and ports. It also reimposed a naval blockade on Iranian ports and revoked a waiver that allowed Iran to sell oil.
Iran retaliated by firing barrages of missiles at US bases in Bahrain, Kuwait, Jordan, Saudi Arabia and Qatar. Two American soldiers were killed in an Iranian missile attack on a base in Jordan and a third is believed to have died in the assault. Another US serviceman was killed while trying to detonate an Iranian drone in northern Iraq.
Trump warned on Thursday that he was “considering a massive attack. Bigger than ever before. I am close to making a decision. We are all set for it.”
On Friday, he said the US and Iran were in talks to negotiate an end to their conflict but repeated that he did not think Tehran was ready for a deal.
Waltz on Sunday denied reports in the New York Times that Trump had held fire due to low supplies of missile interceptors.
“The US military, and I’ve verified this every which way, has everything that it needs to conduct this campaign as effectively as it needs to be,” he told NBC, though he acknowledged that a lot of the US military’s stockpiles were depleted due to the war in Ukraine.
Bij 5. Russia and Ukraine trade attacks, killing 10, including child in Chernihiv
Al Jazeera, 27 juli 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/7/27/russia-and-ukraine-trade-attacks-killing-10-including-child-in-chernihiv
Kyiv says Russian strikes killed six, including a child at a supermarket, as Moscow says Ukrainian strikes killed four.
Russian forces have killed at least six people in Ukraine, according to officials, after launching ballistic missile attacks on the capital, Kyiv, and strikes on other regions, including a supermarket in the northern city of Chernihiv.
The attacks on Sunday came as Russian officials said that Moscow-occupied areas of Ukraine had also come under fire, with four people killed in a Ukrainian drone strike on the occupied city of Horlivka.
Ukraine’s air force said Russia had launched seven ballistic missiles and 136 drones at Ukraine overnight. Kyiv, Chernihiv, Zaporizhzhia and Kharkiv cities were all hit.
In northern Chernihiv, officials said a Russian drone hit a supermarket, killing two people, including a nine-year-old girl, and wounding 25 others.
Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy described the attack as a “deeply cynical drone strike on an ordinary supermarket”.
In the eastern city of Kharkiv, one person was killed and 16 others required medical attention after a daytime drone attack, the local mayor said.
“This is deliberate Russian terror with absolutely no military justification,” Zelenskyy said.
Separately, Regional Governor Ivan Fedorov said a glide bomb attack killed one person and wounded six in the southern city of Zaporizhzhia, which has been under heavy bombardment in recent months.
In Kyiv, Mayor Vitali Klitschko said one blaze had broken out on the seventh and eighth floors of a multistorey apartment block in a central district after the overnight missile attack. Three people were wounded in the capital, and images released by the state emergency services showed vehicles in flames.
In Sloviansk, one of several targets of Russia’s slow advance through eastern Ukraine’s Donetsk region, the national oil and gas company Naftogaz said two of its employees died in a Russian attack while trying to help residents affected by an earlier strike.
In Horlivka, a city in the Russian-occupied part of the Donetsk region, Russian-installed Mayor Ivan Prikhodko said four civilians had been killed in a Ukrainian drone strike. Prikhodko later said a Ukrainian drone hit an emergency vehicle, injuring three medics and another resident.
At least 12 people, including two children, were also hurt in a Ukrainian drone attack on Belgorod, a Russian city close to the Ukrainian border, Russian authorities reported.
The attacks came a day after Moscow said a Ukrainian strike on a Russian-occupied town on the Azov Sea killed 12 people.
Both Moscow and Kyiv deny targeting civilians in the war that started with Russia’s full-scale invasion of its neighbour in February 2022. But civilian casualty rates have climbed sharply in 2026 in both Russia and Ukraine, according to the United Nations.
Analysts say this is because of the growing use of short-range drones, glide bombs, and intensified strikes on infrastructure in both Russia and Ukraine.
UN officials say 1,396 civilians have been killed and 7,978 wounded in Ukraine in the first six months of 2026. In Russia, 250 civilians have been killed and 1,596 injured.
United States-led talks on ending fighting have stalled. The Kremlin occupies swaths of eastern and southern Ukraine and has repeatedly said it intends to seize the rest of eastern Ukraine by force.
Bij 6. Opinie: Na het slagveld begint de strijd voor Oekraïense soldaten pas echt
Volkskrant.nl, Sergey Maidukov is schrijver in Kyiv. 26 juli 2026, https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-na-het-slagveld-begint-de-strijd-voor-oekraiense-soldaten-pas-echt~bed7e9d9/ of https://archive.ph/xhBnt
Terwijl de discussies zich steeds meer richten op de vraag hoe en wanneer de gevechten in Oekraïne zullen eindigen, krijgt de vraag wat er daarna komt veel minder aandacht. Maar geweld verdwijnt niet op het moment dat de wapens zwijgen.
Ik zag mijn eerste oorlogsveteraan lang voordat illegale kopieën van de Amerikaanse film First Blood de uiteenvallende Sovjet-Unie bereikten. Het gebeurde midden op een stadsplein, waar politieagenten probeerden een dronken man te arresteren. Hij rukte een pistool uit de handen van een van hen, loste meerdere schoten in de lucht en schreeuwde dat niemand het recht had een gewonde veteraan uit Afghanistan te arresteren.
Bovenkant formulier
Onderkant formulier
De agenten waren duidelijk bang voor hem. Ze leken opgelucht toen hij het pistool teruggaf en wankelend wegliep.
Hij was geen uitzondering. Elk jaar keerden duizenden soldaten terug uit een oorlog die de Sovjet-Unie het liefst wilde vergeten. Velen hadden moeite zich weer aan het burgerleven aan te passen. Sommigen raakten verslaafd aan alcohol of drugs. Anderen belandden in de georganiseerde misdaad, waar gevechtservaring en vertrouwdheid met wapens waardevolle vaardigheden waren. Aan het begin van de jaren negentig vormden veteranen van de oorlog in Afghanistan een zichtbaar onderdeel van criminele netwerken in de voormalige Sovjet-Unie.
Wazige videobanden
Rond diezelfde tijd keken wij naar First Blood op wazige videobanden met dof geluid, zonder te beseffen dat John Rambo dezelfde posttraumatische stress belichaamde waarmee Amerika jaren eerder had geworsteld. Wat we toen niet begrepen, was dat de film nooit echt een actiefilm was. Het was het verhaal van een man die de oorlog in Vietnam had overleefd, maar hem nooit werkelijk achter zich had gelaten.
De laatste tijd denk ik steeds vaker aan Rambo, omdat de zwaarste strijd van Oekraïne misschien pas begint wanneer de oorlog zelf voorbij is.
Elke week brengt nieuws dat mijn zorgen vergroot. Onlangs arresteerden Oekraïense rechercheurs kolonel Stanislav Loetsjanov, commandant van de 155ste Gemechaniseerde Brigade, op verdenking van het organiseren van de ontvoering en moord op twee burgers.
Ruzie over harde muziek
De details die tijdens het onderzoek naar buiten komen, maken de zaak nog verontrustender. Het vermeende motief was bijna banaal. Volgens de onderzoekers kregen twee broers uit de regio rond Kyiv ruzie met de vrouw van Loetsjanov nadat ze had geklaagd over harde muziek en motorgeluid. De woordenwisseling mondde uit in beledigingen.
Volgens de onderzoekers stelde de commandant vervolgens een groep van zeven militairen samen. Gewapend zouden zij ’s nachts het terrein van de broers zijn binnengedrongen, hen hebben ontvoerd, naar een andere regio hebben gebracht, daar urenlang hebben vastgehouden en uiteindelijk hebben geëxecuteerd. Hun lichamen werden later gevonden met meerdere schotwonden.
Het Openbaar Ministerie stelt dat Loetsjanov in voorlopige hechtenis moet blijven, niet alleen vanwege de ernst van de beschuldigingen, maar ook omdat hij invloed zou kunnen uitoefenen op getuigen die onder zijn bevel hebben gediend. Daarnaast voeren de aanklagers aan dat hij zich eerder ongeoorloofd van zijn eenheid had verwijderd, waardoor vluchtgevaar bestaat.
Zorgvuldig geplande operatie
Als deze beschuldigingen worden bewezen, was dit geen misdaad uit een plotselinge woede-uitbarsting. Het was een zorgvuldig geplande operatie. Zaken als deze zijn Europa niet ontgaan, waar men zich stil maar gestaag voorbereidt op het einde van de oorlog.
In februari verklaarde de chef van de Poolse nationale politie publiekelijk dat de terugkeer van Oekraïense militairen na de oorlog tot een sterke stijging van de criminaliteit zou kunnen leiden en dat speciale eenheden al werden gevormd om het hoofd te bieden aan wat hij ‘crimineel terrorisme’ noemde. Wanneer een buurland zijn politieapparaat reorganiseert met het oog op de vrede, zegt dat veel over de vrede die het verwacht.
Al meer dan vier jaar leeft Oekraïne onder omstandigheden die Europa sinds 1945 niet meer heeft gekend. Honderdduizenden mannen en vrouwen hebben jarenlang wapens gedragen, beslissingen over leven en dood genomen, onder voortdurende stress geleefd, vrienden zien sterven en geleerd dat aarzeling dodelijk kan zijn.
De meesten van hen zullen naar huis terugkeren zonder ooit een misdrijf te plegen. Het gevaar schuilt niet in de veteranen zelf. Het schuilt in het geweld. Oorlog leert geweld, beloont het en maakt het tot iets normaals. En geweld verdwijnt niet op het moment dat de wapens zwijgen.
Eerste Wereldoorlog
Na de Eerste Wereldoorlog ontdekte Europa dat vredesverdragen de artillerie konden doen zwijgen zonder het geweld te beëindigen. In Duitsland werd het Freikorps een voedingsbodem voor politiek extremisme. Over het hele continent worstelden samenlevingen met mannen die hadden geleerd problemen met geweld op te lossen, omdat geweld hun beroep was geworden.
Tientallen jaren later stonden de Balkanlanden voor dezelfde uitdagingen. Wapens bleven lang na de wapenstilstanden in omloop. De georganiseerde misdaad bloeide op. Overheden hadden jaren nodig om voormalige strijders opnieuw in het burgerleven te integreren.
Oekraïne zal met dezelfde uitdaging worden geconfronteerd, maar op een schaal die Europa zelden heeft meegemaakt. Denktanks publiceren inmiddels rapporten waarin wordt gewaarschuwd dat de vrede wel eens duurder zou kunnen uitvallen dan de oorlog.
1,4 miljoen veteranen
Het herbouwen van wegen, bruggen en woongebouwen zal kostbaar zijn. De band van soldaten met de vrede herstellen kan nog moeilijker blijken. Een recent Oeso-rapport wijst erop dat inmiddels meer dan 1,4 miljoen Oekraïners als veteraan geregistreerd staan – en dat zijn alleen degenen die al naar huis zijn teruggekeerd.
Zij hebben veel meer nodig dan dankbaarheid en medailles. Ze hebben psychologische zorg nodig die in jaren wordt gemeten, niet in weken. Ze hebben zinvol werk nodig. Hun gezinnen hebben ondersteuning nodig. Politie en justitie moeten over de middelen beschikken om trauma van criminaliteit te onderscheiden zonder het ene met het andere te verwarren. Illegale wapens moeten uit omloop worden gehaald – een taak waarin zelfs welvarende landen nooit volledig zijn geslaagd.
Verwoeste economie
Met een verwoeste economie en een zwaar beschadigde industriële basis kan Oekraïne nog minder goed de gevolgen van de oorlog alleen opvangen dan het in staat was de oorlog alleen te voeren.
Een samenleving helpen uit de oorlog terug te keren is minstens zo belangrijk als haar helpen de oorlog te winnen. Anders zou Europa kunnen ontdekken wat First Blood meer dan veertig jaar geleden al begreep: sommige oorlogen eindigen op het slagveld, terwijl andere pas beginnen op de dag dat de soldaten thuiskomen.
Bij 7. German arms export licences for Israel surge with focus on sub project
Al Jazeera, 27 juli 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/7/27/german-arms-export-licences-for-israel-surge-with-focus-on-sub-project
Germany has approved almost 800 million euros ($913m) in arms export licences to Israel in the first five months of 2026, more than in the previous 20 months combined, the government in Berlin has confirmed.
According to a Federal Foreign Office reply to a parliamentary question by the far-right Alternative for Germany (AfD) party, nearly all the approvals were cleared in April and May.
The approvals portend a dramatic surge in weapons exports to Israel from one of the country’s most steadfast allies in Europe despite the German government’s insistence that it is concerned about the devastation wrought by Israel’s military in Gaza.
The big spend
The government said more than 60 percent of the value of the arms licences is earmarked for a single, unnamed “major maritime project”. The most likely candidate, analysts said, is a submarine built by the German manufacturer TKMS. The INS Drakon, a nuclear-capable Dolphin II-class submarine, underwent its maiden voyage last year at a shipyard in Kiel on the Baltic Sea. Its estimated value is 480 million euros ($548m). It was officially handed over to the Israeli Navy last week, according to German media reports.
According to several reports, it could feature a vertical launching system (VLS), enabling it to launch nuclear-tipped cruise missiles or ballistic missiles. Israel would become only the second navy after South Korea known to field a VLS on a modern, air-independent propulsion (AIP), conventionally powered submarine.
During its sea trials, the submarine’s tower was covered with tarpaulins and fibreglass plates to prevent observers from determining its weapons configuration. Strategically, submarines of this class could provide a sea-based second-strike capability – the ability of a country to fire back nuclear weapons after it has itself faced a nuclear attack.
In May, TKMS signed a memorandum of understanding on future collaboration with Elbit Systems, Israel’s largest private defence contractor.
The German Foreign Office and Ministry of Economic Affairs and Energy, under whose purview arms export licences fall, both declined to comment on the matter.
Max Mutschler, a senior researcher with the Bonn International Centre for Conflict Studies, told Al Jazeera: “Unfortunately, the fact that the federal government does not explicitly mention this is also typical of the lack of transparency surrounding arms exports.”
Last year, reports conflicted over whether the export licence for the submarine had been granted. The order dates back to 2012. While TKMS indicated approval, the German government denied it at the time.
Germany’s shifting positions
The hesitation might have stemmed from legal concerns surrounding proceedings against Germany at the International Court of Justice in The Hague as well as shifting public opinion in Germany, which has largely turned against arms exports to Israel. According to media reports, Germany is helping finance about 30 percent of the costs for the Drakon and roughly one-third of those for the future Dakar class.
This month, TKMS was also selected by Canada as the preferred bidder to build up to 12 submarines in what would be the largest order in TKMS’s history. The value of the vessels alone is estimated at 12 billion euros ($13.7bn) to 18 billion euros ($21bn).
For years, submarine deals with Germany have been under investigation by the Israeli judiciary over bribery allegations involving close associates of Prime Minister Benjamin Netanyahu.
Ruth Rohde from the British research organisation Shadow World Investigations told Al Jazeera: “Israel has used German ships to fire at Gaza, to blockade and starve Gaza, and is using submarines to station nuclear weapons. At a time when Israel is waging brutal wars on its neighbours and is committing a genocide in Gaza, this submarine export would give Israel another tool in its arsenal of mass destruction.”
Berlin’s arms export policy towards Israel has been marked by reversals. In early August, Chancellor Friedrich Merz announced that Germany would issue no further licences for military equipment that could be used by Israel in the Gaza Strip. By that time, an Al Jazeera investigation had shown that Germany had already exported almost $12m worth of weapons consignments to Israel since October 2023 when Israel launched its genocidal war on Gaza.
And the partial suspension proved short-lived: In November, the government lifted the restrictions and returned to reviewing export applications on a case-by-case basis. Even during the suspension, previously approved deliveries continued. In September, for instance, a $794,000 weapons consignment from Germany landed at Ben-Gurion Airport near Tel Aviv.
Mutschler told Al Jazeera that some people in government “found the export of certain weapons to Israel problematic in light of numerous and credible reports of Israeli war crimes during the military operation in Gaza”. However, it was not enough to “bring about a generally restrictive arms export policy toward Israel”.
The economic calculation
Germany is one of the world’s largest arms exporters. In the first six months of 2026, licences were granted for arms worth 13.87 billion euros ($15.8bn), according to the Arms Export Report of the Ministry of Economics, published in mid-July. That is more than four times as much as during the same period in 2025. Ukraine remains the primary recipient of German arms exports.
Mutschler explained: “Arms exports have been and continue to be viewed by most federal governments primarily from an economic perspective and welcomed as a means of strengthening the defence industry.” He added: “The fact that these arms shipments can also be used to commit war crimes seems to play a significantly smaller role in the decision-making process.”
As a crisis in Germany’s economy – whose strength has relied primarily on exports, particularly in the car industry – has intensified, its defence industry has boomed in recent years. This development was publicly attributed to Russia’s invasion of Ukraine although plans for increased defence spending had already been prepared beforehand, according to reports.
Pieter D Wezeman, a senior researcher at the Stockholm International Peace Research Institute, sees this as a general trend. He told Al Jazeera: “The demand for arms in Europe has increased dramatically over the past few years whereas the demand for arms in many other parts of the world does not seem to be decreasing or is likely to increase.”
The German market remains very important to the country’s arms industry as Germany is set to double its military spending from well below 2 percent of it gross domestic product to a stated goal of 3.5 percent of its GDP within a few years, Wezeman explained. “Germany is now the largest military spender in Europe [not counting Russia], and its arms industry is a core component of the European military-industrial base.”
Bij 8. Het beste wat je tegen ballistische raketten kunt doen is terugslaan’
NRC, 25 juli 2026, https://archive.ph/CRtRF#selection-1221.3-5339.16
In de jaren 80 hadden alleen de Sovjet-Unie en de VS de beschikking over raketsystemen. Nu kun je voor vijfduizend dollar een ministraalmotor bestellen bij Taiwanese of Chinese leveranciers, weet Fabian Hoffmann. „In theorie kan je daarmee een kruisraket bouwen.”
Toen Fabian Hoffmann zich in 2019 na zijn bachelor in Groningen ging specialiseren in militaire rakettechnologie, waren er in Europa misschien een handjevol specialisten op dit gebied, die vooral praatten met elkaar. Nu lijkt het alsof iederéén het over zijn vakgebied wil hebben en moet de jonge Duitser, senior onderzoeker aan het Noorse Instituut voor Defensie Studies, bijna dagelijks de internationale pers te woord staan over missiles – het Engelse woord dat zowel ballistische raketten als kruisvluchtwapens beschrijft.
Missiles zijn een hot topic. Behalve drones zetten strijdende partijen in oorlogen overal ter wereld talloze raketten in: in Israël, rond de Rode Zee en in de Perzische Golf, en natuurlijk in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Met de toenemende dreiging van raketten heeft ook de aandacht voor luchtafweer een exponentiële vlucht genomen. „Het voelt alsof er om de week ergens in Europa een nieuwe raket-startup uit de grond wordt gestampt”, zegt Hoffmann op de redactie van NRC in Den Haag, een stad waar hij vanwege zijn Nederlandse partner veel tijd doorbrengt. „Er is een enorme gekte ontstaan.”
Is er naast de dronerevolutie ook een raketrevolutie aan de gang?
„Ja, ik denk van wel. Niet dat er sprake is van nieuwe technologieën die plotseling tot volledig nieuwe systemen leiden; het is meer een geleidelijk rijpingsproces geweest in de afgelopen veertig jaar, met steeds efficiëntere explosieven, betere motoren en nauwkeuriger sensoren. Maar nu is er een drempel overschreden: raketten zijn heel breed beschikbaar én ze zijn heel erg dodelijk. In de jaren 80 was de beschikbaarheid van raketsystemen eigenlijk beperkt tot de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. Maar vooral de laatste vijf jaar zien we een exponentiële verspreiding, puur vanwege de oorlog in Oekraïne. Iedereen kan zien hoe cruciaal raketten zijn in moderne oorlogvoering.”
Ziet u die reactie ook in Europa?
„In Europa zeker. Met Linde Desmaele van de Universiteit Leiden doe ik onderzoek naar alle aanbestedingscontracten die Europese staten hebben afgesloten voor langeafstandswapens tussen 1992 en 2026. Dat zijn er in totaal 91, verspreid over achttien landen. Ongeveer de helft van die contracten is sinds 2022 geplaatst. In de jaren 2000 en 2010 gebeurde er eigenlijk niets, en dan die enorme piek die begint in 2022. Dat komt echt door de oorlog in Oekraïne.”
Welke technologische ontwikkelingen hebben die enorme proliferatie van raketten mogelijk gemaakt?
„De ontwikkeling van de turbostraalmotor is een mooi voorbeeld. Straalmotoren bestaan al sinds het midden van de jaren 70, we weten hoe ze werken en we kennen het proces om ze te verkleinen, zodat ze in een raket passen. Verschillende Europese bedrijven maken die kleine turbostraalmotoren voor modelvliegtuigen. Die hoorden bij de eerste bedrijven die de motoren ook gingen gebruiken voor militaire doeleinden, voor Oekraïne. Inmiddels kun je ook online een ministraalmotor bestellen, bij Taiwanese of Chinese leveranciers. Die kosten zo’n vijfduizend dollar. Dat is een flink bedrag, maar daarvoor kan ik een ministraalmotor naar mijn huis laten sturen. En in theorie zou ik daarmee een kruisraket kunnen bouwen. Zonder springkop, tenzij je ook de explosieven hebt.”
Maar voor dat bedrag bouw je geen Tomahawk, het Amerikaanse kruisvluchtwapen dat al decennia wordt gebruikt door verschillende landen. Nederland is ook bezig ze aan te schaffen.
„Nee, die goedkope motoren zijn niet geoptimaliseerd voor militaire toepassingen. Een Tomahawk-kruisvluchtwapen [van ongeveer twee miljoen dollar] wil je jarenlang in de opslag kunnen bewaren, en hij moet heel betrouwbaar zijn in het gebruik. Die garantie heb ik niet als ik mijn Taiwanese turbojet bestel. Maar in de oorlog in Oekraïne maakt het niet zoveel uit als een wapen een houdbaarheidsdatum van zes maanden heeft, want ik gebruik ze binnen veertien dagen. En als de motor in 10 procent van de gevallen uitvalt, is dat óók geen onoverkomelijk probleem. Intussen kost een kruisvluchtwapen als de Ruta Block II van Destinus uit Hengelo geen twee miljoen, maar hooguit 350.000 dollar.”
Toen Kyiv recent werd aangevallen door de Russen onderschepte de Oekraïense luchtmacht 96 procent van alle langeafstandsdrones, vrijwel alle kruisraketten, maar geen enkele ballistische raket. Die zijn dus nog steeds een groot probleem.
„Voor de verdediging tegen ballistische raketten heb je zeer geavanceerde technologie nodig. De Verenigde Staten werken hier al decennia aan. Tot zeker 2016 zagen sommigen het Patriot-luchtafweersysteem als een enorme mislukking, omdat het de ballistische raketten van de Houthi’s niet feilloos kon onderscheppen. Sommige analisten vonden zelfs dat het Patriotprogramma moest worden stopgezet, want het zou nooit werken.
Een ballistische raket neerhalen met een onderscheppingsraket is alsof je een kogel wilt onderscheppen met een kogel. Eigenlijk is het nog veel moeilijker, want de projectielen komen sneller op elkaar af dan kogels uit een geweer. En moderne raketten vliegen niet louter in een ballistische baan, ze kunnen ook nog manoeuvreren. Toch is het de Amerikanen en anderen gelukt om ballistische raketten neer te halen.
Het probleem is dat het zeer complexe technologie betreft, die heel veel geld kost. En Patriots hebben geen succesratio van 100 procent. Dat zien we nu in Oekraïne: ze hebben veel te weinig Patriot-raketten, en zelfs waar ze die interceptors wél hebben, is het percentage treffers niet 100. De Amerikaanse doctrine is om per inkomende ballistische raket drie Patriots af te vuren. Daarmee kost het bij elkaar zo’n 21 miljoen dollar om één ballistische raket neer te halen.”
Die doctrine werd eerder dit jaar ook toegepast in de Golf, toen Iran ballistische raketten afvuurde op onder meer de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit, Qatar en Saoedi-Arabië.
„Ja, maar eigenlijk was het nog erger, omdat de landen rond de Golf hun Patriotsystemen op ‘automatisch vuren’ hadden ingesteld. Dan zegt het lanceringssysteem gewoon: launch, launch, launch. Ze lanceerden soms zeven interceptors om één ballistische raket neer te halen. Dat kost dan ongeveer 50 miljoen dollar.”
Dat zou je normaal gesproken alleen doen tegen een raket met een nucleaire lading.
„Ja, absoluut. Oekraïne heeft op dit moment niet eens genoeg interceptoren om één Patriotraket af te vuren op een inkomende ballistische raket. Als je het heel ruim inschat, haalt een Patriot-interceptor 70 procent van de ballistische raketten neer, maar 50 tot 60 procent lijkt realistischer. Oekraïne heeft voor veel inkomende raketten helemaal geen interceptoren. Die slaan dus gewoon in. Dat is het probleem met luchtverdediging tegen ballistische raketten: het aantal interceptoren waarover Oekraïne kan beschikken is nooit genoeg voor het aantal ballistische raketten dat Rusland kan produceren.”
Maar is dat een probleem? Als Rusland twintig ballistische Iskander-raketten op Kyiv afvuurt en een paar appartementencomplexen vernietigt, maakt dat, cru gezegd, strategisch geen verschil. Het is verschrikkelijk voor de bevolking, maar het verandert de oorlog niet.
„Dat klopt. Maar we weten ook dat de Russen hun ballistische raketten zeer effectief hebben ingezet om de Oekraïense industrie aan te vallen.”
Daar lees je zelden iets over.
„We lezen er niet over, maar soms, als je hoort of leest over een raket die niet onderschept is en geen appartementencomplex heeft geraakt, volgt er een complete stilte. Geen informatie. Daaruit kun je concluderen dat er iets belangrijks in de defensie-industrie kan zijn geraakt. De Russen zijn heel succesvol geweest.”
Hoe weet u dat?
„Via persoonlijke contacten in Oekraïne. En er zijn enkele openlijk interviews met Oekraïense generaals die hierover hebben gesproken. Er is zelfs één Oekraïense generaal die heeft gezegd dat soms appartementencomplexen worden geraakt, maar dat het daadwerkelijke doelwit in de buurt lag, een industriële faciliteit.”
Dus de Russen richten zich niet op burgerdoelen in Oekraïne?
„Waarschijnlijk niet altijd. Natuurlijk is er een strategie van terreur, daar wijst de omvang van de aanvallen op puur civiele doelen op. Maar er zijn ook omstandigheden waarin Rusland probeert een industriële faciliteit te raken, maar dat hun inlichtingendiensten het verkeerde gebouw hebben geïdentificeerd. Dan komt het ook voor dat de raket het doel niet raakt, maar ergens anders inslaat. Ook in Kyiv zijn er industriële doelen vlakbij civiele accommodaties, omdat Oekraïne probeert te spreiden.”
U spreekt over „heel succesvolle” Russische aanvallen.
„Ja. Je weet dat Oekraïne al sinds 2022 zegt dat ze heel dicht bij het inzetten van een eigen ballistische raket zijn. Maar die raket is er nog niet. En één reden daarvoor is dat Rusland zeer succesvol heeft weten te voorkomen dat de Oekraïense industrie zo’n ballistische raket kan produceren.”
In het Westen werd de afgelopen jaren steeds gehamerd op verbetering van de Oekraïense luchtverdediging, vooral om de burgerbevolking te beschermen. Maar in feite zegt u dat het ook van belang is om hun wapenindustrie te beschermen.
„Veel steden in Oekraïne worden niet verdedigd door Patriots, vooral omdat er veel luchtafweer rond Kyiv staat, met goede reden. Maar er worden ook plekken verdedigd waarvan we niet precies weten waarom dat gebeurt. Waarschijnlijk omdat ze onderdeel zijn van een cruciale toeleveringsketen voor de wapenindustrie. Dat is de vreselijke logica van oorlog: je moet keuzes maken waar je je luchtverdediging inzet. Het is een tragedie als er een appartementencomplex wordt geraakt, maar het heeft minder direct effect op de oorlog dan wanneer een belangrijke industriële faciliteit wordt uitgeschakeld. Historisch gezien weten we dat terreurbombardementen op burgers een ongelooflijk ineffectieve strategie zijn. Het werkt zelfs contraproductief: het verhardt de gevoelens van de mensen die worden aangevallen.”
En toch gaat Poetin door met zijn aanvallen op civiele doelen.
„Die aanvallen op burgerdoelen geven ook een beetje de hulpeloosheid aan Russische kant aan. Ze willen hun raketten waarschijnlijk inzetten tegen relevantere doelen, maar veel doelen zijn onvindbaar. Veel van de wapenindustrie is ondergronds gegaan. Rusland wil de druk erop houden, en dit is een van de weinige drukpunten die ze nog hebben. Vooral met ballistische raketten, waarmee Poetin naar believen schade kan aanrichten in Oekraïne.”
Kan een land zich nog structureel verdedigen tegen aanvallen met zoveel raketten en drones?
„Eigenlijk is er een structurele onbalans. Ik denk dat langeafstandsdrones een beheersbare dreiging zijn, omdat we op een punt zullen komen waar het verdedigende land meer en goedkopere onderscheppingsdrones- of raketten kan produceren dan de aanvaller langeafstandsdrones kan lanceren. Het zal ook duurder zijn voor de aanvaller. Het betekent niet dat je je tegen alles kunt verdedigen, maar je kunt wel een groot deel neerhalen, zoals Oekraïne deed met 96 procent van de inkomende drones. Hetzelfde geldt grosso modo voor kruisvluchtwapens. Maar ballistische raketten zijn een ander verhaal.”
Zijn er geen Europese alternatieven voor het Amerikaanse Patriotsysteem? De Fransen en de Italianen hebben de SAMP/T, die ook is geleverd aan Oekraïne.
„SAMPT/T is een raar geval, ze zouden eigenlijk beter moeten presteren. Ze schijnen één gelukstreffer te hebben gehad tegen een ballistische raket, maar meer heb ik er niet over gehoord.”
Intussen zegt Oekraïne dat ze hun eigen luchtafweer tegen ballistische raketten willen bouwen.
„Dat is dus niet erg waarschijnlijk, in elk geval niet op korte termijn. Het heeft tientallen jaren gekost om de Patriot te ontwikkelen. En natuurlijk gaan de technologische ontwikkelingen nu sneller, maar luchtafweer tegen ballistische raketten blijft de ‘Champions League van de rakettechnologie’. The last frontier.”
Welke gevolgen heeft de proliferatie van raketsystemen voor vrede en veiligheid in de wereld?
„De toekomst die we tegemoet gaan is niet per se stabiel. In de Koude Oorlog was er grote zorg over de uitbreiding van de nucleaire arsenalen. Daardoor zou de prikkel om als eerste aan te vallen worden vergroot, want degene die moet reageren is enorm in het nadeel. Die dynamiek kun je nu vertalen naar het conventionele domein. Zowel Rusland als de NAVO hebben de mogelijkheid om aanzienlijke raketvoorraden op te bouwen, dus dan heb je twee conventionele raketarsenalen die op elkaar gericht zijn – en je wilt niet degene zijn die als tweede schiet.”
Kun je daarmee concluderen dat conventionele vergelding belangrijker wordt dan luchtverdediging?
„Precies. Omdat je luchtverdediging niet voldoende werkt, kun je de raketaanval van je tegenstander niet voorkomen. Het beste wat je kunt doen is terugslaan. Natuurlijk is de schade die je aanricht met conventionele wapens nog steeds veel lager dan met kernwapens, maar met de nieuwste technologieën worden de conventionele wapens steeds dodelijker. Door efficiëntere chemische formules levert 50 kilo springstof tegenwoordig een zwaardere explosie op dan vroeger. En sommige raketten zijn geoptimaliseerd om echt diep in een doelwit te penetreren. Daarom wilde Oekraïne zo graag de Duitse Taurus-raket hebben, die zich door verschillende lagen gewapend beton kan boren voordat hij explodeert. Dan richt je meer schade aan.”
„En daarnaast spreken we van enorme aantallen conventionele raketten. Estland bestelde onlangs ongeveer tweehonderd ATACMS [de Amerikaanse ballistische raket die Oekraïne wél kreeg, red.] met een bereik van driehonderd kilometer. Ik ben er vrij zeker van dat Estland ook nog bestellingen zal plaatsen voor een goedkoop kruisraketsysteem, misschien van Destinus of een andere fabrikant. En dan niet tweehonderd systemen, maar tweeduizend. Met een bereik van zevenhonderd of duizend kilometer. Daarmee kan een klein land dat aan Rusland grenst binnen enkele uren na het uitbreken van een oorlog in potentie vernietigende vergeldingsaanvallen uitvoeren op Sint-Petersburg en Moskou.”
Gaat dat Rusland afschrikken?
„In theorie. Een van de redenen waarom de Verenigde Staten tijdens de Koude Oorlog massaal investeerden in tactische [kleine, red.] kernwapens is niet per se omdat ze dachten dat die een crisissituatie zouden stabiliseren, maar omdat ze hoopten dat dit de Sovjets zou ontmoedigen de confrontatie te zoeken, een crisis uitlokken. Volgens dezelfde logica kunnen deze enorme raketarsenalen de politieke stabiliteit versterken; in potentie kunnen ze het te gevaarlijk maken om een conflict te beginnen. Als er toch een conflict uitbreekt, kunnen ze het natuurlijk veel explosiever maken en ervoor zorgen dat het sneller escaleert.”
Dus iedereen moet zich bewapenen om oorlog te voorkomen.
„Ik denk dat deze proliferatie zal plaatsvinden, dat gaan we niet tegenhouden. Dit is de toekomst. Omdat de structurele dynamiek van raketverdediging is zoals die is: aanvallen is de betere optie. Dit hebben we proberen te negeren, in het begin van de oorlog in Oekraïne. In 2022 en 2023, toen Duitsland, Nederland en veel andere Europese landen zich in feite volledig op de raketverdediging richtten. Maar op dit moment heeft iedereen begrepen dat dit niet gaat werken.”
Maken drones en raketten traditionele platformen als tanks en vliegtuigen straks irrelevant?
„Nee, zeker niet.”
Maar waarom zou je nog tientallen miljarden investeren in een nieuwe jager van de zesde generatie?
„Ik heb geen duidelijke mening over het drone versus tank-debat, maar ik weet zeker dat de langeafstandsdrone de zware kruisraket of de F-35 niet zal vervangen. Ze hebben allemaal een eigen functie.”
Maar een ballistische raket is goedkoper dan een F-35.
„Natuurlijk, maar er zijn dingen die ik niet met een ballistische raket kan doen en die ik wel kan uitvoeren met een F-35. Ik zou langeafstandsdrones willen hebben om de vijandelijke luchtafweer te verzadigen, ik zou ballistische raketten willen hebben om een hoge snelheids- en hoog-effectief wapen te hebben dat ik snel kan lanceren. Maar ik heb de F-35 nodig om in mijn eigen luchtruim te patrouilleren, om air launched-wapens af te vuren en om het vijandelijke luchtruim binnen te kunnen dringen. En het afwerpen van een paar bommen met een F-35 kan heel erg kosteneffectief zijn.”
Fabian Hoffmann (1996) studeerde internationale betrekkingen in Groningen en oorlogsstudies aan King’s College in Londen. Hij is senior onderzoeker aan het Noorse Instituut voor Defensiestudies, gespecialiseerd in rakettechnologie en nucleaire strategie.
Verder is Hoffmann analist voor het Trans-Atlantische Defensie- en Veiligheidsprogramma bij het Center for European Policy Analysis (CEPA), en schrijver van de Substack-nieuwsbrief Missile Matters.
Bij 9. Koopt Nederland met Reaper-drones een kat in de zak? Peperduur, maar massaal neergehaald in Iran
De Telegraaf, 26 juli 2026,https://archive.ph/En3Xy
Nog een paar laatste tests en de Nederlandse Reaper drones zijn klaar om te worden uitgerust met raketten en bommen. Binnenkort ontvangt Nederland nog vier extra exemplaren van dit onbemande militaire vliegtuig, waarmee het totaal op acht komt. Maar was het wel zo’n verstandige aankoop? De Iraanse luchtafweer schoot de laatste maanden Reapers bij bosjes uit de lucht.
De onbemande MQ-9 Reaper ziet er helemaal niet uit als een dodelijk jachtvliegtuig. Eerder als een gigantische libelle, slank, met lange vleugels en bolle ogen, gebouwd om geruisloos door de lucht te glijden.
Hij is zo groot als een privéjet, alleen zitten er geen piloten in maar computers en sensoren. De vliegers blijven op de grond, hun cockpit zit in container die – dankzij de satellietverbinding – ook aan de andere kant van de wereld kan staan.
De Telegraaf keek eerder op Curaçao in de zwaarbeveiligde Reaper-cockpit mee over de schouders van de operators. Eén bestuurt het toestel, ander bedient de camera’s en andere sensoren.
Op 27 kilometer afstand boven de zee
Hoe krachtig die zijn, was te zien op een van de kleurenmonitoren. Het beeld liet zien hoe een clubje mensen het strand op wandelde. Twee gingen dicht naast elkaar staan en een derde nam een foto.
Nooit zouden deze strandgasten weten dat het moment niet alleen door hun eigen camera werd vastgelegd maar ook door de Reaper, die op maar liefst 27 kilometer afstand boven zee hing. Zo sterk is de camera dat je bijna kon zien wat voor zwembroek de badgasten droegen.
’Dat is een heel vreemd idee’
Voor de crew was het de eerste keren een aparte ervaring om een toestel te besturen waar je niet zelf in zit. „Ik keek net even naar het ground control station”, zei sensor operator ’Sikke’. „Je denkt: daar zit ik zelf dus, deze camera te bedienen. Dat is even een heel vreemd idee.”
De Reaper geldt nog steeds als het beste onbemande toestel ter wereld, dat maar liefst 27 uur achter elkaar in de lucht blijven. Ze kosten tot wel 50 miljoen dollar per stuk, zijn elf meter lang met een spanwijdte van bijna twintig meter en ze vliegen met maximaal 440 kilometer per uur. De toestellen zijn dus duur, groot en niet buitengewoon snel. Vrij kwetsbaar, kortom.
Belangrijke rol in Amerikaanse campagne tegen Iran
Dat kwam de afgelopen maanden op pijnlijke wijze aan het licht. Reapers spelen een belangrijke rol in de Amerikaanse campagne tegen Iran. De onbemande vliegtuigen vliegen rond om inlichtingen te verzamelen over raketlanceerinstallaties, luchtmachtbases of commandocentra. Die doelwitten kunnen ze ook uitschakelen door raketten of lasergeleide bommen af te werpen. Volgens de Amerikaanse legerleiding zijn er op die manier duizenden doelen bestookt.
Maar dat bleek een dure grap. Tientallen Reapers zijn neergestort, neergeschoten of opgeblazen – sommige bronnen spreken van 54 neergehaalde toestellen. Een flinke hap uit het budget van de VS, die volgens sommige analyses al honderden miljarden dollars hebben verbrand in de oorlog – zonder dat het ayatollahregime al tekenen van instorting vertoont.
Onderzoek naar goedkoper concept
De Amerikaanse luchtmacht onderzoekt daarom een goedkoper concept voor dit soort grote onbemande vliegtuigen. Het lijkt er sterk op dat deze peperdure vliegtuigen slecht bestand zijn tegen goedkope luchtafweersystemen, waar Iran er veel van heeft.
Aankomend commandant van het squadron, luitenant-kolonel Martin ’Hook’, een oud- Apachevlieger, is commandant van de Nederlandse Reaper-eenheid. Hij is nog steeds tevreden over de toestellen en wijst erop dat de stafchef van de Amerikaanse luchtmacht, generaal Kenneth Wilsbach ook onverminderd enthousiast is over de Reaper.
’Niet vergelijken met die van Amerika’
„Wilsbach geeft aan dat de MQ-9 op dit moment het waardevolste asset is voor de VS. De Amerikanen kunnen dat doen, vanwege de grote aantallen die ze hebben. Alleen al door de aantallen kun je onze Nederlandse vloot niet vergelijken met die van Amerika. Zij hebben er een paar honderd.’’
Nederland heeft de Reaper tot nu toe uitsluitend gebruikt voor het verzamelen van inlichtingen, met name om te weten wat er gebeurt aan de Russische kant van de oostflank van het NAVO-gebied. ,,Op militair vlak uiteraard’’, zegt Hook. ,,De verplaatsingen van legereenheden, wapensystemen, noem maar op. De NAVO is zeer tevreden met de inlichtingen die de Nederlandse Reapers aanleveren.’’ Ook luchtmacht-expert Peter Wijninga denkt niet dat Nederland met de Reaper een kat in de zak heeft gekocht.
’Reaper drone is gewoon goed zichtbaar op de radar’
,,Het punt met de Reaper is dat het geen stealth-toestel is. Hij is gewoon goed zichtbaar op de radar en dat betekent dat je hem moet inzetten in luchtruim waar je heer en meester bent. Dat is de westerse militaire doctrine, is alles eerst gericht op het bereiken van heerschappij in de lucht. Als je alle luchtverdediging van de tegenstander het zwijgen hebt opgelegd, kun je de MQ-9 goed inzetten.
Maar gebruik je hem in de Straat van Hormuz, dan is de luchtverdediging van Iran heel dichtbij. De Amerikanen zijn blijkbaar niet in staat of hebben er gewoon niet genoeg voor over om de hele Iraanse luchtverdeling plat te leggen. Dan loop je gewoon het risico dat je er een paar verliest.’’
Wijninga denkt dat de Amerikanen dat risico bewust hebben genomen. ,,Je moet je het verlies kunnen veroorloven. Dat is één van de redenen dat zo’n toestel onbemand wordt ingezet. Dus als die wordt neergeschoten, gaat er in ieder geval niet een mensenleven verloren van een vlieger die aan boord zit. Het is maar waar je meer waarde aan hecht, een mensenleven of een stuk apparatuur. Het is typisch Westers dat we een mensenleven belangrijker vinden. En ja, en dan kost het veel geld, dat is absoluut waar.’’
Enige wapenplatform waar je hele ’killchain’ mee kan doorlopen
Diezelfde generaal haalt dus ook aan dat de MQ-9 het enige wapenplatform waar je de hele killchain mee kan doorlopen. Dat betekent dus het vinden, het volgen maar ook het uitschakelen van het doelwit, en daarna een inventarisatie opstellen van de aangerichte schade. Eigenlijk kan alleen de MQ-9 al die taken combineren binnen één vlucht.
Daarom heeft ook Nederland ervoor gekozen om de Reapers te voorzien van Hellfire raketten, of laser- en gps-geleide bommen. De laatste tests worden nu uitgevoerd en binnenkort zijn ze toegerust om in een conflict tegenstanders niet alleen te bespioneren, maar ook uit te schakelen.
Niet ethisch verantwoord
In de aanloop was daar veel politieke commotie over, vooral bij politiek links. Een deel van de Kamer vond het niet ethisch verantwoord dat we vanuit een kantoor in Leeuwarden doelen in een ander land konden bestoken. Ook mensenrechtenorganisaties waren kritisch. Zoals PAX, dat stelde: ‘Met het besluit de Nederlandse drones te bewapenen gaat de regering voorbij aan de vele, legitieme zorgen over oorlog op afstand.’
De Utrechtse onderzoekers Jip van Dort en Lauren Gold waarschuwden dat ’inzet van dit wapen gemakkelijk kan leiden tot veel burgerslachtoffers, meer vijanden, meer oorlog en schendingen van het internationaal recht. Afgelopen decennia, vooral tijdens de zogenaamde War on Terror zijn vele duizenden verkeerde personen gedood met drones, ook veel burgers, steeds met ’slimme’ bommen.’’
Na Russische invasie is meeste kritiek weggeëbd
Na de Russische invasie in Oekraïne is de meeste kritiek weggeëbd. Kleine kamikazedrones met explosieven groeiden uit tot het belangrijkste wapen in die oorlog. Ook de kritiek dat drone-operators makkelijker tot geweld zouden overgaan omdat ze vanuit hun grondcontainer op grote afstand minder betrokkenheid voelen, is naar de achtergrond verdwenen.
Eigenlijk is er geen verschil of een drone of een F-35 een bom inzet op een vijandelijk doel, zegt Hook. Het is volgens hem een misverstand om te denken dat een drone-operator minder emotioneel betrokken is bij de missie of het doelwit, alleen omdat hij niet in het toestel zit.
In de cockpit op de grond loopt de adrenaline volgens hem net zo hoog op als hoog in de lucht aan boord van een jachtvliegtuig. ,,Als er een probleem was met de Apache vloog ik hem terug zonder een enkele zweetdruppel’’, zegt Hook. ,,Maar met de Reaper is er juist meer druk. Als het fout gaat, krijg je het verwijt dat je hem tegen de grond hebt laten klappen omdat je er zelf niet in zat. Je voelt dus juist meer verantwoordelijkheid om hem heel terug te brengen.’’
Bij 10. Franse Naval breidt samenwerking met Nederlandse defensiebedrijven uit voor bouw torpedo’s
BNR, 26 juli 2026, https://www.bnr.nl/nieuws/ondernemen-werk/10606964/franse-naval-breidt-samenwerking-met-nederlandse-defensiebedrijven-uit-voor-bouw-torpedos
De Franse Naval Group breidt de samenwerking met Nederlandse bedrijven uit van de bouw van onderzeeboten naar de productie van torpedo’s voor deze schepen. Dat schrijft FD. Orders voor de productie van F21-torpedo’s komen bovenop de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst die Naval Group in 2024 sloot met het ministerie van Economische Zaken. Toen werd afgesproken dat in elk geval voor een miljard euro aan aanbestedingen bij Nederlandse bedrijven te beleggen.
Om hoeveel torpedo’s het gaat en welke Nederlandse bedrijven in potentie bij de orders zijn betrokken, wordt niet bekend gemaakt. ‘Maar de deelname van Nederlandse bedrijven is aanzienlijk’, zegt Mark Donderwinkel, landendirecteur van Naval Group, tegen FD. In het kader van de in 2024 gemaakte afspraken zijn al deals gesloten met bedrijven als Van Halteren (hydraulische systemen) en Bolidt (dat gespecialiseerd is in akoestische bekleding).
Specialistische kennis
Voor de torpedo’s worden opnieuw Nederlandse bedrijven met specialistische kennis benaderd, ook in het kader van onderzoek en ontwikkeling van geavanceerde maritieme systemen. Als voorbeeld wordt de samenwerking van Naval met PhotonFirst uit Alkmaar genoemd, dat technologie ontwikkelt om in een vroeg stadium materiaalmoeheid te signaleren, wat onderhoud aan systemen vergemakkelijkt.
‘In september gaan we in een soort Tour de Pays-Bas langs bedrijven om te kijken wie interesse heeft en welke bedrijven competent zijn’, zegt Donderwinkel tegen FD. ‘Daarna gaan we een offertetraject in.’
Guido van Leemput
