Persbericht – De Nieuwe Vredesbeweging / Stop Wapenhandel
Vredesbeweging: Wet op de defensiegereedheid is aanslag op democratische rechtsstaat – rondetafelgesprek Kamercommissie Defensie op 9 september
Amsterdam, 4 september 2026 – Op 9 september bespreekt de Kamercommissie voor Defensie in een rondetafelgesprek het voorstel voor de Wet op de defensiegereedheid (Wodg), een wet waarvoor volgens vredesorganisaties geen noodzaak is en die een aanslag op de democratische rechtsstaat vormt. Wendela de Vries, die vanuit Stop Wapenhandel deelneemt aan het
rondetafelgesprek: “De regering wil met de Wodg op vrijwel onomkeerbare wijze op verregaande wijze rechten en rechtsbescherming voor burgers en natuur inperken. Meteen beroep op de veiligheid wordt heel veel van burgers gevraagd, terwijl de regering tegelijkertijd amper investeert in veiligheidsvoorwaarden als de-escalatie, diplomatie en wapenbeheersing.”
De Wet op de defensiegereedheid verleent Defensie voor gereedstellingsactiviteiten vrijstellingen en ontheffingen rond ruimtelijke ordening, veiligheid en natuur- en milieubescherming, en perkt de mogelijkheden voor inspraak en bezwaar drastisch in. Met de Wodg krijgt Defensie voorrang boven andere belangen, zoals natuurbescherming en woningbouw. Stan Baggen, advocaat en lid van de werkgroep over de Wodg van De Nieuwe Vredesbeweging: “Defensie heeft geen omgevingsvergunningen meer nodig en hoeft zich niet langer te houden aan de habitat- en vogelrichtlijn, belanghebbenden mogen geen bezwaar meer maken of beroep instellen. Onder het nationaal programma ‘Ruimte voor Defensie’ gaat de krijgsmacht fors uitbreiden, met kazernes, munitieopslagplaatsen en oefenterreinen. Met daarbij intensivering van gebruik gaat dit meer overlast, aantasting van natuur en veiligheidsrisico’s veroorzaken.”
In 2025 constateerde de Inspectie voor Leefomgeving en Transport dat Defensie de vergunningen voor veel activiteiten ontbeert en waar ze er wel zijn slecht naleeft. De door militaire oefeningen veroorzaakte bos- en heidebranden van de laatste twee zomers laten zien dat Defensie de zaken niet op orde heeft. Stan Baggen,: “Nu duidelijk is dat Defensie zich niet aan de regels houdt, kiest de regering ervoor om dat niet aan te pakken, maar om Defensie een vrijbrief te verstrekken om zich niet langer aan die regels te hoeven houden.”
Ook geeft de wet ruimte aan Defensie voor het verzamelen en opslaan van persoonsgegevens waaronder bijzondere persoonsgegevens als seksuele voorkeur, politieke voorkeur en vakbondslidmaatschap. Defensie mag deze informatie gaan delen met tal van instanties, waaronder buitenlandse. En met een vangnetbepaling krijgt de minister van Defensie de mogelijkheid om ontheffing van wetten te verlenen als die de gereedstelling in de weg zouden staan. Volgens de vredesbeweging is dit een carte blanche binnen een carte blanche. Wendela de Vries: “We zien dat in sommige landen de democratie onder druk staat, en we weten niet hoe een volgende regering in Nederland er uit gaat zien. In zo’n tijd is een robuuste Trias Politica geen overbodige luxe. De Wet op de defensiegereedheid is onnodig en schadelijk en moet van tafel”
Naast de vredesbeweging hebben ook natuur-, milieu- en mensenrechtenorganisaties, en meerdere gemeenten en provincies negatief op het wetsvoorstel gereageerd. Vooral lagere overheden voelen zich overvallen en gepasseerd. Intrekking van de Wet op de defensiegereedheid is ook een van de eisen van het nationaal vredesprotest ‘Stop de oorlogskoorts’ op zondag 27 september in Amsterdam. Deze eisen zijn inmiddels ondertekend door ruim 80 organisaties, waaronder medeorganisatoren FNV Young & United en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), alsmede Milieudefensie Jong, Dolle Mina, Extinction Rebellion en de jongerenpartijen van PRO, SP en Partij voor de Dieren.
——
Zie de position paper op
tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2026Z17442&did=2026D39837
