Vliegbasis Volkel: Nieuwe Vredesbeweging waarschuwt voor gevolgen van nieuwe Defensiewet
Op woensdagavond 7 oktober maakte de Nieuwe Vredesbeweging gebruik van haar recht om in te spreken over de negatieve gevolgen van de Wet op de Defensiegereedheid (WodG) voor de omwonenden van vliegbasis Volkel. Mari Beks en Toine van Bergen van de NVB regio Nijmegen waren aanwezig in het gemeentehuis van Land van Cuijk om daar flyers uit te delen en hun woordje te doen. De toehoorders waren onder andere defensieambtenaren, de militaire top van de vliegbasis, omwonenden die overlast ondervinden en wethouders van diverse regiogemeenten.
Belangrijk punt waar Toine van Bergen in het betoog van de NVB op wees was dat dit soort inspraaksessies in de toekomst tamelijk zinloos gaan worden als de nieuwe wet er gaat komen. Want dan mag Defensie nagenoeg alle regels over beperking van overlast en bescherming van de natuur opzij schuiven als zij denkt dat dat nodig is.
En die overlast blijkt er nu ook al in grote mate te zijn. De vervanging van F16- straaljagers door F35- vliegtuigen heeft al geleid tot een aanmerkelijke toename van de geluidsoverlast, zeker in de avonduren. En de geluidsisolatie van steeds meer woningen in de omgeving blijkt onvoldoende te zijn.
Een woordvoerder van het ministerie van Defensie moest toegeven dat het nog een tijdje zal duren voordat de onrust die steeds vaker ontstaat over deze wet is weggenomen. En sloot zelfs niet uit dat de WodG op enkele punten moet worden aangepast.
Inspraak-Commissie Overleg en Voorlichting Milieu vliegbasis Volkel
Wet op de defensiegereedheid: gevolgen voor vliegbasis Volkel
Bij dit agendapunt, de Wet op de defensiegereedheid, vraag ik graag uw aandacht voor de gevolgen die het aannemen van dit wetsvoorstel zal hebben voor vliegbasis Volkel en de omgeving daarvan.
De voorgestelde wet, die nu in de Tweede Kamer behandeld wordt, geeft Defensie allerlei vrijstellingen en ontheffingen van regels op het gebied van ruimtelijke ordening, veiligheid en natuur- en milieubescherming. Daarbij worden inspraak- en bezwaarmogelijkheden grotendeels afgeschaft. Dit ondermijnt democratische rechten van burgers, maar kan ook provinciale en gemeentelijke overheden grotendeels buitenspel zetten. Defensie beslist, anderen hebben geen inspraak. Dit is een serieuze aantasting van het functioneren van een gezonde democratische rechtstaat.
De WoDG, en het daarop gebaseerde Besluit defensiegereedheid fysieke leefomgeving, gaat direct werken voor specifieke werk- en oefenactiviteiten op een groot aantal defensielocaties, waaronder vliegbasis Volkel. Daar worden de volgende activiteiten of uitbreiding of intensivering daarvan mogelijk gemaakt, ik som op:
- Het starten, vliegen en landen met luchtvaartuigen, in afwijking van de Regeling beperking geluidhinder luchtvaart én de openingstijden en gebruiksbeperkingen die zijn opgenomen in het luchthavenbesluit voor Volkel. Vliegen bij duisternis en buiten openingstijden dus;
- Het proefdraaien van luchtvaartuigen, voor elk luchtvaartuig maximaal twee uur per etmaal;
- Schietoefeningen, ook bij duisternis;
- Opslaan van munitie;
- Het gebruiken of wijzigen van opslaglocaties voor munitie en brandstoffen, en;
- De aanleg van schietfaciliteiten.
Dat betekent bij elkaar opgeteld: meer overlast, aantasting van natuur en milieu en meer risico’s op ongelukken. Ik wijs er in dat kader ook op dat er al jaren grote twijfels en zorgen, mede vanuit de provincie en omliggende gemeentes, zijn over de adequaatheid van noodplannen in de omgeving van de vliegbasis, met name omdat Defensie weigert opening van zaken te geven over de stationering van Amerikaanse kernwapens.
De Inspectie voor Leefomgeving en Transport liet begin vorig jaar al weten dat Defensie zich vaak niet of slecht houdt aan vergunningen en slordig is met procedures. De risico’s hiervan zijn evident, zie de recente grote bos- en heidebranden als gevolg van militaire oefeningen, waarbij Noord-Brabant en Gelderland bepaald niet gespaard zijn gebleven. Wat de gevolgen van een dergelijke laksheid voor de vliegbasis Volkel zouden kunnen zijn, met daarbij nog de aanwezigheid van kernwapens, wil je je niet voorstellen.
In het Toetsingsadvies over de MER met betrekking tot de Wodg wordt terecht aandacht gevraagd voor zulke risico’s. Ook de Brandweer Nederland heeft inmiddels laten weten zich zorgen te maken over de natuurbrand- en andere veiligheidsrisico’s die de WoDG met zich meebrengt.
Naast deze directe effecten kan ook verdringing van andere activiteiten en bouwplannen een gevolg van de uitvoering van de Wodg zijn, bijvoorbeeld doordat Defensie ongebreideld schaarse stikstofruimte kan gaan innemen, ten koste van andere maatschapppelijke belangen als woningbouw.
Daarnaast geeft de wet Defensie of soms de regering de bevoegdheid om naar eigen inzicht nog meer vrijstellingen en ontheffingen te verlenen voor soortgelijke ‘gereedstellingsactiviteiten’, op elke mogelijke plek, dus ook vliegbasis Volkel. Ook dan zijn er geen mogelijkheden voor inspraak of bezwaar. Een directe gang naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is de enige mogelijkheid om in zo’n geval beroep aan te tekenen, een hoge drempel, zeker voor individuele burgers of organisaties van omwonenden.
Het is dan ook de vraag wat een overleg als dit in de toekomst nog voor nut heeft. Defensie kan met de Wodg in de hand eenvoudig op eigen houtje, zonder enige vorm van inspraak of medebesluitvorming, beslissen dat het werkzaamheden, oefeningen of andere activiteiten gaat uitvoeren, uitbreiden of intensiveren.
Veel provincies en gemeentes reageerden op de internetconsultatie over de WoDG en het uitvoeringbesluit over de fysieke leefomgeving. De gemene deler is dat ze zich overvallen voelen en zich zorgen maken over het gebrek aan overleg, over de wet en over activiteiten die Defensie door de wet kan ondernemen.
Tot slot: in zijn advies was de Raad van State kritisch over de noodzaak voor de WoDG. Op veel punten zou Defensie met bestaande wetgeving ook vooruit kunnen, maar dan wel met gewone democratische besluitvormingsprocessen. Als vredesbeweging zien we überhaupt geen aanleiding voor deze wet. Het is een extreem onderdeel van een rap militariseringsproces, dat zich niet op feiten baseert. Hoe verschrikkelijk de oorlogspolitiek van het Poetin-regime ook is, er is geen reële dreiging van een aanval op het NAVO- of EU-bondgenootschap, dat militair veel machtiger is. Wat mist is inzet op het voorkomen van oorlog, op diplomatie, dialoog en internationale rechtvaardigheid.
Gezien al het bovenstaande roepen wij u op u, zowel vanuit dit overleg als als individuele deelnemers, met klem richting de regering uit te spreken tegen het doorgaan van de Wodg zoals die nu in de Kamer voorligt.
